<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X11n0271"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 271 楞严经笺</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 271 楞严经笺</title> <author>宋 唯悫科 可度笺</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>10卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">11</idno>.<idno type="no">271</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">楞严经笺</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，古籍酷 AI 自动标点引擎提供新式标点初稿</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>AI 标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00421"> <charName>CBETA CHARACTER CB00421</charName> <mapping cb:dec="983461" type="PUA">U+F01A5</mapping> <mapping type="unicode">U+460F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>恤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+血]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00985"> <charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName> <mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping> <mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亿-音+(夫*夫)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01366"> <charName>CBETA CHARACTER CB01366</charName> <mapping cb:dec="984406" type="PUA">U+F0556</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+98F0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>饭</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[饥-几+(丨/下)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05577"> <charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName> <mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping> <mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06078"> <charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName> <mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping> <mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>携</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07574"> <charName>CBETA CHARACTER CB07574</charName> <mapping cb:dec="990614" type="PUA">U+F1D96</mapping> <mapping type="unicode">U+21369</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>坼</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蜥-虫+土]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15032"> <charName>CBETA CHARACTER CB15032</charName> <mapping cb:dec="998072" type="PUA">U+F3AB8</mapping> <mapping type="unicode">U+34B5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>貌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[白/八]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15097"> <charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName> <mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>面</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麸-夫+丐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15164"> <charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName> <mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping> <mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((既-无)-日+口))*页]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16182"> <charName>CBETA CHARACTER CB16182</charName> <mapping cb:dec="999222" type="PUA">U+F3F36</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>婇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[女*辨]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17533"> <charName>CBETA CHARACTER CB17533</charName> <mapping cb:dec="1000573" type="PUA">U+F447D</mapping> <mapping type="unicode">U+278CC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[火*角]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17542"> <charName>CBETA CHARACTER CB17542</charName> <mapping cb:dec="1000582" type="PUA">U+F4486</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>径</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[彳*至]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17552"> <charName>CBETA CHARACTER CB17552</charName> <mapping cb:dec="1000592" type="PUA">U+F4490</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[日*(采-木+?)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-12-27T14:04:38"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone n="1" unit="juan"/> <pb n="0886b" ed="X" xml:id="X11.0271.0886b"/> <lb n="0886b01" ed="X"/> <lb n="0886b02" ed="X"/> <lb n="0886b03" ed="X"/> <lb n="0886b04" ed="X"/> <lb n="0886b05" ed="X"/> <lb n="0886b06" ed="X"/> <lb n="0886b07" ed="X"/> <lb n="0886b08" ed="X"/> <lb n="0886b09" ed="X"/> <lb n="0886b10" ed="X"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">No. 271-A 笺首楞严经序</cb:mulu><head>No. 271-A <lb n="0886b11" ed="X"/><lb n="0858a01" ed="R088"/> 笺首楞严经序</head> <lb n="0886b12" ed="X"/> <lb n="0886b13" ed="X"/><lb n="0858a02" ed="R088"/><byline cb:type="author">推诚保德功臣特进行刑部<anchor xml:id="nkr_note_orig_0886001" n="0886001"/>尙</byline> <lb n="0886b14" ed="X"/><lb n="0858a03" ed="R088"/><byline cb:type="author">守司事畿内河提劝农使<anchor xml:id="note_star_1" n="0886001" type="star"/>及</byline> <lb n="0886b15" ed="X"/><lb n="0858a04" ed="R088"/><byline cb:type="author">国九江郡开国公食邑五千三<anchor xml:id="note_star_2" n="0886001" type="star"/>百</byline> <lb n="0886b16" ed="X"/><lb n="0858a05" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0886b1601">夫善言<persName>佛</persName>者，□□□□□□□□□况之道乎？无方 <lb n="0886b17" ed="X"/><lb n="0858a06" ed="R088"/>善□□之神乎？湛寂精常，圆满平等，迎之不见其首， <lb n="0886b18" ed="X"/><lb n="0858a07" ed="R088"/>随之不见其後，生生而不生，化化而不化，包裹万有， <lb n="0886b19" ed="X"/><lb n="0858a08" ed="R088"/>含吐十方，资始众缘，具足万行，光明密照而非色，虚 <lb n="0886b20" ed="X"/><lb n="0858a09" ed="R088"/>通潜运而非空，世界迁变而不移，山嶽旋偃而常静， <lb n="0886b21" ed="X"/><lb n="0858a10" ed="R088"/>现前而惑者不辩，日用而迷者不知。易曰：寂然不动， <lb n="0886b22" ed="X"/><lb n="0858a11" ed="R088"/>感而遂通。老氏曰：独立而不改，周行而不殆。其性之 <lb n="0886b23" ed="X"/><lb n="0858a12" ed="R088"/>谓欤？无始劫来，一切众生攀缘外境，忘失本心，分为 <lb n="0886b24" ed="X"/><lb n="0858a13" ed="R088"/>四缠，叠为五浊，驰而为妄想，结而为昏翳，聚而为烦 <pb n="0886c" ed="X" xml:id="X11.0271.0886c"/> <lb n="0886c01" ed="X"/><lb n="0858a14" ed="R088"/>恼，流而为生死，累我真源，枉入诸趣，<persName>如来</persName>哀之，首楞 <lb n="0886c02" ed="X"/><lb n="0858a15" ed="R088"/>严之所作也。众生苦于奔逸，故为之述三观；滞于色 <lb n="0886c03" ed="X"/><lb n="0858a16" ed="R088"/>相，故为之指八还；误认根尘，故为之辩六入；妄计因 <lb n="0886c04" ed="X"/><lb n="0858a17" ed="R088"/>缘，故为之谈七大。至于屈伸金臂，绾叠华巾，极善巧 <lb n="0886c05" ed="X"/><lb n="0858a18" ed="R088"/>之喩，拂微细之惑，令瞻宝光者知见精之不摇，听钟 <lb n="0886c06" ed="X"/><lb n="0858b01" ed="R088"/>音者悟闻性之常在。若乃本明旋复，静慧发生，御最 <lb n="0886c07" ed="X"/><lb n="0858b02" ed="R088"/>上之宝乘，游无边之性海，<g ref="#CB15164">顾</g>色身若微尘，视太虚如 <lb n="0886c08" ed="X"/><lb n="0858b03" ed="R088"/>雲点。彼无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0886002" n="0886002"/>姑轮转之根，亿劫顚倒之见，我人妄执，寿 <lb n="0886c09" ed="X"/><lb n="0858b04" ed="R088"/>命浮想，若炽炭之燎鸿毛，烈日之晞朝露，不待思惟， <lb n="0886c10" ed="X"/><lb n="0858b05" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0886c1001" n="0886c1001"/><anchor xml:id="beg0886c1001" n="0886c1001"/>已<anchor xml:id="end0886c1001"/>自消释。大哉！菩提妙圆，本始淸净，既无妄幻翳于 <lb n="0886c11" ed="X"/><lb n="0858b06" ed="R088"/>真精，岂有身心受彼生死？水澄滓去，漏尽法除，万行 <lb n="0886c12" ed="X"/><lb n="0858b07" ed="R088"/>不修而自圆，六通不求而自证。豫于此者，非至神乎？ <lb n="0886c13" ed="X"/><lb n="0858b08" ed="R088"/>然而是经撮八藏之精要，穷万化之根源，译之者务 <lb n="0886c14" ed="X"/><lb n="0858b09" ed="R088"/>简，润之者尙辞，或使覃研，泥于句读。故有僧可度，为 <lb n="0886c15" ed="X"/><lb n="0858b10" ed="R088"/>之笺分，详略有叙，华梵兼该，岁阳再周，能事方毕。後 <lb n="0886c16" ed="X"/><lb n="0858b11" ed="R088"/>之观者，应当反梦想之缘气，遗心目之习因，了识精 <lb n="0886c17" ed="X"/><lb n="0858b12" ed="R088"/>之元，还独妙之本。雲驶月运，既息于诸旋；木尽<g ref="#CB01926">灰</g>飞， <lb n="0886c18" ed="X"/><lb n="0858b13" ed="R088"/>亦亡于幻法。秋毫不立，真理自冥。彼求诸<persName>佛</persName>无漏勝 <lb n="0886c19" ed="X"/><lb n="0858b14" ed="R088"/>解者，幸精进于斯焉。</p> <lb n="0886c20" ed="X"/><lb n="0858b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0886c2001">时 <lb n="0886c21" ed="X" type="honorific"/><lb n="0858b16" ed="R088"/>景祐四年二月朔日序</p></cb:div> <lb n="0886c22" ed="X"/> <lb n="0886c23" ed="X"/> <lb n="0886c24" ed="X"/> <pb n="0887a" ed="X" xml:id="X11.0271.0887a"/> <lb n="0887a01" ed="X"/> <lb n="0887a02" ed="X"/> <lb n="0887a03" ed="X"/> <lb n="0887a04" ed="X"/> <lb n="0887a05" ed="X"/><cb:docNumber>No. 271</cb:docNumber> <lb n="0887a06" ed="X"/><lb n="0859a01" ed="R088"/><cb:juan n="1a" fun="open"><cb:mulu n="1a" type="卷">第一上</cb:mulu><cb:jhead>大<persName>佛</persName>顶<persName>如来</persName>密因修证了義诸菩 <lb n="0887a07" ed="X"/><lb n="0859a02" ed="R088"/>萨万行首楞严经卷第一<note place="inline">之上</note></cb:jhead></cb:juan> <lb n="0887a08" ed="X"/> <lb n="0887a09" ed="X"/><lb n="0859a03" ed="R088"/><byline cb:type="other">天竺沙门 般剌密谛 译</byline> <lb n="0887a10" ed="X"/><lb n="0859a04" ed="R088"/><byline cb:type="other">乌苌国沙门 弥伽释迦 译语</byline> <lb n="0887a11" ed="X"/><lb n="0859a05" ed="R088"/><byline cb:type="other">菩萨戒弟子 房融 笔受</byline> <lb n="0887a12" ed="X"/><lb n="0859a06" ed="R088"/><byline cb:type="other">西京大<name role="" type="person">兴福寺</name>沙门 唯悫 科</byline> <lb n="0887a13" ed="X"/><lb n="0859a07" ed="R088"/><byline cb:type="author">皇宋首楞大师 可度 笺</byline> <lb n="0887a14" ed="X"/><lb n="0859a08" ed="R088"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">释经题</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887a1401">大。</p></cb:div> <lb n="0887a15" ed="X"/><lb n="0859a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887a1501">初释经题，大分六段：初法喩双彰对。</p><p xml:id="pX11p0887a1515" cb:place="inline">笺云：梵语 <lb n="0887a16" ed="X"/><lb n="0859a10" ed="R088"/>摩诃，华言大。大者，谓所诠法也。体具含融，理极无 <lb n="0887a17" ed="X"/><lb n="0859a11" ed="R088"/>方，非对小故，当体得名。故下文云吾今为汝建大 <lb n="0887a18" ed="X"/><lb n="0859a12" ed="R088"/>法幢是也。二诠之中，表诠所摄。</p></cb:div> <lb n="0887a19" ed="X"/><lb n="0859a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887a1901"><persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb n="0887a20" ed="X"/><lb n="0859a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887a2001">笺云：梵语没<g ref="#CB00501">驮</g><persName>佛陀</persName>，华言觉者。今经<anchor xml:id="nkr_note_add_0887a2001" n="0887a2001"/><anchor xml:id="beg0887a2001" n="0887a2001"/>但<anchor xml:id="end0887a2001"/>存<persName>佛</persName>，不言 <lb n="0887a21" ed="X"/><lb n="0859a15" ed="R088"/>馀字。盖秦人好略，又<g ref="#CB15164">顾</g>此方有情乐欲意趣，使闻 <lb n="0887a22" ed="X"/><lb n="0859a16" ed="R088"/><persName>佛</persName>者念善而生勝解，故不翻之。</p></cb:div> <lb n="0887a23" ed="X"/><lb n="0859a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887a2301">顶。</p></cb:div> <lb n="0887a24" ed="X"/><lb n="0859a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887a2401">笺云：梵语乌瑟尼沙，华言顶喩也。言此首楞严所 <pb n="0887b" ed="X" xml:id="X11.0271.0887b"/> <lb n="0887b01" ed="X"/><lb n="0859b01" ed="R088"/>诠理旨，十地菩萨之所莫测，喩于<persName>佛</persName>顶離可见相。 <lb n="0887b02" ed="X"/><lb n="0859b02" ed="R088"/><persName>世尊</persName>自不见，表離自相；无遍身菩萨不见，表離他 <lb n="0887b03" ed="X"/><lb n="0859b03" ed="R088"/>相。六十二喩中是第一顶，无能见喩也。</p></cb:div> <lb n="0887b04" ed="X"/><lb n="0859b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b0401"><persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb n="0887b05" ed="X"/><lb n="0859b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b0501">二、就果明因对。</p><p xml:id="pX11p0887b0507" cb:place="inline">笺云：梵语耶他，华言<persName>如来</persName>。金刚 <lb n="0887b06" ed="X"/><lb n="0859b06" ed="R088"/>经云：无所从来，亦无所去，故名<persName>如来</persName>。约法身。又诸 <lb n="0887b07" ed="X"/><lb n="0859b07" ed="R088"/>师解云：乘如实道，还本觉源。约报身。如成实道，来 <lb n="0887b08" ed="X"/><lb n="0859b08" ed="R088"/>成正觉。约化身。又悫师云：<persName>如来</persName>者，顺本之玄称。此 <lb n="0887b09" ed="X"/><lb n="0859b09" ed="R088"/>约本始義解。</p></cb:div> <lb n="0887b10" ed="X"/><lb n="0859b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b1001">密。</p></cb:div> <lb n="0887b11" ed="X"/><lb n="0859b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b1101">笺云：梵语哇呬耶，华言密。坚，密也。隐，覆也。虽有尘 <lb n="0887b12" ed="X"/><lb n="0859b12" ed="R088"/>劳，曾无漏失故。</p></cb:div> <lb n="0887b13" ed="X"/><lb n="0859b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b1301">因。</p></cb:div> <lb n="0887b14" ed="X"/><lb n="0859b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b1401">笺云：梵语醯都，华言因。因者，性義。是众生之本性， <lb n="0887b15" ed="X"/><lb n="0859b15" ed="R088"/><persName>如来</persName>之觉源。为在尘劳，未得显现，假说为因。<persName>如来</persName> <lb n="0887b16" ed="X"/><lb n="0859b16" ed="R088"/>果号，密因因名。</p></cb:div> <lb n="0887b17" ed="X"/><lb n="0859b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b1701">修。</p></cb:div> <lb n="0887b18" ed="X"/><lb n="0859b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b1801">三，明修显证对。</p><p xml:id="pX11p0887b1807" cb:place="inline">笺云：梵语乞叉他，华言修。修谓 <lb n="0887b19" ed="X"/><lb n="0860a01" ed="R088"/>进修。然诸菩萨起如觉心，无作妙力为修。</p></cb:div> <lb n="0887b20" ed="X"/><lb n="0860a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b2001">证。</p></cb:div> <lb n="0887b21" ed="X"/><lb n="0860a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887b2101">笺云：梵语娑缚母他，华言证。谓果证则亲获圆明， <lb n="0887b22" ed="X"/><lb n="0860a04" ed="R088"/>体证用具足为证。故下文云：得元明觉无生灭性 <lb n="0887b23" ed="X"/><lb n="0860a05" ed="R088"/>为因地心，然後圆成果地修证。</p></cb:div> <lb n="0887b24" ed="X"/><lb n="0860a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887b2401">了義。</p></cb:div> <pb n="0887c" ed="X" xml:id="X11.0271.0887c"/> <lb n="0887c01" ed="X"/><lb n="0860a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c0101">四、诠旨双陈对。</p><p xml:id="pX11p0887c0107" cb:place="inline">笺云：梵语萨诃，华言了義。了谓 <lb n="0887c02" ed="X"/><lb n="0860a08" ed="R088"/>显了，直指真源，表此一经决了谈真，名之为了。声、 <lb n="0887c03" ed="X"/><lb n="0860a09" ed="R088"/>名、句、文，四法为体。下文云：吾今<anchor xml:id="nkr_note_add_0887c0301" n="0887c0301"/><anchor xml:id="beg0887c0301" n="0887c0301"/>已<anchor xml:id="end0887c0301"/>说真修行法。義 <lb n="0887c04" ed="X"/><lb n="0860a10" ed="R088"/>犹理也。言此首楞严所诠至极之理，寻伺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0887001" n="0887001"/>跨绝，言 <lb n="0887c05" ed="X"/><lb n="0860a11" ed="R088"/>议道断。下文云：妙性圆明，離诸名相。</p></cb:div> <lb n="0887c06" ed="X"/><lb n="0860a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c0601">诸。</p></cb:div> <lb n="0887c07" ed="X"/><lb n="0860a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c0701">五，能行所行对。</p><p xml:id="pX11p0887c0707" cb:place="inline">笺云：梵语萨啰缚，华言诸，不一 <lb n="0887c08" ed="X"/><lb n="0860a14" ed="R088"/>为義。</p></cb:div> <lb n="0887c09" ed="X"/><lb n="0860a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c0901">菩萨！</p></cb:div> <lb n="0887c10" ed="X"/><lb n="0860a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c1001">笺云：梵语菩提萨埵，华言觉有情菩萨，略也。欲令 <lb n="0887c11" ed="X"/><lb n="0860a17" ed="R088"/>闻者生善，不言觉有情得称菩萨，此是能求能行 <lb n="0887c12" ed="X"/><lb n="0860a18" ed="R088"/>首楞严三昧之人也。</p></cb:div> <lb n="0887c13" ed="X"/><lb n="0860b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c1301">万行</p></cb:div> <lb n="0887c14" ed="X"/><lb n="0860b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c1401">笺云：梵语拶哩，华言万行。万者数義，行谓功行。然 <lb n="0887c15" ed="X"/><lb n="0860b03" ed="R088"/>诸菩萨因中皆行六度万行，令求证本，须约行论。 <lb n="0887c16" ed="X"/><lb n="0860b04" ed="R088"/>下文云：首楞严王具足万行，先指能求之人，後明 <lb n="0887c17" ed="X"/><lb n="0860b05" ed="R088"/>所行之行。</p></cb:div> <lb n="0887c18" ed="X"/><lb n="0860b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c1801">首楞严。</p></cb:div> <lb n="0887c19" ed="X"/><lb n="0860b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c1901">六，理深教深对。</p><p xml:id="pX11p0887c1907" cb:place="inline">笺云：梵语戍楞严摩，今言首楞 <lb n="0887c20" ed="X"/><lb n="0860b08" ed="R088"/>严，略也。总指翻就一切事毕竟。</p></cb:div> <lb n="0887c21" ed="X"/><lb n="0860b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0887c2101">经。</p></cb:div> <lb n="0887c22" ed="X"/><lb n="0860b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0887c2201">笺云：梵语素呾览，翻就经義，又翻线義。古梵语云 <lb n="0887c23" ed="X"/><lb n="0860b11" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0887002" n="0887002"/>欲底修多罗，亦云修妒露，此翻为契，谓契理契機。 <lb n="0887c24" ed="X"/><lb n="0860b12" ed="R088"/>故今时经论多就新梵云素呾览，不言修多罗、修 <pb n="0888a" ed="X" xml:id="X11.0271.0888a"/> <lb n="0888a01" ed="X"/><lb n="0860b13" ed="R088"/>妒露，<anchor xml:id="nkr_note_add_0888a0101" n="0888a0101"/><anchor xml:id="beg0888a0101" n="0888a0101"/>但<anchor xml:id="end0888a0101"/>言经不言线，谓顺此方五经九经，万代常 <lb n="0888a02" ed="X"/><lb n="0860b14" ed="R088"/>行，百王不易。此经大体以首楞严大定为宗，顿悟 <lb n="0888a03" ed="X"/><lb n="0860b15" ed="R088"/>渐修为趣。</p></cb:div></cb:div> <lb n="0888a04" ed="X"/><lb n="0860b16" ed="R088"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">序分</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888a0401">如是！</p></cb:div> <lb n="0888a05" ed="X"/><lb n="0860b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888a0501">将释此经大分三段：初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888001" n="0888001"/>後如是下至承受圣旨名 <lb n="0888a06" ed="X"/><lb n="0860b18" ed="R088"/>为序分，次从<persName>佛</persName>告至下第八名为邪观为正宗分， <lb n="0888a07" ed="X"/><lb n="0861a01" ed="R088"/>後从尔时至下作礼而去为流通分。且初序分文 <lb n="0888a08" ed="X"/><lb n="0861a02" ed="R088"/>分二：初通序，後别序。通序文六：初指所闻法。</p><p xml:id="pX11p0888a0818" cb:place="inline">笺 <lb n="0888a09" ed="X"/><lb n="0861a03" ed="R088"/>云：如者，过去、未来、现在诸<persName>佛</persName>所证如如之理也。是 <lb n="0888a10" ed="X"/><lb n="0861a04" ed="R088"/>者，是我<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>开金口、动红莲花舌所谈。</p></cb:div> <lb n="0888a11" ed="X"/><lb n="0861a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888a1101">我闻：</p></cb:div> <lb n="0888a12" ed="X"/><lb n="0861a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888a1201">次叙能闻人。</p><p xml:id="pX11p0888a1206" cb:place="inline">笺云：耳根发，耳识缘，<persName>世尊</persName>无漏之 <lb n="0888a13" ed="X"/><lb n="0861a07" ed="R088"/>音。今废耳与意去别，就总而言我闻。又如是五密 <lb n="0888a14" ed="X"/><lb n="0861a08" ed="R088"/>因，三修证，正因正果，我庆喜尊者亲从<persName>佛</persName>边闻得 <lb n="0888a15" ed="X"/><lb n="0861a09" ed="R088"/>来缘。谓当时<persName>佛</persName>灭度後，阿难尊者在七葉巖间结 <lb n="0888a16" ed="X"/><lb n="0861a10" ed="R088"/>集法藏时，身如诸<persName>佛</persName>，具诸相好，下座之时，还复本 <lb n="0888a17" ed="X"/><lb n="0861a11" ed="R088"/>形。当时众有三疑：一疑<persName>佛</persName>大悲从涅槃界起，更说 <lb n="0888a18" ed="X"/><lb n="0861a12" ed="R088"/>妙法；二疑复有<persName>佛</persName>从他方来此说法；三疑彼阿难 <lb n="0888a19" ed="X"/><lb n="0861a13" ed="R088"/>转识成<persName>佛</persName>，为众说法。阿难乃颂出如是我闻，大众 <lb n="0888a20" ed="X"/><lb n="0861a14" ed="R088"/>三疑顿息。</p></cb:div> <lb n="0888a21" ed="X"/><lb n="0861a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888a2101">一时。</p></cb:div> <lb n="0888a22" ed="X"/><lb n="0861a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888a2201">三，陈说教时。</p><p xml:id="pX11p0888a2206" cb:place="inline">笺云：非一日、十二时、六时，但是众 <lb n="0888a23" ed="X"/><lb n="0861a17" ed="R088"/>生根缘成熟，冥契<persName>佛</persName>心，理事将终，假立一时之号。 <lb n="0888a24" ed="X"/><lb n="0861a18" ed="R088"/>又<persName>佛</persName>说法无时，故云一时。</p></cb:div> <pb n="0888b" ed="X" xml:id="X11.0271.0888b"/> <lb n="0888b01" ed="X"/><lb n="0861b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b0101"><persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb n="0888b02" ed="X"/><lb n="0861b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b0201">四标垂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888002" n="0888002"/>□主。</p><p xml:id="pX11p0888b0206" cb:place="inline">笺云：梵语<persName>佛陀</persName>，华言觉者，意存梵 <lb n="0888b03" ed="X"/><lb n="0861b03" ed="R088"/>音，令生善故。二千年前，丈六教主释迦文是。</p></cb:div> <lb n="0888b04" ed="X"/><lb n="0861b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b0401">在<name role="" type="person">室罗筏</name>城。</p></cb:div> <lb n="0888b05" ed="X"/><lb n="0861b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b0501">五，彰演法处。</p><p xml:id="pX11p0888b0506" cb:place="inline">笺云：梵语<name role="" type="person">室罗筏</name>悉底，旧云舍卫， <lb n="0888b06" ed="X"/><lb n="0861b06" ed="R088"/>讹也。华<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888003" n="0888003"/>一豐德城，一足财，二好欲境，三饶多闻，四 <lb n="0888b07" ed="X"/><lb n="0861b07" ed="R088"/>豐解脱。具此四德，故曰豐德，则中印土国也。</p></cb:div> <lb n="0888b08" ed="X"/><lb n="0861b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b0801">祇洹精舍。</p></cb:div> <lb n="0888b09" ed="X"/><lb n="0861b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b0901">笺云：亦云祇陀，是旧梵。新云浙多，华言战勝。则波 <lb n="0888b10" ed="X"/><lb n="0861b10" ed="R088"/>斯匿王太子生时，邻国怨至，战而得勝，故曰战勝。 <lb n="0888b11" ed="X"/><lb n="0861b11" ed="R088"/>树是太子所捨，精舍是须达所建。旧梵云须达，新 <lb n="0888b12" ed="X"/><lb n="0861b12" ed="R088"/>云苏达多。华言善施，亦云<name role="" type="person">给孤独</name>。善施者，仁而且 <lb n="0888b13" ed="X"/><lb n="0861b13" ed="R088"/>睿，积而能散，赈济贫乏，哀<g ref="#CB00421">恤</g>孤老，时人赞美其德， <lb n="0888b14" ed="X"/><lb n="0861b14" ed="R088"/>号<name role="" type="person">给孤独</name>长者。是钵犀那恃特王之臣，旧云波斯 <lb n="0888b15" ed="X"/><lb n="0861b15" ed="R088"/>匿王。今君臣双擧，故曰祇洹精舍。祇洹是君，精舍 <lb n="0888b16" ed="X"/><lb n="0861b16" ed="R088"/>乃臣。问：须达<anchor xml:id="nkr_note_orig_0888004" n="0888004"/>侧金功多，何故居後？祇洹太子捨树 <lb n="0888b17" ed="X"/><lb n="0861b17" ed="R088"/>功少，何以居前？答：捨树功少，为君理合居先。布金 <lb n="0888b18" ed="X"/><lb n="0861b18" ed="R088"/>功多，为臣義须处後。</p></cb:div> <lb n="0888b19" ed="X"/><lb n="0862a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888b1901">与大比丘众。</p></cb:div> <lb n="0888b20" ed="X"/><lb n="0862a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888b2001">六、述同闻众。文三：初、声闻。文四：初、标类。</p><p xml:id="pX11p0888b2016" cb:place="inline">笺云：与 <lb n="0888b21" ed="X"/><lb n="0862a03" ed="R088"/>者，兼幷義，师资合擧。大者，应化大权之称。六位之 <lb n="0888b22" ed="X"/><lb n="0862a04" ed="R088"/>中，是慧俱解脱。阿罗汉，梵云比丘，华言乞士。上求 <lb n="0888b23" ed="X"/><lb n="0862a05" ed="R088"/>诸<persName>佛</persName>，乞法以资神；下求檀信，乞食以资命。五不翻 <lb n="0888b24" ed="X"/><lb n="0862a06" ed="R088"/>中，含多義不翻。三人<anchor xml:id="nkr_note_add_0888b2401" n="0888b2401"/><anchor xml:id="beg0888b2401" n="0888b2401"/>已<anchor xml:id="end0888b2401"/>上，尽得众名。</p></cb:div> <pb n="0888c" ed="X" xml:id="X11.0271.0888c"/> <lb n="0888c01" ed="X"/><lb n="0862a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c0101">千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb n="0888c02" ed="X"/><lb n="0862a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c0201">次擧：</p><p xml:id="pX11p0888c0203" cb:place="inline">笺云：经家问其时有多少，众颂教出云云。 <lb n="0888c03" ed="X"/><lb n="0862a09" ed="R088"/>律及因果经说：<persName>佛</persName>初成道，度憍陈如等五人；次度 <lb n="0888c04" ed="X"/><lb n="0862a10" ed="R088"/>迦葉兄弟三人，幷门徒一千人；次度舍利弗、目连 <lb n="0888c05" ed="X"/><lb n="0862a11" ed="R088"/>等，幷门徒二百人；次度耶舍长者子五十人，总一 <lb n="0888c06" ed="X"/><lb n="0862a12" ed="R088"/>千二百五十五人。疏云：準此会中，憍陈复在，既非 <lb n="0888c07" ed="X"/><lb n="0862a13" ed="R088"/>前数，剩五不疑。或经擧全数，如十类尔。俱者，处不 <lb n="0888c08" ed="X"/><lb n="0862a14" ed="R088"/>相離。</p></cb:div> <lb n="0888c09" ed="X"/><lb n="0862a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c0901">皆是无漏大阿罗汉。</p></cb:div> <lb n="0888c10" ed="X"/><lb n="0862a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c1001">一、歎德。文二：初、总。</p><p xml:id="pX11p0888c1008" cb:place="inline">笺云：问：此千二百五十人有 <lb n="0888c11" ed="X"/><lb n="0862a17" ed="R088"/>何道德颂出云云。皆者，总也，咸也。是者，指持義。漏 <lb n="0888c12" ed="X"/><lb n="0862a18" ed="R088"/>则烦恼之异名，如人漏、舍漏、船等，深可厌離。欲漏 <lb n="0888c13" ed="X"/><lb n="0862b01" ed="R088"/>六十一法为体，有漏九十二法为体，无明漏十五 <lb n="0888c14" ed="X"/><lb n="0862b02" ed="R088"/>法为体，如今无此三漏，故曰无漏。六者，六位之中 <lb n="0888c15" ed="X"/><lb n="0862b03" ed="R088"/>不动位也。一、退法；二、思法；三、护法；四、住法；五、堪达 <lb n="0888c16" ed="X"/><lb n="0862b04" ed="R088"/>法；六、不动法。梵语阿罗汉，华言应，具三应義：应可 <lb n="0888c17" ed="X"/><lb n="0862b05" ed="R088"/>断烦恼贼，应不受後有身，应可堪受人天<persName>应供</persName>。</p></cb:div> <lb n="0888c18" ed="X"/><lb n="0862b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c1801"><persName>佛</persName>子！住持。</p></cb:div> <lb n="0888c19" ed="X"/><lb n="0862b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c1901">後别。</p><p xml:id="pX11p0888c1903" cb:place="inline">笺云：是<persName>佛</persName>之子，故称<persName>佛</persName>子。问：菩萨之人乃 <lb n="0888c20" ed="X"/><lb n="0862b08" ed="R088"/>称<persName>佛</persName>子，声闻何故亦名<persName>佛</persName>子？答：<persName>佛</persName>有大悲，三乘皆 <lb n="0888c21" ed="X"/><lb n="0862b09" ed="R088"/>子。住谓住于无漏，持谓住持不失。住持生空涅槃， <lb n="0888c22" ed="X"/><lb n="0862b10" ed="R088"/>令无散失，目定之一法。</p></cb:div> <lb n="0888c23" ed="X"/><lb n="0862b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0888c2301">善超诸有。</p></cb:div> <lb n="0888c24" ed="X"/><lb n="0862b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0888c2401">笺云：目解脱也。超谓超越诸有，则欲有、色有、无色 <pb n="0889a" ed="X" xml:id="X11.0271.0889a"/> <lb n="0889a01" ed="X"/><lb n="0862b13" ed="R088"/>有。欲有分别烦恼，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0889001" n="0889001"/>无色有俱生烦恼，或二十五有。 <lb n="0889a02" ed="X"/><lb n="0862b14" ed="R088"/>如颂云：四洲四恶趣，梵王六欲天，无想与净居，四 <lb n="0889a03" ed="X"/><lb n="0862b15" ed="R088"/>空及四禅。</p></cb:div> <lb n="0889a04" ed="X"/><lb n="0862b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a0401">能于国土，成就威仪。</p></cb:div> <lb n="0889a05" ed="X"/><lb n="0862b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a0501">笺云：自缚既解，不惧轮迴，能现身于十方国土，教 <lb n="0889a06" ed="X"/><lb n="0862b18" ed="R088"/>化众生，成就圆满義。有威可畏曰威，有仪可像曰 <lb n="0889a07" ed="X"/><lb n="0863a01" ed="R088"/>仪。又在貌曰威，在身曰仪。目慧之一法。</p></cb:div> <lb n="0889a08" ed="X"/><lb n="0863a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a0801">从<persName>佛</persName>转轮。</p></cb:div> <lb n="0889a09" ed="X"/><lb n="0863a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a0901">笺云：如马勝比丘从<persName>佛</persName>边受法，说与舍利弗。舍利 <lb n="0889a10" ed="X"/><lb n="0863a04" ed="R088"/>弗得法，又说与目连，流转不绝。如轮能摧碾一切 <lb n="0889a11" ed="X"/><lb n="0863a05" ed="R088"/>无明烦恼，复能转邪归正自辩。</p></cb:div> <lb n="0889a12" ed="X"/><lb n="0863a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a1201">妙堪遗嘱。</p></cb:div> <lb n="0889a13" ed="X"/><lb n="0863a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a1301">笺云：目智，言智量深密微妙，堪可将遗法付嘱于 <lb n="0889a14" ed="X"/><lb n="0863a08" ed="R088"/>他。</p></cb:div> <lb n="0889a15" ed="X"/><lb n="0863a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a1501">严净毘尼。</p></cb:div> <lb n="0889a16" ed="X"/><lb n="0863a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a1601">笺云：梵语毘尼，华言调伏。调谓调练三业，伏谓制 <lb n="0889a17" ed="X"/><lb n="0863a11" ed="R088"/>伏过非。言声闻之人，能严洁淸净。<persName>世尊</persName>二百五十 <lb n="0889a18" ed="X"/><lb n="0863a12" ed="R088"/>条戒，玉润冰淸，即是律藏诠于戒学。</p></cb:div> <lb n="0889a19" ed="X"/><lb n="0863a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a1901">弘笵三界。</p></cb:div> <lb n="0889a20" ed="X"/><lb n="0863a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a2001">笺云：弘，大也。笵，法也。言能弘大法于三界内，利乐 <lb n="0889a21" ed="X"/><lb n="0863a15" ed="R088"/>有情也。</p></cb:div> <lb n="0889a22" ed="X"/><lb n="0863a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889a2201">应身无量。</p></cb:div> <lb n="0889a23" ed="X"/><lb n="0863a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889a2301">笺云：声闻人欲化众生，先且入定，观他根機，然後 <lb n="0889a24" ed="X"/><lb n="0863a18" ed="R088"/>随機设化，无有限量。此人无果位大乘应身，此则 <pb n="0889b" ed="X" xml:id="X11.0271.0889b"/> <lb n="0889b01" ed="X"/><lb n="0863b01" ed="R088"/>感应之身，向空中现十八变等事目，慈之一法。</p></cb:div> <lb n="0889b02" ed="X"/><lb n="0863b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b0201">度脱众生。</p></cb:div> <lb n="0889b03" ed="X"/><lb n="0863b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b0301">笺云：令一切众生離烦恼缚，不于三界受生。</p></cb:div> <lb n="0889b04" ed="X"/><lb n="0863b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b0401"><g ref="#CB15072">拔</g>济未来。</p></cb:div> <lb n="0889b05" ed="X"/><lb n="0863b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b0501">笺云：在手曰拔。济谓济渡。正法一千年，是<persName>佛</persName>扬化。 <lb n="0889b06" ed="X"/><lb n="0863b06" ed="R088"/>像法一千年，四依菩萨。末法一万多，声闻出目悲。</p></cb:div> <lb n="0889b07" ed="X"/><lb n="0863b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b0701">越诸尘累。</p></cb:div> <lb n="0889b08" ed="X"/><lb n="0863b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b0801">笺云：越谓超越，诸者不一義。尘谓尘劳，累谓业累。 <lb n="0889b09" ed="X"/><lb n="0863b09" ed="R088"/>自越尘累是根本智，越他尘累是後得智，如今根 <lb n="0889b10" ed="X"/><lb n="0863b10" ed="R088"/>本後得悉皆超越。都歎目戒、慧、辩、解脱、慈、悲、智。</p></cb:div> <lb n="0889b11" ed="X"/><lb n="0863b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b1101">其名曰：</p></cb:div> <lb n="0889b12" ed="X"/><lb n="0863b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b1201">四、列名</p><p xml:id="pX11p0889b1204" cb:place="inline">笺云：问：诸大阿罗汉有何名称？答：圣人 <lb n="0889b13" ed="X"/><lb n="0863b13" ed="R088"/>无名，向无名体上强立其名。</p></cb:div> <lb n="0889b14" ed="X"/><lb n="0863b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b1401">大智舍利弗！</p></cb:div> <lb n="0889b15" ed="X"/><lb n="0863b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b1501">笺云：梵语舍利弗呾罗，华言春莺。亦云鹙鹭弗呾 <lb n="0889b16" ed="X"/><lb n="0863b16" ed="R088"/>啰，华言子。是彼春莺之子，从母立名。今言舍利弗 <lb n="0889b17" ed="X"/><lb n="0863b17" ed="R088"/>者，略也。其母未怀子前，言词不堪，每共弟摩诃俱 <lb n="0889b18" ed="X"/><lb n="0863b18" ed="R088"/>絺罗论義，常不如弟。怀子<anchor xml:id="nkr_note_add_0889b1801" n="0889b1801"/><anchor xml:id="beg0889b1801" n="0889b1801"/>已<anchor xml:id="end0889b1801"/>来，酬答聪俊，乃勝于 <lb n="0889b19" ed="X"/><lb n="0864a01" ed="R088"/>弟。以母多辩，喩曰春莺。是彼所生，故乃称子。尝与 <lb n="0889b20" ed="X"/><lb n="0864a02" ed="R088"/>目连为友，同事阇耶外道。十大弟子中，大智第一， <lb n="0889b21" ed="X"/><lb n="0864a03" ed="R088"/>标为上首。十方诸<persName>佛</persName>，皆以智为首也。</p></cb:div> <lb n="0889b22" ed="X"/><lb n="0864a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889b2201"><name role="" type="person">摩诃目犍连</name>。</p></cb:div> <lb n="0889b23" ed="X"/><lb n="0864a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889b2301">笺云：旧梵语讹也。新云摩诃没特伽罗，华言大採 <lb n="0889b24" ed="X"/><lb n="0864a06" ed="R088"/>菽氏。摩诃是大，没特伽罗是採菽氏。菽者，豆之总 <pb n="0889c" ed="X" xml:id="X11.0271.0889c"/> <lb n="0889c01" ed="X"/><lb n="0864a07" ed="R088"/>名。上古有仙在山修道，<anchor xml:id="nkr_note_add_0889c0101" n="0889c0101"/><anchor xml:id="beg0889c0101" n="0889c0101"/>但<anchor xml:id="end0889c0101"/>採豆苗而食。此尊者是 <lb n="0889c02" ed="X"/><lb n="0864a08" ed="R088"/>彼之种，十大弟子中神通第一。</p></cb:div> <lb n="0889c03" ed="X"/><lb n="0864a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c0301"><name role="" type="person">摩诃拘絺罗</name>！</p></cb:div> <lb n="0889c04" ed="X"/><lb n="0864a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c0401">笺云：大膝盖尊者，言其膝盖大，故舍利弗舅氏。</p></cb:div> <lb n="0889c05" ed="X"/><lb n="0864a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c0501">富楼那弥多罗尼子。</p></cb:div> <lb n="0889c06" ed="X"/><lb n="0864a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c0601">笺云：此讹梵也。正梵应云補剌拏梅呾罗，华言满 <lb n="0889c07" ed="X"/><lb n="0864a13" ed="R088"/>慈子。满是其名，慈是母性。母未怀子前，性多恶戾。 <lb n="0889c08" ed="X"/><lb n="0864a14" ed="R088"/>怀子之後，其性甚慈。是彼之子，或从满江神乞得 <lb n="0889c09" ed="X"/><lb n="0864a15" ed="R088"/>此子，名<name role="" type="person">满慈子</name>。或满与慈，皆是母号，曰<name role="" type="person">满慈子</name>。</p></cb:div> <lb n="0889c10" ed="X"/><lb n="0864a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c1001">须菩提！</p></cb:div> <lb n="0889c11" ed="X"/><lb n="0864a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c1101">笺云：复名须補底，华言善现，亦云空生。缘此尊者 <lb n="0889c12" ed="X"/><lb n="0864a18" ed="R088"/>生下之时，其家中所有器皿，一时皆空。相师相曰： <lb n="0889c13" ed="X"/><lb n="0864b01" ed="R088"/>此子若也出家，当解诸法空相。</p></cb:div> <lb n="0889c14" ed="X"/><lb n="0864b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0889c1401">优婆尼沙陀，等而为上首。</p></cb:div> <lb n="0889c15" ed="X"/><lb n="0864b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0889c1501">笺云：亦云乌波尼杀昙，华言近少分。乌波尼是近， <lb n="0889c16" ed="X"/><lb n="0864b04" ed="R088"/>杀昙是少分。然此尊者初作观时，向身上取一茎 <lb n="0889c17" ed="X"/><lb n="0864b05" ed="R088"/>毛，假想慧刀，竖析为四分。四分之中取一分，析为 <lb n="0889c18" ed="X"/><lb n="0864b06" ed="R088"/>十六分。十六分中取一分，析为二十五分。二十五 <lb n="0889c19" ed="X"/><lb n="0864b07" ed="R088"/>分中取一分，析为百分。百分之中取一分，析为千 <lb n="0889c20" ed="X"/><lb n="0864b08" ed="R088"/>分。至不可析处，欲近于空。末後一分，名邻虚尘。谓 <lb n="0889c21" ed="X"/><lb n="0864b09" ed="R088"/>邻近虚空，更不下刀。纔下刀，便归于空。留此一分， <lb n="0889c22" ed="X"/><lb n="0864b10" ed="R088"/>摄一聚心所，令无散失。等谓等前五人，仍为最上 <lb n="0889c23" ed="X"/><lb n="0864b11" ed="R088"/>头首。彼此尊者作析色明空观为第一。又五阴之 <lb n="0889c24" ed="X"/><lb n="0864b12" ed="R088"/>中，析色为首。</p></cb:div> <pb n="0890a" ed="X" xml:id="X11.0271.0890a"/> <lb n="0890a01" ed="X"/><lb n="0864b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a0101">复有无量。</p></cb:div> <lb n="0890a02" ed="X"/><lb n="0864b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a0201">二、缘觉幷初心。</p><p xml:id="pX11p0890a0207" cb:place="inline">笺云：复谓褈复有者不？无義无 <lb n="0890a03" ed="X"/><lb n="0864b15" ed="R088"/>量，则数廣难陈。</p></cb:div> <lb n="0890a04" ed="X"/><lb n="0864b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a0401">辟支无学。</p></cb:div> <lb n="0890a05" ed="X"/><lb n="0864b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a0501">笺云：梵语辟支迦，华言独觉，亦云麟角。此人断自 <lb n="0890a06" ed="X"/><lb n="0864b18" ed="R088"/>成烦恼，证生空涅槃，作七十七智观。四十四智观， <lb n="0890a07" ed="X"/><lb n="0865a01" ed="R088"/>观无明即空，达诸行无作。有二种：一、利根者，出增 <lb n="0890a08" ed="X"/><lb n="0865a02" ed="R088"/>劫，种无<persName>佛</persName>因，出无<persName>佛</persName>世。作<persName>佛</persName>灯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0890001" n="0890001"/>後焰，纔见<persName>佛</persName>出世 <lb n="0890a09" ed="X"/><lb n="0865a03" ed="R088"/>来，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0890002" n="0890002"/>故大慈光烁陀，睹光将谓劫减，便向盘陀石上， <lb n="0890a10" ed="X"/><lb n="0865a04" ed="R088"/>内化智火焚身，身与智一时撥丧无馀，同太虚空。 <lb n="0890a11" ed="X"/><lb n="0865a05" ed="R088"/>二、钝根者，种有<persName>佛</persName>因，出有<persName>佛</persName>世。是部行者，有部类 <lb n="0890a12" ed="X"/><lb n="0865a06" ed="R088"/>而行，或五十，或一百。经擧钝根无学者，证无学位， <lb n="0890a13" ed="X"/><lb n="0865a07" ed="R088"/>简声闻居有学位。</p></cb:div> <lb n="0890a14" ed="X"/><lb n="0865a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a1401">幷其初心，同来<persName>佛</persName>所。</p></cb:div> <lb n="0890a15" ed="X"/><lb n="0865a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a1501">笺云：或发大乘初心，是十信。或发缘觉初心，缘谓 <lb n="0890a16" ed="X"/><lb n="0865a10" ed="R088"/>四十五年後，说此顶三昧法。二时奔骤，来到祇园。</p></cb:div> <lb n="0890a17" ed="X"/><lb n="0865a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a1701">属诸比丘。</p></cb:div> <lb n="0890a18" ed="X"/><lb n="0865a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a1801">後列菩萨。文三：初、擧时求法。</p><p xml:id="pX11p0890a1812" cb:place="inline">笺云：属，値也，遇也。</p></cb:div> <lb n="0890a19" ed="X"/><lb n="0865a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a1901">休夏自恣</p></cb:div> <lb n="0890a20" ed="X"/><lb n="0865a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a2001">笺云：休夏，七月十六日也。西土众僧夏满，或有见 <lb n="0890a21" ed="X"/><lb n="0865a15" ed="R088"/>闻，疑罪当众，目不讳短，恣他擧愆。</p></cb:div> <lb n="0890a22" ed="X"/><lb n="0865a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890a2201">十方菩萨咨决心疑。</p></cb:div> <lb n="0890a23" ed="X"/><lb n="0865a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890a2301">笺云：东西南北四维上下大心有情，咨请<persName>世尊</persName>为 <lb n="0890a24" ed="X"/><lb n="0865a18" ed="R088"/>其抉择，犹豫不决曰疑。若约菩萨之人无疑，疑唯 <pb n="0890b" ed="X" xml:id="X11.0271.0890b"/> <lb n="0890b01" ed="X"/><lb n="0865b01" ed="R088"/>分别，入到见道门中<anchor xml:id="nkr_note_add_0890b0101" n="0890b0101"/><anchor xml:id="beg0890b0101" n="0890b0101"/>已<anchor xml:id="end0890b0101"/>断。然此人虽无分别烦恼， <lb n="0890b02" ed="X"/><lb n="0865b02" ed="R088"/>犹有第七识一分法执未忘，假说名疑，或可下地 <lb n="0890b03" ed="X"/><lb n="0865b03" ed="R088"/>不了上地。</p></cb:div> <lb n="0890b04" ed="X"/><lb n="0865b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b0401">钦奉慈严。</p></cb:div> <lb n="0890b05" ed="X"/><lb n="0865b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b0501">笺云：钦谓钦敬，奉谓奉重。<persName>佛</persName>有诲子之能，虽慈又 <lb n="0890b06" ed="X"/><lb n="0865b06" ed="R088"/>且严厉。</p></cb:div> <lb n="0890b07" ed="X"/><lb n="0865b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b0701">将求密義。</p></cb:div> <lb n="0890b08" ed="X"/><lb n="0865b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b0801">笺云：将，当也。求，觅也。言当欲求觅<persName>世尊</persName>秘密甚深 <lb n="0890b09" ed="X"/><lb n="0865b09" ed="R088"/>之理。向下说五密因，三修证。</p></cb:div> <lb n="0890b10" ed="X"/><lb n="0865b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b1001">即时，<persName>如来</persName>敷座宴安。</p></cb:div> <lb n="0890b11" ed="X"/><lb n="0865b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b1101">次酬请普霑</p><p xml:id="pX11p0890b1106" cb:place="inline">笺云：即者，不捨之義。众人所请，将 <lb n="0890b12" ed="X"/><lb n="0865b12" ed="R088"/>求密義之时。如则一如之理起，智来合理，故曰如 <lb n="0890b13" ed="X"/><lb n="0865b13" ed="R088"/>来，是化身<persName>如来</persName>也。敷设法座，巍巍堂堂，宴寂安详， <lb n="0890b14" ed="X"/><lb n="0865b14" ed="R088"/>是首楞严三昧之宗目。法界大定，亦如法花经入 <lb n="0890b15" ed="X"/><lb n="0865b15" ed="R088"/>无量義处三昧。或云敷尼师壇，静然安坐，義通。</p></cb:div> <lb n="0890b16" ed="X"/><lb n="0865b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b1601">为诸会中，宣示深奥。</p></cb:div> <lb n="0890b17" ed="X"/><lb n="0865b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b1701">笺云：阿难尊者颂出敷座宴安，言此是<persName>佛</persName>宣扬显 <lb n="0890b18" ed="X"/><lb n="0865b18" ed="R088"/>示甚深秘奥之理。</p></cb:div> <lb n="0890b19" ed="X"/><lb n="0866a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b1901">法筵淸众，得未曾有。</p></cb:div> <lb n="0890b20" ed="X"/><lb n="0866a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b2001">笺云：一会三十六类，文殊、普贤、诸阿罗汉，可量淸 <lb n="0890b21" ed="X"/><lb n="0866a03" ed="R088"/>净之众，尽获利殊勝。然四十五年後，说此<persName>佛</persName>顶三 <lb n="0890b22" ed="X"/><lb n="0866a04" ed="R088"/>昧，不幷馀筵。</p></cb:div> <lb n="0890b23" ed="X"/><lb n="0866a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890b2301">迦陵仙音，遍十方界。</p></cb:div> <lb n="0890b24" ed="X"/><lb n="0866a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890b2401">笺云：梵语迦陵频伽，华言共命鸟。六十四音，一妙 <pb n="0890c" ed="X" xml:id="X11.0271.0890c"/> <lb n="0890c01" ed="X"/><lb n="0866a07" ed="R088"/>音也。此鸟音声柔软，淸亮哀雅，堪比<persName>佛</persName>音。</p></cb:div> <lb n="0890c02" ed="X"/><lb n="0866a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c0201">恒沙菩萨，来聚道场。</p></cb:div> <lb n="0890c03" ed="X"/><lb n="0866a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c0301">後列名上首。</p><p xml:id="pX11p0890c0306" cb:place="inline">笺云：梵语恒河，亦云<name role="" type="person">殑伽河</name>，华言 <lb n="0890c04" ed="X"/><lb n="0866a10" ed="R088"/>天堂来河。言此河来处，远如天堂而来，周围四十 <lb n="0890c05" ed="X"/><lb n="0866a11" ed="R088"/>里，其中沙细如<g ref="#CB15097">面</g>，与水混流。菩萨如河沙之多，菩 <lb n="0890c06" ed="X"/><lb n="0866a12" ed="R088"/>谓菩提，此谓之觉，则上求<persName>佛</persName>果也。萨谓萨埵，此曰 <lb n="0890c07" ed="X"/><lb n="0866a13" ed="R088"/>众生，则下度有情也。皆从十方而来，聚集在于祇 <lb n="0890c08" ed="X"/><lb n="0866a14" ed="R088"/>园一会，得道之场，或道则所证之道场，及寂灭之 <lb n="0890c09" ed="X"/><lb n="0866a15" ed="R088"/>场。</p></cb:div> <lb n="0890c10" ed="X"/><lb n="0866a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c1001"><name role="" type="person">文殊师利</name>而为上首。</p></cb:div> <lb n="0890c11" ed="X"/><lb n="0866a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c1101">笺云：经家问未审谁为上首，颂出云云。梵语文殊 <lb n="0890c12" ed="X"/><lb n="0866a18" ed="R088"/>师利，亦云文殊师利，华言<name role="" type="person">妙吉祥</name>。此菩萨生时有 <lb n="0890c13" ed="X"/><lb n="0866b01" ed="R088"/>十种吉祥，从此为名，是北方梵德王太子也。通序 <lb n="0890c14" ed="X"/><lb n="0866b02" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0890c1401" n="0890c1401"/><anchor xml:id="beg0890c1401" n="0890c1401"/>已<anchor xml:id="end0890c1401"/>竟。</p></cb:div> <lb n="0890c15" ed="X"/><lb n="0866b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c1501">时波斯匿王。</p></cb:div> <lb n="0890c16" ed="X"/><lb n="0866b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c1601">从此时波斯匿王下，至承受圣旨，是别序。文十：初、 <lb n="0890c17" ed="X"/><lb n="0866b05" ed="R088"/>明波斯设供奉请<persName>如来</persName>。</p><p xml:id="pX11p0890c1710" cb:place="inline">笺云：前通序，通诸教共 <lb n="0890c18" ed="X"/><lb n="0866b06" ed="R088"/>有六种成就義。後别序，唯此教别别而谈故。时者， <lb n="0890c19" ed="X"/><lb n="0866b07" ed="R088"/>当前酬请之时也。梵语波斯匿，此语讹略也。具足， <lb n="0890c20" ed="X"/><lb n="0866b08" ed="R088"/>应云钵罗斯那。恃多，华言勝军，一象军、二车军、三 <lb n="0890c21" ed="X"/><lb n="0866b09" ed="R088"/>马军、四步军，四军皆勝故。万方归往曰王。</p></cb:div> <lb n="0890c22" ed="X"/><lb n="0866b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0890c2201">为其父王讳日营斋。</p></cb:div> <lb n="0890c23" ed="X"/><lb n="0866b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0890c2301">笺云：为，与也。其者，属下之辞。父王，先皇也。言先皇 <lb n="0890c24" ed="X"/><lb n="0866b12" ed="R088"/>正当七月十六日崩，今当忌讳之晨，所子营办斋 <pb n="0891a" ed="X" xml:id="X11.0271.0891a"/> <lb n="0891a01" ed="X"/><lb n="0866b13" ed="R088"/>羞也。忌讳者，忌擧吉事，讳避其名也。</p></cb:div> <lb n="0891a02" ed="X"/><lb n="0866b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a0201">请<persName>佛</persName>宫掖，自迎<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb n="0891a03" ed="X"/><lb n="0866b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a0301">笺云：屋内之屋曰室，室内之室曰宫，宫外两廓曰 <lb n="0891a04" ed="X"/><lb n="0866b16" ed="R088"/>掖。十六日，国王自出城，往祇陀迎<persName>佛</persName>。或三处迎：一、 <lb n="0891a05" ed="X"/><lb n="0866b17" ed="R088"/>往祇陀园，二、中路，三、出宫门。</p></cb:div> <lb n="0891a06" ed="X"/><lb n="0866b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a0601">廣设珍馐，无上妙味。</p></cb:div> <lb n="0891a07" ed="X"/><lb n="0867a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a0701">笺云：廣大铺设珍妙羞馔，熟食曰羞。国王设斋，一 <lb n="0891a08" ed="X"/><lb n="0867a02" ed="R088"/>切微妙<g ref="#CB01366">饭</g>食无能过者，在口曰味。食有三德：一轻 <lb n="0891a09" ed="X"/><lb n="0867a03" ed="R088"/>软，二净洁，三如法也。</p></cb:div> <lb n="0891a10" ed="X"/><lb n="0867a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a1001">兼复亲延诸大菩萨。</p></cb:div> <lb n="0891a11" ed="X"/><lb n="0867a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a1101">笺云：兼，幷也。复，语词也。问：未审只请<persName>佛</persName>，为复别命 <lb n="0891a12" ed="X"/><lb n="0867a06" ed="R088"/>诸大菩萨？经家答云云。</p></cb:div> <lb n="0891a13" ed="X"/><lb n="0867a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a1301">城中复有长者居士。</p></cb:div> <lb n="0891a14" ed="X"/><lb n="0867a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a1401">二、明同请既多，敕徒分应。</p><p xml:id="pX11p0891a1411" cb:place="inline">笺云：复，又也。城，盛也。 <lb n="0891a15" ed="X"/><lb n="0867a09" ed="R088"/>言盛贮一切人，故是长之者年耆室富，德重推尊， <lb n="0891a16" ed="X"/><lb n="0867a10" ed="R088"/>居家内治，育道怡神之士。</p></cb:div> <lb n="0891a17" ed="X"/><lb n="0867a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a1701">同时<g ref="#CB01366">饭</g>，僧伫<persName>佛</persName>来应。</p></cb:div> <lb n="0891a18" ed="X"/><lb n="0867a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a1801">笺云：同向七月十六日解夏之时，家家<g ref="#CB01366">饭</g>僧，伫待 <lb n="0891a19" ed="X"/><lb n="0867a13" ed="R088"/>我<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>来，为他应赴也。</p></cb:div> <lb n="0891a20" ed="X"/><lb n="0867a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a2001"><persName>佛</persName>敕文殊，分领菩萨及阿罗汉，应诸斋主。</p></cb:div> <lb n="0891a21" ed="X"/><lb n="0867a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891a2101">笺云：<persName>世尊</persName>出语曰：敕<persName>佛</persName>既受国王，所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891001" n="0891001"/>谓不可违。王 <lb n="0891a22" ed="X"/><lb n="0867a16" ed="R088"/>悦，庶所以敕。文殊分头领诸大心有情及三应上 <lb n="0891a23" ed="X"/><lb n="0867a17" ed="R088"/>士，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891002" n="0891002"/>越城中长者居士家斋，与其长福田故。</p></cb:div> <lb n="0891a24" ed="X"/><lb n="0867a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891a2401">唯有阿难，先受别请，远遊未还，不遑僧次。</p></cb:div> <pb n="0891b" ed="X" xml:id="X11.0271.0891b"/> <lb n="0891b01" ed="X"/><lb n="0867b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b0101">三，阿难别请无供独归。</p><p xml:id="pX11p0891b0110" cb:place="inline">笺云：唯者，遮简为義。有 <lb n="0891b02" ed="X"/><lb n="0867b02" ed="R088"/>者，不与之義。遑犹及也。梵语<name role="" type="person">阿难陀</name>，华言庆喜。世 <lb n="0891b03" ed="X"/><lb n="0867b03" ed="R088"/>尊初成道日，外奏净<g ref="#CB01366">饭</g>王悉达多太子<anchor xml:id="nkr_note_add_0891b0301" n="0891b0301"/><anchor xml:id="beg0891b0301" n="0891b0301"/>已<anchor xml:id="end0891b0301"/>得成道， <lb n="0891b04" ed="X"/><lb n="0867b04" ed="R088"/>内宫又奏解<g ref="#CB01366">饭</g>王生下太子，以此相庆贺，故曰庆 <lb n="0891b05" ed="X"/><lb n="0867b05" ed="R088"/>喜。七月十五日，先受别施主所请，远远遊行，未得 <lb n="0891b06" ed="X"/><lb n="0867b06" ed="R088"/>归还。既然未还，所以不及两头僧次也。</p></cb:div> <lb n="0891b07" ed="X"/><lb n="0867b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b0701">既无上座及阿阇黎，途中独归，其日无供。</p></cb:div> <lb n="0891b08" ed="X"/><lb n="0867b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b0801">笺云：坐居人上，谓之上座。梵语阿阇黎，华言轨笵 <lb n="0891b09" ed="X"/><lb n="0867b09" ed="R088"/>师，又云悦众。阿难途中独自归来，其日又无後供， <lb n="0891b10" ed="X"/><lb n="0867b10" ed="R088"/>悬给于他。</p></cb:div> <lb n="0891b11" ed="X"/><lb n="0867b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b1101">即时阿难，执持应器，于所遊城。</p></cb:div> <lb n="0891b12" ed="X"/><lb n="0867b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b1201">四、执器求餐，学行平等。</p><p xml:id="pX11p0891b1210" cb:place="inline">笺云：即当斋不遑僧次 <lb n="0891b13" ed="X"/><lb n="0867b13" ed="R088"/>之时，执持<persName>世尊</persName>应量之钵器，应身量、心量，故于向 <lb n="0891b14" ed="X"/><lb n="0867b14" ed="R088"/>也。阿难具能遊之人，城是所遊之境。</p></cb:div> <lb n="0891b15" ed="X"/><lb n="0867b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b1501">次第循乞</p></cb:div> <lb n="0891b16" ed="X"/><lb n="0867b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b1601">笺云：循，顺也。次第一家至一家，顺教中去四邪命 <lb n="0891b17" ed="X"/><lb n="0867b17" ed="R088"/>食：一、仰口食，仰观星象；二、下口，耕种等事；三、方口， <lb n="0891b18" ed="X"/><lb n="0867b18" ed="R088"/>致使通传；四、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891003" n="0891003"/>尖口，和合医药。唯以乞食为上，或可 <lb n="0891b19" ed="X"/><lb n="0868a01" ed="R088"/>循环诸家遍乞食。</p></cb:div> <lb n="0891b20" ed="X"/><lb n="0868a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891b2001">心中初求最後檀越以为斋主。</p></cb:div> <lb n="0891b21" ed="X"/><lb n="0868a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891b2101">笺云：第六识心中思惟，初求施与最後施，及满钵 <lb n="0891b22" ed="X"/><lb n="0868a04" ed="R088"/>底檀越，俱是斋主。梵语檀波罗蜜，华言佈施。既行 <lb n="0891b23" ed="X"/><lb n="0868a05" ed="R088"/>佈施，然後越生死此岸，到菩提彼岸，名越。此则唐 <lb n="0891b24" ed="X"/><lb n="0868a06" ed="R088"/>梵双擧。</p></cb:div> <pb n="0891c" ed="X" xml:id="X11.0271.0891c"/> <lb n="0891c01" ed="X"/><lb n="0868a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c0101">无问净秽，刹利尊姓，及旃陀罗。</p></cb:div> <lb n="0891c02" ed="X"/><lb n="0868a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c0201">笺云：西天有净行婆罗门，秽行婆罗门。梵语刹利 <lb n="0891c03" ed="X"/><lb n="0868a09" ed="R088"/>帝，华言田主，是国王种。西土有四姓，此为上姓。梵 <lb n="0891c04" ed="X"/><lb n="0868a10" ed="R088"/>语旃陀罗，华言严炽恶业。复云不律仪者，则畋猎 <lb n="0891c05" ed="X"/><lb n="0868a11" ed="R088"/>渔捕屠儿等。阿难！如今也不问净之与秽，一向乞 <lb n="0891c06" ed="X"/><lb n="0868a12" ed="R088"/>食，无取捨心。</p></cb:div> <lb n="0891c07" ed="X"/><lb n="0868a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c0701">方行等慈，不择微贱，发意圆成。</p></cb:div> <lb n="0891c08" ed="X"/><lb n="0868a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c0801">笺云：方，比也。言方比<persName>世尊</persName>行平等之慈，或方便行 <lb n="0891c09" ed="X"/><lb n="0868a15" ed="R088"/>其平等之慈，不拣择微下贫贱，发起心意，圆满成 <lb n="0891c10" ed="X"/><lb n="0868a16" ed="R088"/>就，行其平等也。</p></cb:div> <lb n="0891c11" ed="X"/><lb n="0868a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c1101">一切众生，无量功德。</p></cb:div> <lb n="0891c12" ed="X"/><lb n="0868a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c1201">笺云：能求之人，心既无量，所施之者，福亦无量。</p></cb:div> <lb n="0891c13" ed="X"/><lb n="0868b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c1301">阿难<anchor xml:id="nkr_note_add_0891c1301" n="0891c1301"/><anchor xml:id="beg0891c1301" n="0891c1301"/>已<anchor xml:id="end0891c1301"/>知。<persName>如来</persName><persName>世尊</persName>诃须菩提及大迦葉：</p></cb:div> <lb n="0891c14" ed="X"/><lb n="0868b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c1401">五意超双意，严服入城。</p><p xml:id="pX11p0891c1410" cb:place="inline">笺云：<anchor xml:id="nkr_note_add_0891c1401" n="0891c1401"/><anchor xml:id="beg0891c1401" n="0891c1401"/>已<anchor xml:id="end0891c1401"/>，既也。诃，责也。如 <lb n="0891c15" ed="X"/><lb n="0868b03" ed="R088"/>来仿同先迹号，<persName>世尊</persName>出世独尊号。梵语<name role="" type="person">迦葉波</name>，华 <lb n="0891c16" ed="X"/><lb n="0868b04" ed="R088"/>言饮光。上古有仙，身有光明，蔽日月之光，迦葉是 <lb n="0891c17" ed="X"/><lb n="0868b05" ed="R088"/>彼之种。须菩提从富乞，迦葉从贫乞。</p></cb:div> <lb n="0891c18" ed="X"/><lb n="0868b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c1801">为阿罗汉，心不均平。</p></cb:div> <lb n="0891c19" ed="X"/><lb n="0868b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c1901">笺云：为，是也。均，等也。<persName>世尊</persName>曾诃责此二人，是三应 <lb n="0891c20" ed="X"/><lb n="0868b08" ed="R088"/>上士，无平等心，皆是取捨也。</p></cb:div> <lb n="0891c21" ed="X"/><lb n="0868b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c2101">钦仰<persName>如来</persName>，开阐无遮。</p></cb:div> <lb n="0891c22" ed="X"/><lb n="0868b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0891c2201">笺云：钦敬仰效于<persName>佛</persName>，开闢阐扬，无其遮障，不拣怨 <lb n="0891c23" ed="X"/><lb n="0868b11" ed="R088"/>亲，无遮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0891004" n="0891004"/>偏益之義。</p></cb:div> <lb n="0891c24" ed="X"/><lb n="0868b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0891c2401">度诸疑谤。</p></cb:div> <pb n="0892a" ed="X" xml:id="X11.0271.0892a"/> <lb n="0892a01" ed="X"/><lb n="0868b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a0101">笺云：度谓度脱，疑则一切凡夫疑心生其讥嫌，谤 <lb n="0892a02" ed="X"/><lb n="0868b14" ed="R088"/>则要免外道生其毁谤。</p></cb:div> <lb n="0892a03" ed="X"/><lb n="0868b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a0301">经彼城隍，徐步墎门。</p></cb:div> <lb n="0892a04" ed="X"/><lb n="0868b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a0401">笺云：经谓经历，有水曰池，无水曰隍，人取土之处。 <lb n="0892a05" ed="X"/><lb n="0868b17" ed="R088"/>徐庠其步，城墎之门。郭犹廓也，谓廓落在外故。</p></cb:div> <lb n="0892a06" ed="X"/><lb n="0868b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a0601">严整威仪，肃恭斋法。</p></cb:div> <lb n="0892a07" ed="X"/><lb n="0869a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a0701">笺云：莊严整顿其威仪，肃肃睦睦恭谨其斋法。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892001" n="0892001"/>实 <lb n="0892a08" ed="X"/><lb n="0869a02" ed="R088"/>两经第八卷云：乞食六处不能往：一不应往恶狗 <lb n="0892a09" ed="X"/><lb n="0869a03" ed="R088"/>处，二不应往新产犊处，三不应住恶种类处，四不 <lb n="0892a10" ed="X"/><lb n="0869a04" ed="R088"/>应往男女起烦恼处，五不应往人所讥嫌处，六不 <lb n="0892a11" ed="X"/><lb n="0869a05" ed="R088"/>应往外道处。</p></cb:div> <lb n="0892a12" ed="X"/><lb n="0869a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a1201">尔时，阿难因乞食次，经历婬室，遭大幻術。</p></cb:div> <lb n="0892a13" ed="X"/><lb n="0869a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a1301">六，遭遇恶缘毁尸罗行。</p><p xml:id="pX11p0892a1310" cb:place="inline">笺云：遭，遇也。当乞食之 <lb n="0892a14" ed="X"/><lb n="0869a08" ed="R088"/>时，因执钵之次，经行历涉败风之染室，遇大幻惑 <lb n="0892a15" ed="X"/><lb n="0869a09" ed="R088"/>法術，是先梵天咒也。</p></cb:div> <lb n="0892a16" ed="X"/><lb n="0869a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a1601"><name role="" type="person">摩登伽女</name>以娑毘迦罗先梵天咒摄入婬席。</p></cb:div> <lb n="0892a17" ed="X"/><lb n="0869a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a1701">笺云：华言本姓安，则女之别名。以，用也。娑毘迦罗， <lb n="0892a18" ed="X"/><lb n="0869a12" ed="R088"/>华言黄头仙，亦云黄赤色仙，言其鬚发作黄赤色。 <lb n="0892a19" ed="X"/><lb n="0869a13" ed="R088"/>诵咒作法，拖华涂壇，摄其阿难，入彼婬舍。</p></cb:div> <lb n="0892a20" ed="X"/><lb n="0869a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892a2001">婬躬抚摩，将毁戒体。</p></cb:div> <lb n="0892a21" ed="X"/><lb n="0869a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892a2101">笺云：将，当也。在手曰抚。摩，被女身手摩触也。当毁 <lb n="0892a22" ed="X"/><lb n="0869a16" ed="R088"/>损彼阿难戒体。犯摩触戒，八万行中只毁一戒。犯 <lb n="0892a23" ed="X"/><lb n="0869a17" ed="R088"/>僧残罪，二十大僧中忏彼罪，当得淸净可中。犯根 <lb n="0892a24" ed="X"/><lb n="0869a18" ed="R088"/>本罪则不能忏，如针鼻缺不复再用，如断多罗树 <pb n="0892b" ed="X" xml:id="X11.0271.0892b"/> <lb n="0892b01" ed="X"/><lb n="0869b01" ed="R088"/>不能还生，如断人头不复再活，如析石不复更合。 <lb n="0892b02" ed="X"/><lb n="0869b02" ed="R088"/>问：戒以何为体？答：或云无表思为戒体，非也。只如 <lb n="0892b03" ed="X"/><lb n="0869b03" ed="R088"/>无表思，争解毁得？今但以受戒之体约五蕴身。下 <lb n="0892b04" ed="X"/><lb n="0869b04" ed="R088"/>经云：持犯但束身，非身无所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892002" n="0892002"/>东。</p></cb:div> <lb n="0892b05" ed="X"/><lb n="0869b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b0501"><persName>如来</persName>知彼，婬術所加，斋毕旋归。</p></cb:div> <lb n="0892b06" ed="X"/><lb n="0869b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b0601">七大觉知溺，旋归给园。</p><p xml:id="pX11p0892b0610" cb:place="inline">笺云：加，交也，被也。毕，罢 <lb n="0892b07" ed="X"/><lb n="0869b07" ed="R088"/>也。旋，还也。言<persName>佛</persName>以<persName>正遍知</persName>，知彼阿难被他幻法所 <lb n="0892b08" ed="X"/><lb n="0869b08" ed="R088"/>交，斋罢还归祇陀林中。</p></cb:div> <lb n="0892b09" ed="X"/><lb n="0869b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b0901">王及大臣、长者、居士俱来随<persName>佛</persName>，愿闻法要。</p></cb:div> <lb n="0892b10" ed="X"/><lb n="0869b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b1001">笺云：及，乘幷之義。王即勝军王，大臣即朝廷百官。 <lb n="0892b11" ed="X"/><lb n="0869b11" ed="R088"/>疏云準前，王宫却还有长者、居士等，指此文。</p></cb:div> <lb n="0892b12" ed="X"/><lb n="0869b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b1201">于时<persName>世尊</persName>，顶放百宝，无畏光明。</p></cb:div> <lb n="0892b13" ed="X"/><lb n="0869b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b1301">入化演真言，敕提趋会。</p><p xml:id="pX11p0892b1310" cb:place="inline">笺云：于时倏忽之端，顶 <lb n="0892b14" ed="X"/><lb n="0869b14" ed="R088"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0892003" n="0892003"/>衣无如过者。乌瑟尼沙之顶，百宝、金、银、琉璃等，无 <lb n="0892b15" ed="X"/><lb n="0869b15" ed="R088"/>畏自在義。</p></cb:div> <lb n="0892b16" ed="X"/><lb n="0869b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b1601">光中出生千葉宝莲。</p></cb:div> <lb n="0892b17" ed="X"/><lb n="0869b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b1701">笺云：向顶门上放光，光中出一朵宝莲花，有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892004" n="0892004"/>五千 <lb n="0892b18" ed="X"/><lb n="0869b18" ed="R088"/>葉，表当来千<persName>佛</persName>下生。</p></cb:div> <lb n="0892b19" ed="X"/><lb n="0870a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b1901">有<persName>佛</persName>化身，结跏趺坐，宣说神咒。</p></cb:div> <lb n="0892b20" ed="X"/><lb n="0870a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892b2001">笺云：又向宝莲之内，化一小化身<persName>佛</persName>。跏，交也。若是 <lb n="0892b21" ed="X"/><lb n="0870a03" ed="R088"/>左脚按右，曰降魔坐。右脚按左，曰吉祥坐。如今不 <lb n="0892b22" ed="X"/><lb n="0870a04" ed="R088"/>是此二种，是结跏趺坐，两脚相交，脚跟俱上。神咒 <lb n="0892b23" ed="X"/><lb n="0870a05" ed="R088"/>即白伞盖真言，四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892005" n="0892005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0892005" n="0892005"/><anchor xml:id="beg0892005" n="0892005"/>百<anchor xml:id="end0892005"/>二十六句。</p></cb:div> <lb n="0892b24" ed="X"/><lb n="0870a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892b2401">敕<name role="" type="person">文殊师利</name>：将咒往护，恶咒消灭。</p></cb:div> <pb n="0892c" ed="X" xml:id="X11.0271.0892c"/> <lb n="0892c01" ed="X"/><lb n="0870a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c0101">笺云：真<persName>佛</persName>敕将此咒往彼救护阿难，令其恶咒消 <lb n="0892c02" ed="X"/><lb n="0870a08" ed="R088"/>灭，明来暗谢，智起惑亡也。</p></cb:div> <lb n="0892c03" ed="X"/><lb n="0870a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c0301">提奖阿难，及摩登伽，归来<persName>佛</persName>所。</p></cb:div> <lb n="0892c04" ed="X"/><lb n="0870a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c0401">笺云：提拔、奖劝、庆喜幷本姓女同归时，来<persName>佛</persName>说法 <lb n="0892c05" ed="X"/><lb n="0870a11" ed="R088"/>所。</p></cb:div> <lb n="0892c06" ed="X"/><lb n="0870a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c0601">阿难见<persName>佛</persName>，顶礼悲泣。</p></cb:div> <lb n="0892c07" ed="X"/><lb n="0870a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c0701">九、责躬悲恳求<persName>佛</persName>妙门。</p><p xml:id="pX11p0892c0710" cb:place="inline">笺云：阿难从摩登伽室 <lb n="0892c08" ed="X"/><lb n="0870a14" ed="R088"/>内归来，祇园会上，观见<persName>世尊</persName>以最高之顶，礼<persName>佛</persName>至 <lb n="0892c09" ed="X"/><lb n="0870a15" ed="R088"/>卑之足，表其郑重。有声无泪曰悲，无声有泪曰泣。</p></cb:div> <lb n="0892c10" ed="X"/><lb n="0870a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c1001">恨无始来，一向多闻，未全道力。</p></cb:div> <lb n="0892c11" ed="X"/><lb n="0870a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c1101">笺云：恨其无始无初<anchor xml:id="nkr_note_add_0892c1101" n="0892c1101"/><anchor xml:id="beg0892c1101" n="0892c1101"/>已<anchor xml:id="end0892c1101"/>来，盖空王<persName>佛</persName>时，同发大心， <lb n="0892c12" ed="X"/><lb n="0870a18" ed="R088"/>一向多闻为性，住持诸<persName>佛</persName>无漏言教。然且多闻不 <lb n="0892c13" ed="X"/><lb n="0870b01" ed="R088"/>能敌业，漧慧未免苦轮。将闻持<persName>佛</persName>，<persName>佛</persName>何不自闻？闻 <lb n="0892c14" ed="X"/><lb n="0870b02" ed="R088"/>又多<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892006" n="0892006"/>间增智慧，是不知实相，未全首楞严大定之 <lb n="0892c15" ed="X"/><lb n="0870b03" ed="R088"/>力。力者，难<anchor xml:id="nkr_note_orig_0892007" n="0892007"/>尼伏義。既未全其力，便被邪法所摄。</p></cb:div> <lb n="0892c16" ed="X"/><lb n="0870b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c1601">慇勤启请，十方<persName>如来</persName>，得成菩提。</p></cb:div> <lb n="0892c17" ed="X"/><lb n="0870b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c1701">笺云：慇勤再三请法之辞。菩提是有为果，其中含 <lb n="0892c18" ed="X"/><lb n="0870b06" ed="R088"/>取无为果。</p></cb:div> <lb n="0892c19" ed="X"/><lb n="0870b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0892c1901">妙奢摩他，三摩禅那，最初方便。</p></cb:div> <lb n="0892c20" ed="X"/><lb n="0870b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0892c2001">笺云：梵语奢摩他，华言止，如水止住不流，是静观 <lb n="0892c21" ed="X"/><lb n="0870b09" ed="R088"/>即体之智，智有了境之能。三摩钵提，华言等至，等 <lb n="0892c22" ed="X"/><lb n="0870b10" ed="R088"/>谓齐等，離沉掉故，至谓至到，生勝定故，是幻观乃 <lb n="0892c23" ed="X"/><lb n="0870b11" ed="R088"/>同体大悲，悲有利他之事。禅那，华言静虑，即虑而 <lb n="0892c24" ed="X"/><lb n="0870b12" ed="R088"/>静，故无散动，即当定義，即静而虑，故非无记，即当 <pb n="0893a" ed="X" xml:id="X11.0271.0893a"/> <lb n="0893a01" ed="X"/><lb n="0870b13" ed="R088"/>慧義，定慧同等，故曰禅那，是寂灭之理。<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0893001" n="0893001"/>位、定名， <lb n="0893a02" ed="X"/><lb n="0870b14" ed="R088"/>此三虽有二名，而无三体，俱不出首楞严。大定言 <lb n="0893a03" ed="X"/><lb n="0870b15" ed="R088"/>果位，圣人得成有为、无为二转依果，因何便得？所 <lb n="0893a04" ed="X"/><lb n="0870b16" ed="R088"/>以道妙、奢摩他、三摩、禅那，皆因此三观大定之门， <lb n="0893a05" ed="X"/><lb n="0870b17" ed="R088"/>为果位最初方法巧便，亦为诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>入道之因 <lb n="0893a06" ed="X"/><lb n="0870b18" ed="R088"/>也。</p></cb:div> <lb n="0893a07" ed="X"/><lb n="0871a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893a0701">于时复有恒沙菩萨，及诸十方大阿罗汉、辟支<persName>佛</persName>等。</p></cb:div> <lb n="0893a08" ed="X"/><lb n="0871a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893a0801">十、处会欣闻，同希<persName>佛</persName>演。</p><p xml:id="pX11p0893a0810" cb:place="inline">笺云：于，向也。向阿难请 <lb n="0893a09" ed="X"/><lb n="0871a03" ed="R088"/>三观之时。恒沙，言其无数。</p></cb:div> <lb n="0893a10" ed="X"/><lb n="0871a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893a1001">俱愿乐闻。退坐默然，承受圣旨。</p></cb:div> <lb n="0893a11" ed="X"/><lb n="0871a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893a1101">笺云：俱，总也。总愿爱乐闻<persName>佛</persName>无漏言音，身心寂默， <lb n="0893a12" ed="X"/><lb n="0871a06" ed="R088"/>不缘外境，承览领受<persName>世尊</persName>微妙理旨。序分<anchor xml:id="nkr_note_add_0893a1201" n="0893a1201"/><anchor xml:id="beg0893a1201" n="0893a1201"/>已<anchor xml:id="end0893a1201"/>竟。从 <lb n="0893a13" ed="X"/><lb n="0871a07" ed="R088"/>此下是正宗分。</p></cb:div></cb:div> <lb n="0893a14" ed="X"/><lb n="0871a08" ed="R088"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">正宗分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893a1401">二、解正宗分。</p><p xml:id="pX11p0893a1406" cb:place="inline">笺云：正者，简邪为義。宗者，主義。当 <lb n="0893a15" ed="X"/><lb n="0871a09" ed="R088"/>部所崇曰宗，宗之不谬曰正。又正显宝觉真心，正 <lb n="0893a16" ed="X"/><lb n="0871a10" ed="R088"/>破有情妄执，宗法界妙定，故曰正宗。大科分二：初 <lb n="0893a17" ed="X"/><lb n="0871a11" ed="R088"/>释密因，後明修证两段。且释密因中，又分五段：初 <lb n="0893a18" ed="X"/><lb n="0871a12" ed="R088"/>简妄，二见相，三会相，四了妄，五抉择。且初简妄明 <lb n="0893a19" ed="X"/><lb n="0871a13" ed="R088"/>真指密因，分二：初破妄识处，後通指密因。初破妄 <lb n="0893a20" ed="X"/><lb n="0871a14" ed="R088"/>识处科，分为十段：初先穷内执，次质外征，三潜根 <lb n="0893a21" ed="X"/><lb n="0871a15" ed="R088"/>再诘，四就暗通搜，五究研随合，六内外兼祛，七後 <lb n="0893a22" ed="X"/><lb n="0871a16" ed="R088"/>征无著，八黄河淸浊，九夺有诃迷，十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0893002" n="0893002"/>披沙简金。且 <lb n="0893a23" ed="X"/><lb n="0871a17" ed="R088"/>初先穷内执，似服神汤。谓阿难被邪法所禁，文殊 <lb n="0893a24" ed="X"/><lb n="0871a18" ed="R088"/>提奖归来，不问犯戒之由，且间辞荣之意。于是世 <pb n="0893b" ed="X" xml:id="X11.0271.0893b"/> <lb n="0893b01" ed="X"/><lb n="0871b01" ed="R088"/>尊便问。经云：<persName>佛</persName>告阿难：汝我同气，情均天伦。当初 <lb n="0893b02" ed="X"/><lb n="0871b02" ed="R088"/>发心，于我法中，见何勝相，顿捨世间深重恩爱？阿 <lb n="0893b03" ed="X"/><lb n="0871b03" ed="R088"/>难遂陈入道之因。经云：阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！我见如 <lb n="0893b04" ed="X"/><lb n="0871b04" ed="R088"/>来三十二相，勝妙殊绝，乃至是以渴仰，从<persName>佛</persName>剃落。 <lb n="0893b05" ed="X"/><lb n="0871b05" ed="R088"/>于是乎<persName>世尊</persName>知道阿难爱相出家，正是无明病本， <lb n="0893b06" ed="X"/><lb n="0871b06" ed="R088"/>遂便未破之。且以软语赞歎阿难言：善哉，阿难！汝 <lb n="0893b07" ed="X"/><lb n="0871b07" ed="R088"/>等当知！一切众生从无始来生死相续，皆由不知 <lb n="0893b08" ed="X"/><lb n="0871b08" ed="R088"/>常住真心性净明体，用诸妄想。此想不真，故有轮 <lb n="0893b09" ed="X"/><lb n="0871b09" ed="R088"/>转。有何？所以之故，<persName>世尊</persName>便作如是赞歎阿歎。故疏 <lb n="0893b10" ed="X"/><lb n="0871b10" ed="R088"/>云：法王大悲意，垂诠晓歎呼。今其欣悦，使辨真源。 <lb n="0893b11" ed="X"/><lb n="0871b11" ed="R088"/>是故<persName>世尊</persName>便征云：我今问汝：当汝发心缘于<persName>如来</persName> <lb n="0893b12" ed="X"/><lb n="0871b12" ed="R088"/>三十二相，将何所见？谁为爱乐？于是阿难便乃显 <lb n="0893b13" ed="X"/><lb n="0871b13" ed="R088"/>答心<g ref="#CB17552">󴒐</g>，云：如是爱乐，用我心目。由目观见<persName>如来</persName>勝 <lb n="0893b14" ed="X"/><lb n="0871b14" ed="R088"/>相，心生爱乐。故我发心，愿捨生死。是故<persName>世尊</persName>便确 <lb n="0893b15" ed="X"/><lb n="0871b15" ed="R088"/>征心目，云：吾今问汝：唯心与目，今何所在？答：阿难 <lb n="0893b16" ed="X"/><lb n="0871b16" ed="R088"/>白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！一切世间十种异生同将识心居在 <lb n="0893b17" ed="X"/><lb n="0871b17" ed="R088"/>身内。<persName>世尊</persName>乃泛擧一人在堂不见<persName>如来</persName>，云：亦有众 <lb n="0893b18" ed="X"/><lb n="0871b18" ed="R088"/>生在此堂中，不见<persName>如来</persName>，见堂外者。阿难便答云：在 <lb n="0893b19" ed="X"/><lb n="0872a01" ed="R088"/>堂不见<persName>如来</persName>，能见林泉，无有是处。所以庆喜但积 <lb n="0893b20" ed="X"/><lb n="0872a02" ed="R088"/>馀迷，寧知密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0893003" n="0893003"/>员？<persName>世尊</persName>便破云：阿难！汝亦如是。汝之 <lb n="0893b21" ed="X"/><lb n="0872a03" ed="R088"/>心灵，一切明了。若汝现前所明了心实在身内，尔 <lb n="0893b22" ed="X"/><lb n="0872a04" ed="R088"/>时先合了知内身，乃至心、肝、脾、胃、爪生、发长、筋转、 <lb n="0893b23" ed="X"/><lb n="0872a05" ed="R088"/>脉摇，诚合明了。若不知者，云何在内？上叙破内竟。</p></cb:div> <lb n="0893b24" ed="X"/><lb n="0872a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893b2401"><persName>佛</persName>告阿难：汝我同气情均天伦，当初发心于我法中 <pb n="0893c" ed="X" xml:id="X11.0271.0893c"/> <lb n="0893c01" ed="X"/><lb n="0872a07" ed="R088"/>见何勝相，顿捨世间深重恩爱？</p></cb:div> <lb n="0893c02" ed="X"/><lb n="0872a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c0201">初、神汤内泻。征文五：初、寄问密。征文六：初、问辞荣 <lb n="0893c03" ed="X"/><lb n="0872a09" ed="R088"/>意。</p><p xml:id="pX11p0893c0302" cb:place="inline">笺云：汝指阿难。我<persName>佛</persName>自称八自在我，同阴阳 <lb n="0893c04" ed="X"/><lb n="0872a10" ed="R088"/>之一气。<persName>佛</persName>是净<g ref="#CB01366">饭</g>王子，阿难是斛<g ref="#CB01366">饭</g>王子。情性均 <lb n="0893c05" ed="X"/><lb n="0872a11" ed="R088"/>平，天然伦流。著其次第，兄先弟後也。问阿难：汝当 <lb n="0893c06" ed="X"/><lb n="0872a12" ed="R088"/>初发心出家之时，向我法中，见何殊勝相状，使乃 <lb n="0893c07" ed="X"/><lb n="0872a13" ed="R088"/>斗顿中间，弃捨世间？深恩无过父母，重爱无过媚 <lb n="0893c08" ed="X"/><lb n="0872a14" ed="R088"/>妃<g ref="#CB16182">婇</g>女等。</p></cb:div> <lb n="0893c09" ed="X"/><lb n="0872a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c0901">阿难白<persName>佛</persName>：我见<persName>如来</persName>三十二相。</p></cb:div> <lb n="0893c10" ed="X"/><lb n="0872a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c1001">二、陈入道因。</p><p xml:id="pX11p0893c1006" cb:place="inline">笺云：庆喜口陈词句，咨白我<persName>佛</persName>世 <lb n="0893c11" ed="X"/><lb n="0872a17" ed="R088"/>尊，阿难称世，流佈我三十二大人相，出般若经三 <lb n="0893c12" ed="X"/><lb n="0872a18" ed="R088"/>百八十一卷廣明。</p></cb:div> <lb n="0893c13" ed="X"/><lb n="0872b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c1301">勝妙殊绝，形体映彻，犹如琉璃。</p></cb:div> <lb n="0893c14" ed="X"/><lb n="0872b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c1401">笺云：勝简劣，妙简粗，殊简寻常，绝称无对，形容身 <lb n="0893c15" ed="X"/><lb n="0872b03" ed="R088"/>体，映净明彻。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0893004" n="0893004"/>云宝之中，喩琉璃宝，光明炳焕，内外 <lb n="0893c16" ed="X"/><lb n="0872b04" ed="R088"/>无瑕。</p></cb:div> <lb n="0893c17" ed="X"/><lb n="0872b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c1701">常自思惟：此相非是欲爱所生。</p></cb:div> <lb n="0893c18" ed="X"/><lb n="0872b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c1801">笺云：寻常自家心思惟度，此之相状，不是父精母 <lb n="0893c19" ed="X"/><lb n="0872b07" ed="R088"/>血情爱所生。<persName>世尊</persName>！此相乃戒、定、慧、解脱、解脱知见 <lb n="0893c20" ed="X"/><lb n="0872b08" ed="R088"/>所生。</p></cb:div> <lb n="0893c21" ed="X"/><lb n="0872b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0893c2101">何以故？欲气粗浊，腥臊交媾，脓血杂乱。</p></cb:div> <lb n="0893c22" ed="X"/><lb n="0872b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0893c2201">笺云：自征不能生理欲气，则父想、母想、子想，假合 <lb n="0893c23" ed="X"/><lb n="0872b11" ed="R088"/>成身，粗浅重浊。鱼臭曰腥，胶臭曰臊。交者，猿猴等 <lb n="0893c24" ed="X"/><lb n="0872b12" ed="R088"/>相交媾集，父精母血，和合而成，杂乱可知。</p></cb:div> <pb n="0894a" ed="X" xml:id="X11.0271.0894a"/> <lb n="0894a01" ed="X"/><lb n="0872b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a0101">不能发生，勝净妙明，紫金光聚。</p></cb:div> <lb n="0894a02" ed="X"/><lb n="0872b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a0201">笺云：不能发生殊勝淸净微妙光明<persName>佛</persName>身，如似五 <lb n="0894a03" ed="X"/><lb n="0872b15" ed="R088"/>个紫金<anchor xml:id="nkr_note_orig_0894001" n="0894001"/>□聚缘于一处。</p></cb:div> <lb n="0894a04" ed="X"/><lb n="0872b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a0401">是以渴仰，从<persName>佛</persName>剃落。</p></cb:div> <lb n="0894a05" ed="X"/><lb n="0872b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a0501">笺云：从，依也。是由所以之故。便，乃渴切，如人渴求 <lb n="0894a06" ed="X"/><lb n="0872b18" ed="R088"/>水。下望上曰仰。仰慕于<persName>佛</persName>，依<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。剃除鬚发出 <lb n="0894a07" ed="X"/><lb n="0873a01" ed="R088"/>家。剃音剔，除发之貌。</p></cb:div> <lb n="0894a08" ed="X"/><lb n="0873a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a0801"><persName>佛</persName>言：善哉！</p></cb:div> <lb n="0894a09" ed="X"/><lb n="0873a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a0901">三、双显二源。</p><p xml:id="pX11p0894a0906" cb:place="inline">笺云：阿难见<persName>佛</persName>三十二相是爱相， <lb n="0894a10" ed="X"/><lb n="0873a04" ed="R088"/>出家便有能爱之心、所爱之境。净名云：无利无功 <lb n="0894a11" ed="X"/><lb n="0873a05" ed="R088"/>德，是真出家。<persName>佛</persName>大慈故，未便责他，且权歎令其欢 <lb n="0894a12" ed="X"/><lb n="0873a06" ed="R088"/>悦，向後破之。</p></cb:div> <lb n="0894a13" ed="X"/><lb n="0873a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a1301">阿难！汝等当知，一切众生。</p></cb:div> <lb n="0894a14" ed="X"/><lb n="0873a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a1401">笺云：普告会中，须知要知，使令知其真妄二本，一 <lb n="0894a15" ed="X"/><lb n="0873a09" ed="R088"/>切总包，都象责法界内偝觉合尘底众生也。</p></cb:div> <lb n="0894a16" ed="X"/><lb n="0873a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a1601">从无始来，生死相续。</p></cb:div> <lb n="0894a17" ed="X"/><lb n="0873a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a1701">笺云：从无始无初<anchor xml:id="nkr_note_add_0894a1701" n="0894a1701"/><anchor xml:id="beg0894a1701" n="0894a1701"/>已<anchor xml:id="end0894a1701"/>来，生死相续连环，真乐本有， <lb n="0894a18" ed="X"/><lb n="0873a12" ed="R088"/>失而不知，妄苦本空，得而不觉。</p></cb:div> <lb n="0894a19" ed="X"/><lb n="0873a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894a1901">皆由不知，常住真心，性净明体。</p></cb:div> <lb n="0894a20" ed="X"/><lb n="0873a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894a2001">笺云：由，因也。梵语乾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0894002" n="0894002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0894002" n="0894002"/><anchor xml:id="beg0894002" n="0894002"/>慄<anchor xml:id="end0894002"/><g ref="#CB00501">驮</g>，华言真实心。问：此等还 <lb n="0894a21" ed="X"/><lb n="0873a15" ed="R088"/>知真否？答：皆因不知有恒，常不动转，故本来真常 <lb n="0894a22" ed="X"/><lb n="0873a16" ed="R088"/>之心，终日圆觉，未尝圆觉也。性是体性，性本来性， <lb n="0894a23" ed="X"/><lb n="0873a17" ed="R088"/>净谓淸净，明谓圆明，体是真体。下文云：虽终日行， <lb n="0894a24" ed="X"/><lb n="0873a18" ed="R088"/>而不自觉。</p></cb:div> <pb n="0894b" ed="X" xml:id="X11.0271.0894b"/> <lb n="0894b01" ed="X"/><lb n="0873b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b0101">用诸妄想。</p></cb:div> <lb n="0894b02" ed="X"/><lb n="0873b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b0201">笺云：问：一切众生既不自知，日用如何？答：用诸虚 <lb n="0894b03" ed="X"/><lb n="0873b03" ed="R088"/>妄相想。</p></cb:div> <lb n="0894b04" ed="X"/><lb n="0873b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b0401">此想不真，故有轮转。</p></cb:div> <lb n="0894b05" ed="X"/><lb n="0873b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b0501">笺云：言此妄想不是真实，当体是妄苦也。用此虚 <lb n="0894b06" ed="X"/><lb n="0873b06" ed="R088"/>妄之法，如车之轮，轮迴三界，流浪四生。</p></cb:div> <lb n="0894b07" ed="X"/><lb n="0873b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b0701">汝今欲研，无上菩提。</p></cb:div> <lb n="0894b08" ed="X"/><lb n="0873b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b0801">四、勗端心体。</p><p xml:id="pX11p0894b0806" cb:place="inline">笺云：汝指阿难今者不捨之義。欲 <lb n="0894b09" ed="X"/><lb n="0873b09" ed="R088"/>谓希欲，研谓研究。五菩提中，简馀四是无上菩提。 <lb n="0894b10" ed="X"/><lb n="0873b10" ed="R088"/>若是三菩提，亦是无上菩提。五菩提者，一发心<note place="inline">十信</note>， <lb n="0894b11" ed="X"/><lb n="0873b11" ed="R088"/>二伏心<note place="inline">资加</note>，三明心<note place="inline">初地</note>，四出倒<note place="inline">八地</note>，五无上<note place="inline"><persName>佛</persName>位</note>。</p></cb:div> <lb n="0894b12" ed="X"/><lb n="0873b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1201">真发明性。</p></cb:div> <lb n="0894b13" ed="X"/><lb n="0873b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b1301">笺云：真实发起明白之性。下文云：得圆明觉为因 <lb n="0894b14" ed="X"/><lb n="0873b14" ed="R088"/>地心，然後圆成果地修证。</p></cb:div> <lb n="0894b15" ed="X"/><lb n="0873b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1501">应当直心，酬我所问。</p></cb:div> <lb n="0894b16" ed="X"/><lb n="0873b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b1601">笺云：当合端直其心，酬答我之所问。</p></cb:div> <lb n="0894b17" ed="X"/><lb n="0873b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1701">十方<persName>如来</persName>同一道故，出離生死。</p></cb:div> <lb n="0894b18" ed="X"/><lb n="0873b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b1801">笺云：道者，出生義，遊履義。同一真道，出離三界。</p></cb:div> <lb n="0894b19" ed="X"/><lb n="0874a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b1901">皆以直心，心言直故。</p></cb:div> <lb n="0894b20" ed="X"/><lb n="0874a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b2001">笺云：皆，咸也。以，用也。心既直，言亦直。</p></cb:div> <lb n="0894b21" ed="X"/><lb n="0874a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894b2101">如是乃至终始地位，中间永无诸委曲相。</p></cb:div> <lb n="0894b22" ed="X"/><lb n="0874a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894b2201">笺云：如是，指法之辞。乃至起越中间，终是<persName>佛</persName>果位 <lb n="0894b23" ed="X"/><lb n="0874a05" ed="R088"/>中，二身四智，悉皆圆满。始是从凡夫地面上，发起 <lb n="0894b24" ed="X"/><lb n="0874a06" ed="R088"/>十信初心。地则十地，位则五位。于其中间，因既直， <pb n="0894c" ed="X" xml:id="X11.0271.0894c"/> <lb n="0894c01" ed="X"/><lb n="0874a07" ed="R088"/>果亦直。因中以不直心，果中亦招迂曲之相状也。</p></cb:div> <lb n="0894c02" ed="X"/><lb n="0874a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c0201">阿难！我今问汝，当汝发心缘于<persName>如来</persName>三十二相，将何 <lb n="0894c03" ed="X"/><lb n="0874a09" ed="R088"/>所见？谁为爱乐？</p></cb:div> <lb n="0894c04" ed="X"/><lb n="0874a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c0401">五，密征因本。</p><p xml:id="pX11p0894c0406" cb:place="inline">笺云：我今以事问汝，阿难初发心 <lb n="0894c05" ed="X"/><lb n="0874a11" ed="R088"/>时，岂不是用第六识心缘<persName>佛</persName>之相？问：第六识心是 <lb n="0894c06" ed="X"/><lb n="0874a12" ed="R088"/>有漏，<persName>佛</persName>三十二相是无漏，莫犯有漏缘真过否？莫 <lb n="0894c07" ed="X"/><lb n="0874a13" ed="R088"/>成心外取法，唯识義不成否？答：然。阿难！第六识心 <lb n="0894c08" ed="X"/><lb n="0874a14" ed="R088"/>虽是有漏缘，谓仗<persName>佛</persName>三十二相为本质，然後自变 <lb n="0894c09" ed="X"/><lb n="0874a15" ed="R088"/>一重影像，假第六识心缘，不犯心外取法，乃唯识 <lb n="0894c10" ed="X"/><lb n="0874a16" ed="R088"/>義成<persName>佛</persName>，意欲得陀阿难彰其妄本。</p></cb:div> <lb n="0894c11" ed="X"/><lb n="0874a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c1101">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！如是爱乐用我心目？</p></cb:div> <lb n="0894c12" ed="X"/><lb n="0874a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c1201">六，显答心<g ref="#CB17552">󴒐</g>。</p><p xml:id="pX11p0894c1206" cb:place="inline">笺云：心是第六识心，或八识心。目 <lb n="0894c13" ed="X"/><lb n="0874b01" ed="R088"/>是浮根四尘也。</p></cb:div> <lb n="0894c14" ed="X"/><lb n="0874b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c1401">由目观见<persName>如来</persName>勝相，心生爱乐，故我发心愿捨生死。</p></cb:div> <lb n="0894c15" ed="X"/><lb n="0874b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c1501">笺云：目既浮根四尘，故不能见，见唯是心。疏云：庆 <lb n="0894c16" ed="X"/><lb n="0874b04" ed="R088"/>喜和明，聊伸两用，目有一用，心有一用。若言目有 <lb n="0894c17" ed="X"/><lb n="0874b05" ed="R088"/>见，死人有眼，因何不见？是知唯是心也。</p></cb:div> <lb n="0894c18" ed="X"/><lb n="0874b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c1801"><persName>佛</persName>告阿难：如汝所说，真所爱乐，因于心目。</p></cb:div> <lb n="0894c19" ed="X"/><lb n="0874b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c1901">二、寄喩密审。文二：初、审问。文三：初、牒酬策智。</p><p xml:id="pX11p0894c1918" cb:place="inline">笺 <lb n="0894c20" ed="X"/><lb n="0874b08" ed="R088"/>云：如汝前来所说，真实爱乐，因于心之与目。此牒 <lb n="0894c21" ed="X"/><lb n="0874b09" ed="R088"/>前计，阿难是能爱乐之人，<persName>佛</persName>是所爱之境。</p></cb:div> <lb n="0894c22" ed="X"/><lb n="0874b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0894c2201">若不识知心目所在，则不能得降伏尘劳。</p></cb:div> <lb n="0894c23" ed="X"/><lb n="0874b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0894c2301">笺云：若不识知无明为能变，心目为所变，所在是 <lb n="0894c24" ed="X"/><lb n="0874b12" ed="R088"/>根本无明所起之处，则不能降伏一切尘劳业累。 <pb n="0895a" ed="X" xml:id="X11.0271.0895a"/> <lb n="0895a01" ed="X"/><lb n="0874b13" ed="R088"/>因尘生劳，故曰尘劳。</p></cb:div> <lb n="0895a02" ed="X"/><lb n="0874b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a0201">譬如国王为贼所侵，发兵讨除，是兵要当知贼所在。</p></cb:div> <lb n="0895a03" ed="X"/><lb n="0874b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a0301">次擧喩令观。</p><p xml:id="pX11p0895a0306" cb:place="inline">笺云：王，喩法性身，居法性土，得其 <lb n="0895a04" ed="X"/><lb n="0874b16" ed="R088"/>自在。贼侵，喩被根本无明。根本无明，名不觉尘沙 <lb n="0895a05" ed="X"/><lb n="0874b17" ed="R088"/>烦恼。最初因发兵，喩始觉净智。须知根本无明所 <lb n="0895a06" ed="X"/><lb n="0874b18" ed="R088"/>起之处，然後<anchor xml:id="nkr_note_orig_0895001" n="0895001"/>万能弃末归本。弃无明，趣前法性身， <lb n="0895a07" ed="X"/><lb n="0875a01" ed="R088"/>居法性土也。</p></cb:div> <lb n="0895a08" ed="X"/><lb n="0875a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a0801">使汝流转，心目为咎。吾今问汝：唯心与目，今何所在？</p></cb:div> <lb n="0895a09" ed="X"/><lb n="0875a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a0901">三、确征心目。</p><p xml:id="pX11p0895a0906" cb:place="inline">笺云：使汝阿难流转三界，皆因心 <lb n="0895a10" ed="X"/><lb n="0875a04" ed="R088"/>目为其过咎。我今询问汝阿难，唯心之与目，今在 <lb n="0895a11" ed="X"/><lb n="0875a05" ed="R088"/>何处？</p></cb:div> <lb n="0895a12" ed="X"/><lb n="0875a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a1201">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！一切世间。</p></cb:div> <lb n="0895a13" ed="X"/><lb n="0875a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a1301">後局答：</p><p xml:id="pX11p0895a1304" cb:place="inline">笺云：一切总包都象世者，迁流義。过去 <lb n="0895a14" ed="X"/><lb n="0875a08" ed="R088"/>迁至现在，现在迁至未来间者，一切众生造业堕 <lb n="0895a15" ed="X"/><lb n="0875a09" ed="R088"/>在其间也。</p></cb:div> <lb n="0895a16" ed="X"/><lb n="0875a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a1601">十种异生，同将识心居在身内。</p></cb:div> <lb n="0895a17" ed="X"/><lb n="0875a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a1701">笺云：十种，此擧全数，有十二类：一、胎，二、卵，三、湿，四、 <lb n="0895a18" ed="X"/><lb n="0875a12" ed="R088"/>化，五、有色，六、无色，七、有想，八、无想，九、若非有色，十、 <lb n="0895a19" ed="X"/><lb n="0875a13" ed="R088"/>若非无色，十一、若非有想，十二、若非无想。疏云：或 <lb n="0895a20" ed="X"/><lb n="0875a14" ed="R088"/>经擧全数，如十类耳。指此文异则别。异生者，起也。 <lb n="0895a21" ed="X"/><lb n="0875a15" ed="R088"/>凡夫位内，由分别障故，见解各别，造业不同，後蕴 <lb n="0895a22" ed="X"/><lb n="0875a16" ed="R088"/>起，亦各有异，名曰异生。</p></cb:div> <lb n="0895a23" ed="X"/><lb n="0875a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895a2301">纵观<persName>如来</persName>，靑莲花眼，亦在<persName>佛</persName>面。</p></cb:div> <lb n="0895a24" ed="X"/><lb n="0875a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895a2401">笺云：净名云：目净修廣如靑莲，亦只在<persName>佛</persName>面前。是 <pb n="0895b" ed="X" xml:id="X11.0271.0895b"/> <lb n="0895b01" ed="X"/><lb n="0875b01" ed="R088"/>答心所在，此是答目所在也。</p></cb:div> <lb n="0895b02" ed="X"/><lb n="0875b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b0201">我今观此浮根四尘只在我面，如是识心实居身内。</p></cb:div> <lb n="0895b03" ed="X"/><lb n="0875b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b0301">笺云：色香味触，地水火风，此浮根皆是四尘假合 <lb n="0895b04" ed="X"/><lb n="0875b04" ed="R088"/>而成，何故不擧声？言声是虚不擧。</p></cb:div> <lb n="0895b05" ed="X"/><lb n="0875b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b0501"><persName>佛</persName>告阿难：汝今现坐<persName>如来</persName>讲堂，观<name role="" type="person">祇陀林</name>今何所在？</p></cb:div> <lb n="0895b06" ed="X"/><lb n="0875b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b0601">三、寄事密破。文三：初、问境所在。文三：初、问。</p><p xml:id="pX11p0895b0617" cb:place="inline">笺云： <lb n="0895b07" ed="X"/><lb n="0875b07" ed="R088"/>讲堂是<persName>佛</persName>演妙義之舍，观<name role="" type="person">祇陀太子</name>园林，今在何 <lb n="0895b08" ed="X"/><lb n="0875b08" ed="R088"/>处所？</p></cb:div> <lb n="0895b09" ed="X"/><lb n="0875b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b0901"><persName>世尊</persName>！此大褈阁淸净讲堂在给孤园，今<name role="" type="person">祇陀林</name>实在 <lb n="0895b10" ed="X"/><lb n="0875b10" ed="R088"/>堂外。</p></cb:div> <lb n="0895b11" ed="X"/><lb n="0875b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b1101">後答：</p><p xml:id="pX11p0895b1103" cb:place="inline">笺云：屋上之屋曰楼阁，離嚣尘曰淸净，是 <lb n="0895b12" ed="X"/><lb n="0875b12" ed="R088"/><persName>佛</persName>开金口纵四七智辩之处，在<name role="" type="person">给孤独</name>长者须达 <lb n="0895b13" ed="X"/><lb n="0875b13" ed="R088"/>之园。</p></cb:div> <lb n="0895b14" ed="X"/><lb n="0875b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b1401">阿难！汝今堂中光何所见？</p></cb:div> <lb n="0895b15" ed="X"/><lb n="0875b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b1501">次审，见先後。文二：初审。</p></cb:div> <lb n="0895b16" ed="X"/><lb n="0875b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b1601"><persName>世尊</persName>！我在堂中先见<persName>如来</persName>，次观大众，如是外望方瞩 <lb n="0895b17" ed="X"/><lb n="0875b17" ed="R088"/>林园。</p></cb:div> <lb n="0895b18" ed="X"/><lb n="0875b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b1801">後答：</p></cb:div> <lb n="0895b19" ed="X"/><lb n="0876a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b1901">阿难！汝瞩林园因何有见？</p></cb:div> <lb n="0895b20" ed="X"/><lb n="0876a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b2001">後征见所因。文二：初征。</p></cb:div> <lb n="0895b21" ed="X"/><lb n="0876a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b2101"><persName>世尊</persName>，此大讲堂户牖开豁，故我在堂得远瞻见。</p></cb:div> <lb n="0895b22" ed="X"/><lb n="0876a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895b2201">後答：</p><p xml:id="pX11p0895b2203" cb:place="inline">笺云：盘见因何高谈户牗？前来言眼见，如 <lb n="0895b23" ed="X"/><lb n="0876a05" ed="R088"/>今却说户牖开豁得远，瞻见与前相违。</p></cb:div> <lb n="0895b24" ed="X"/><lb n="0876a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895b2401">尔时，<persName>世尊</persName>在大众中，舒金色臂摩阿难顶。</p></cb:div> <pb n="0895c" ed="X" xml:id="X11.0271.0895c"/> <lb n="0895c01" ed="X"/><lb n="0876a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c0101">四、安慰显插。文四：初、舒慰扬权。</p><p xml:id="pX11p0895c0113" cb:place="inline">笺云：舒，开也，展 <lb n="0895c02" ed="X"/><lb n="0876a08" ed="R088"/>也。<persName>世尊</persName>身如紫金台，手作真金色摩顶，表此是顶 <lb n="0895c03" ed="X"/><lb n="0876a09" ed="R088"/>三昧之教，又令他向下悟此顶三昧之诠。</p></cb:div> <lb n="0895c04" ed="X"/><lb n="0876a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c0401">告示阿难及诸大众：有三摩提，名大<persName>佛</persName>顶首楞严王， <lb n="0895c05" ed="X"/><lb n="0876a11" ed="R088"/>具足万行。</p></cb:div> <lb n="0895c06" ed="X"/><lb n="0876a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c0601">二、告开真路。</p><p xml:id="pX11p0895c0606" cb:place="inline">笺云：告白指示庆喜，幷三十六类 <lb n="0895c07" ed="X"/><lb n="0876a13" ed="R088"/>大众。</p></cb:div> <lb n="0895c08" ed="X"/><lb n="0876a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c0801">十方<persName>如来</persName>，一门超出，<name role="" type="person">妙莊严路</name>。</p></cb:div> <lb n="0895c09" ed="X"/><lb n="0876a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c0901">笺云：门者，出入義。三乘圣人起智证理，从此门入。 <lb n="0895c10" ed="X"/><lb n="0876a16" ed="R088"/>六趣凡夫起惑造业，从此门出。又三乘圣人起根 <lb n="0895c11" ed="X"/><lb n="0876a17" ed="R088"/>本智，冥合真如时，从此门入。然後起後得智，入俗 <lb n="0895c12" ed="X"/><lb n="0876a18" ed="R088"/>利生，从此门出。超谓超越，出犹到也。妙谓微妙，離 <lb n="0895c13" ed="X"/><lb n="0876b01" ed="R088"/>能所故。莊谓莊挍，严谓端严。路是三乘圣人遊履 <lb n="0895c14" ed="X"/><lb n="0876b02" ed="R088"/>之处，则首楞严大定也。</p></cb:div> <lb n="0895c15" ed="X"/><lb n="0876b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c1501">汝今谛听！</p></cb:div> <lb n="0895c16" ed="X"/><lb n="0876b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c1601">三敕听微旨。</p></cb:div> <lb n="0895c17" ed="X"/><lb n="0876b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c1701">阿难顶礼，伏受慈旨。</p></cb:div> <lb n="0895c18" ed="X"/><lb n="0876b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c1801">四，庆喜伸仪。</p><p xml:id="pX11p0895c1806" cb:place="inline">笺云：伏第六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0895002" n="0895002"/>诚心，不缘诸境，领受 <lb n="0895c19" ed="X"/><lb n="0876b07" ed="R088"/><persName>世尊</persName>慈悲理旨也。</p></cb:div> <lb n="0895c20" ed="X"/><lb n="0876b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c2001"><persName>佛</persName>告阿难：如汝所言，身在讲堂，户牖开豁，远瞩林园。</p></cb:div> <lb n="0895c21" ed="X"/><lb n="0876b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c2101">五、擧喩显破。文四：初、擧前返问。文二：初、牒前辞。</p></cb:div> <lb n="0895c22" ed="X"/><lb n="0876b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0895c2201">亦有众生在此堂中，不见<persName>如来</persName>见堂外者。</p></cb:div> <lb n="0895c23" ed="X"/><lb n="0876b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0895c2301">後泛指假征。</p><p xml:id="pX11p0895c2306" cb:place="inline">笺云：泛擧一人，要定陀妄执。阿难 <lb n="0895c24" ed="X"/><lb n="0876b12" ed="R088"/>若言有此人，便乃救得前来执心在内之義。</p></cb:div> <pb n="0896a" ed="X" xml:id="X11.0271.0896a"/> <lb n="0896a01" ed="X"/><lb n="0876b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0101">阿难答言：<persName>世尊</persName>！在堂不见<persName>如来</persName>能见林泉，无有是处。</p></cb:div> <lb n="0896a02" ed="X"/><lb n="0876b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a0201">二，顺答彰非。</p><p xml:id="pX11p0896a0206" cb:place="inline">笺云：阿难答意，在堂须见。疏云：但 <lb n="0896a03" ed="X"/><lb n="0876b15" ed="R088"/>积馀迷，寧知密<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896001" n="0896001"/>负？</p></cb:div> <lb n="0896a04" ed="X"/><lb n="0876b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0401">阿难！汝亦如是，汝之心灵一切明了，若汝现前所明 <lb n="0896a05" ed="X"/><lb n="0876b17" ed="R088"/>了心实在身内。</p></cb:div> <lb n="0896a06" ed="X"/><lb n="0876b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a0601">三、斥责不知。文六：初、显过牒计。</p></cb:div> <lb n="0896a07" ed="X"/><lb n="0877a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0701">尔时，先合了知内身。</p></cb:div> <lb n="0896a08" ed="X"/><lb n="0877a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a0801">二、唯理鉴内。</p></cb:div> <lb n="0896a09" ed="X"/><lb n="0877a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a0901">颇有众生先见身中，後观外物？</p></cb:div> <lb n="0896a10" ed="X"/><lb n="0877a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1001">三、引世异生，谁先睹内？</p><p xml:id="pX11p0896a1010" cb:place="inline">笺云：颇者，还也，可也。</p></cb:div> <lb n="0896a11" ed="X"/><lb n="0877a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1101">纵不能见心肝脾胃。</p></cb:div> <lb n="0896a12" ed="X"/><lb n="0877a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1201">四、纵不辨内。</p><p xml:id="pX11p0896a1206" cb:place="inline">笺云：更添肺，成五脏。细相纵，汝不 <lb n="0896a13" ed="X"/><lb n="0877a07" ed="R088"/>见。</p></cb:div> <lb n="0896a14" ed="X"/><lb n="0877a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1401">爪生发长，筋转脉摇。诚合明了，如何不知。</p></cb:div> <lb n="0896a15" ed="X"/><lb n="0877a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1501">五，责不知外。</p><p xml:id="pX11p0896a1506" cb:place="inline">笺云：爪生、发长等粗相，因何不见？</p></cb:div> <lb n="0896a16" ed="X"/><lb n="0877a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1601">必不内知，云何知外？</p></cb:div> <lb n="0896a17" ed="X"/><lb n="0877a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a1701">六、内外俱破。</p><p xml:id="pX11p0896a1706" cb:place="inline">笺云：云何知外粗相，以内例外俱 <lb n="0896a18" ed="X"/><lb n="0877a12" ed="R088"/>破？</p></cb:div> <lb n="0896a19" ed="X"/><lb n="0877a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896a1901">是故应知，汝言觉了能知之心住在身内，无有是处。</p></cb:div> <lb n="0896a20" ed="X"/><lb n="0877a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896a2001">四，擧成虚执。</p> <lb n="0896a21" ed="X"/><lb n="0877a15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0896a2101">第二质外征搜，如膏返愶。</p><p xml:id="pX11p0896a2111" cb:place="inline">笺云：然谓阿难前来 <lb n="0896a22" ed="X"/><lb n="0877a16" ed="R088"/>执心在内，<anchor xml:id="nkr_note_add_0896a2201" n="0896a2201"/><anchor xml:id="beg0896a2201" n="0896a2201"/>已<anchor xml:id="end0896a2201"/>被<persName>世尊</persName>破却，又向此中执心在外。故 <lb n="0896a23" ed="X"/><lb n="0877a17" ed="R088"/>疏主云：阿难被诘，执内理亡，巧引灯光以成居外。 <lb n="0896a24" ed="X"/><lb n="0877a18" ed="R088"/>何以得知？故经云：阿难稽首而白<persName>佛</persName>言：我闻<persName>如来</persName> <pb n="0896b" ed="X" xml:id="X11.0271.0896b"/> <lb n="0896b01" ed="X"/><lb n="0877b01" ed="R088"/>如是法音，悟知我心实居身外。便说室外存灯喩 <lb n="0896b02" ed="X"/><lb n="0877b02" ed="R088"/>云：譬如灯光燃于室中，是灯必能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896002" n="0896002"/>光照室内。从其 <lb n="0896b03" ed="X"/><lb n="0877b03" ed="R088"/>室门後及庭际，一切众生不见身中，独见身外。亦 <lb n="0896b04" ed="X"/><lb n="0877b04" ed="R088"/>如灯光居在室外，不能照室。<persName>佛</persName>便擧一食馀充喩， <lb n="0896b05" ed="X"/><lb n="0877b05" ed="R088"/>破阿难执心在外，云：<persName>佛</persName>告阿难：是诸比丘适来从 <lb n="0896b06" ed="X"/><lb n="0877b06" ed="R088"/>我<name role="" type="person">室罗筏</name>城循乞抟食，归祇陀林，我<anchor xml:id="nkr_note_add_0896b0601" n="0896b0601"/><anchor xml:id="beg0896b0601" n="0896b0601"/>已<anchor xml:id="end0896b0601"/>宿斋。汝观 <lb n="0896b07" ed="X"/><lb n="0877b07" ed="R088"/>比丘一人食时，诸人饱否？阿难遂答：异形乖理，以 <lb n="0896b08" ed="X"/><lb n="0877b08" ed="R088"/>堕执外之心。答云：不也。<persName>世尊</persName>！自征有何？所以之故？ <lb n="0896b09" ed="X"/><lb n="0877b09" ed="R088"/>是诸比丘虽阿罗汉，躯命不同，云何一人能令众 <lb n="0896b10" ed="X"/><lb n="0877b10" ed="R088"/>饱？<persName>世尊</persName>又擧手征心，问阿难云：我今示汝兜罗绵 <lb n="0896b11" ed="X"/><lb n="0877b11" ed="R088"/>手，汝眼见时，心分别否？阿难便言：分别。经云：如是。 <lb n="0896b12" ed="X"/><lb n="0877b12" ed="R088"/><persName>世尊</persName>便破云：若相知者，云何在外？然後总破。是故 <lb n="0896b13" ed="X"/><lb n="0877b13" ed="R088"/>应知，汝言觉了能知之心住在身外，无有是处。上 <lb n="0896b14" ed="X"/><lb n="0877b14" ed="R088"/>叙破外竟。</p></cb:div> <lb n="0896b15" ed="X"/><lb n="0877b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896b1501">阿难稽首而白<persName>佛</persName>言：我闻<persName>如来</persName>如是法音，悟知我心 <lb n="0896b16" ed="X"/><lb n="0877b16" ed="R088"/>实居身外。</p></cb:div> <lb n="0896b17" ed="X"/><lb n="0877b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896b1701">二、灵膏返愶征。文二：初、立。文三：初、迷因除旧执生 <lb n="0896b18" ed="X"/><lb n="0877b18" ed="R088"/>现计心。</p><p xml:id="pX11p0896b1804" cb:place="inline">笺云：言我闻前来破心不在内之法音， <lb n="0896b19" ed="X"/><lb n="0878a01" ed="R088"/>悟解知我□此心实居在此五蕴身外。下便说室 <lb n="0896b20" ed="X"/><lb n="0878a02" ed="R088"/>外存灯喩。</p></cb:div> <lb n="0896b21" ed="X"/><lb n="0878a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896b2101">所以者何？譬如灯光燃于室中，是灯必能先照室内， <lb n="0896b22" ed="X"/><lb n="0878a04" ed="R088"/>从其室门後及庭际。</p></cb:div> <lb n="0896b23" ed="X"/><lb n="0878a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896b2301">次征立灯筌，附成新理。</p><p xml:id="pX11p0896b2310" cb:place="inline">笺云：灯光在室，如心在 <lb n="0896b24" ed="X"/><lb n="0878a06" ed="R088"/>身，便合见心肝脾胃等事，然後方见山河大地，似 <pb n="0896c" ed="X" xml:id="X11.0271.0896c"/> <lb n="0896c01" ed="X"/><lb n="0878a07" ed="R088"/>灯照室，然後从其室门後及庭际。</p></cb:div> <lb n="0896c02" ed="X"/><lb n="0878a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c0201">一切众生不见身中独见身外，亦如灯光居在室外 <lb n="0896c03" ed="X"/><lb n="0878a09" ed="R088"/>不能照室。</p></cb:div> <lb n="0896c04" ed="X"/><lb n="0878a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c0401">笺云：心居身外，不见身内，亦如灯光居在室外，不 <lb n="0896c05" ed="X"/><lb n="0878a11" ed="R088"/>能照室。</p></cb:div> <lb n="0896c06" ed="X"/><lb n="0878a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c0601">是義必明，将无所惑，同<persName>佛</persName>了義，得无妄耶？</p></cb:div> <lb n="0896c07" ed="X"/><lb n="0878a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c0701">後陈无惑，抑类谦辞。</p><p xml:id="pX11p0896c0709" cb:place="inline">笺云：是，此也。将，当也。言此 <lb n="0896c08" ed="X"/><lb n="0878a14" ed="R088"/>義必定分明，当无所疑惑。得无妄耶者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896003" n="0896003"/>谏疑之辞 <lb n="0896c09" ed="X"/><lb n="0878a15" ed="R088"/>也。</p></cb:div> <lb n="0896c10" ed="X"/><lb n="0878a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c1001"><persName>佛</persName>告阿难：是诸丘适来从我<name role="" type="person">室罗筏</name>城。</p></cb:div> <lb n="0896c11" ed="X"/><lb n="0878a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c1101">後破。文二：初、寄事密破。文三：初、问；一、食馀充。</p><p xml:id="pX11p0896c1118" cb:place="inline">笺 <lb n="0896c12" ed="X"/><lb n="0878a18" ed="R088"/>云：从，往也。是诸千二百阿罗汉等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0896004" n="0896004"/>通来，指说法前 <lb n="0896c13" ed="X"/><lb n="0878b01" ed="R088"/>遊城乞食之时。</p></cb:div> <lb n="0896c14" ed="X"/><lb n="0878b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c1401">循乞抟食。</p></cb:div> <lb n="0896c15" ed="X"/><lb n="0878b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c1501">笺云：古本翻为抟食，盖西土施僧食，多以手抟施 <lb n="0896c16" ed="X"/><lb n="0878b04" ed="R088"/>之，此则收法不尽，为水浆湿物等抟之不得。後奘 <lb n="0896c17" ed="X"/><lb n="0878b05" ed="R088"/>法师翻为段食，食有一分一段故。然食以四法为 <lb n="0896c18" ed="X"/><lb n="0878b06" ed="R088"/>体，色、香、味、触也。</p></cb:div> <lb n="0896c19" ed="X"/><lb n="0878b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c1901">归祇陀林。</p></cb:div> <lb n="0896c20" ed="X"/><lb n="0878b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c2001">笺云：归祇洹精舍也。疏云：汝与比丘归<name role="" type="person">祇陀林</name>。证 <lb n="0896c21" ed="X"/><lb n="0878b09" ed="R088"/>此非异，指此文。</p></cb:div> <lb n="0896c22" ed="X"/><lb n="0878b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c2201">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0896c2201" n="0896c2201"/><anchor xml:id="beg0896c2201" n="0896c2201"/>已<anchor xml:id="end0896c2201"/>宿斋。</p></cb:div> <lb n="0896c23" ed="X"/><lb n="0878b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0896c2301">笺云：隔宿受请，<persName>佛</persName>为三界大师殖福者，咸请<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb n="0896c24" ed="X"/><lb n="0878b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0896c2401">汝观比丘一人食时，诸人饱否？</p></cb:div> <pb n="0897a" ed="X" xml:id="X11.0271.0897a"/> <lb n="0897a01" ed="X"/><lb n="0878b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a0101">笺云：一人既食之时，诸馀等人还饱不饱？阿难若 <lb n="0897a02" ed="X"/><lb n="0878b14" ed="R088"/>道饱，便救得前执心，在外義成。</p></cb:div> <lb n="0897a03" ed="X"/><lb n="0878b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a0301">阿难答言：不也。<persName>世尊</persName>！</p></cb:div> <lb n="0897a04" ed="X"/><lb n="0878b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a0401">次答异形乖理。</p></cb:div> <lb n="0897a05" ed="X"/><lb n="0878b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a0501">何以故？是诸比丘虽阿罗汉，躯命不同，云何一人能 <lb n="0897a06" ed="X"/><lb n="0878b18" ed="R088"/>令众饱？</p></cb:div> <lb n="0897a07" ed="X"/><lb n="0879a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a0701">後因征违事。</p><p xml:id="pX11p0897a0706" cb:place="inline">笺云：阿难自交锋镝，便道：云何一 <lb n="0897a08" ed="X"/><lb n="0879a02" ed="R088"/>人能令众饱？此尸密员也。</p></cb:div> <lb n="0897a09" ed="X"/><lb n="0879a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a0901"><persName>佛</persName>告阿难：若汝觉了知见之心，实在身外。</p></cb:div> <lb n="0897a10" ed="X"/><lb n="0879a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1001">後、对征显破，文四：初、试幷兜罗，文四：初、牒计。</p><p xml:id="pX11p0897a1018" cb:place="inline">笺 <lb n="0897a11" ed="X"/><lb n="0879a05" ed="R088"/>云：若汝能觉能了知见，第六识心决定居身之外。</p></cb:div> <lb n="0897a12" ed="X"/><lb n="0879a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a1201">身心相<note place="inline">去声</note>外，自不相干。</p></cb:div> <lb n="0897a13" ed="X"/><lb n="0879a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1301">二，总述。</p><p xml:id="pX11p0897a1304" cb:place="inline">笺云：心在身外，身在心外，身之与心，不 <lb n="0897a14" ed="X"/><lb n="0879a08" ed="R088"/>相干涉，如水与火，了不相涉，且定他计。</p></cb:div> <lb n="0897a15" ed="X"/><lb n="0879a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a1501">则心所知，身不能觉。</p></cb:div> <lb n="0897a16" ed="X"/><lb n="0879a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1601">三、互表相離。文二：初、擧心显身離。</p></cb:div> <lb n="0897a17" ed="X"/><lb n="0879a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a1701">觉在身际，心不能知。</p></cb:div> <lb n="0897a18" ed="X"/><lb n="0879a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a1801">後标形彰性外。</p><p xml:id="pX11p0897a1807" cb:place="inline">笺云：觉在身际之时，心亦不能 <lb n="0897a19" ed="X"/><lb n="0879a13" ed="R088"/>知身觉，谓心在外，故向下破之。</p></cb:div> <lb n="0897a20" ed="X"/><lb n="0879a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a2001">我今示汝，兜罗绵手。</p></cb:div> <lb n="0897a21" ed="X"/><lb n="0879a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a2101">四、标境穷心。文二：初、告他显指。</p><p xml:id="pX11p0897a2113" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>将手为 <lb n="0897a22" ed="X"/><lb n="0879a16" ed="R088"/>境，定他阿难。</p></cb:div> <lb n="0897a23" ed="X"/><lb n="0879a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897a2301">汝眼见时，心分别否？</p></cb:div> <lb n="0897a24" ed="X"/><lb n="0879a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897a2401">後问瞩征心。</p><p xml:id="pX11p0897a2406" cb:place="inline">笺云：若言不分别救，得前执心，在 <pb n="0897b" ed="X" xml:id="X11.0271.0897b"/> <lb n="0897b01" ed="X"/><lb n="0879b01" ed="R088"/>外義成。</p></cb:div> <lb n="0897b02" ed="X"/><lb n="0879b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b0201">阿难答言：如是。<persName>世尊</persName>！</p></cb:div> <lb n="0897b03" ed="X"/><lb n="0879b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b0301">二，正酬随别。</p><p xml:id="pX11p0897b0306" cb:place="inline">笺云：阿难不知。答云：如是。</p></cb:div> <lb n="0897b04" ed="X"/><lb n="0879b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b0401"><persName>佛</persName>告阿难：若相知者，云何在外？</p></cb:div> <lb n="0897b05" ed="X"/><lb n="0879b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b0501">三，责外心非。</p><p xml:id="pX11p0897b0506" cb:place="inline">笺云：宛然在内，是離质相知过。</p></cb:div> <lb n="0897b06" ed="X"/><lb n="0879b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b0601">是故应知，汝言觉了能知之心住在身外，无有是处。</p></cb:div> <lb n="0897b07" ed="X"/><lb n="0879b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b0701">四，结成难执。</p> <lb n="0897b08" ed="X"/><lb n="0879b08" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0897b0801">第三潜根再诘，况下金针。</p><p xml:id="pX11p0897b0811" cb:place="inline">笺云：阿难前来执心 <lb n="0897b09" ed="X"/><lb n="0879b09" ed="R088"/>在外，<anchor xml:id="nkr_note_add_0897b0901" n="0897b0901"/><anchor xml:id="beg0897b0901" n="0897b0901"/>已<anchor xml:id="end0897b0901"/>被<persName>世尊</persName>破之。此中又转计执心在潜根之 <lb n="0897b10" ed="X"/><lb n="0879b10" ed="R088"/>内，所以便说琉璃笼眼喩云：犹如有人取琉璃碗 <lb n="0897b11" ed="X"/><lb n="0879b11" ed="R088"/>合其两眼，虽有物合，而不留碍，乃至无障碍者，潜 <lb n="0897b12" ed="X"/><lb n="0879b12" ed="R088"/>根内故。<persName>世尊</persName>便问诘阿难云：彼人当以琉璃笼眼， <lb n="0897b13" ed="X"/><lb n="0879b13" ed="R088"/>当见山河？见琉璃否？阿难言：我若言见，又有何过？ <lb n="0897b14" ed="X"/><lb n="0879b14" ed="R088"/>若言不见，又有何过？所以且言见。云：如是，<persName>世尊</persName>！是 <lb n="0897b15" ed="X"/><lb n="0879b15" ed="R088"/>人当以琉璃笼眼，实见琉璃。<persName>佛</persName>便破云：汝心若同 <lb n="0897b16" ed="X"/><lb n="0879b16" ed="R088"/>琉璃合者，当见山河，何不见眼？此又是眼即同境 <lb n="0897b17" ed="X"/><lb n="0879b17" ed="R088"/>过。若言不见，又有何过？<persName>佛</persName>云：若不能见，云何说言 <lb n="0897b18" ed="X"/><lb n="0879b18" ed="R088"/>此了知心潜在根内，如琉璃合？此又是见远迷近 <lb n="0897b19" ed="X"/><lb n="0880a01" ed="R088"/>过。然後总破云：是故应知汝言觉了至无有是处。 <lb n="0897b20" ed="X"/><lb n="0880a02" ed="R088"/>疏云：庆喜引琉璃之喩，唯思不碍之边。法王破中， <lb n="0897b21" ed="X"/><lb n="0880a03" ed="R088"/>此眼不齐于物。见上破潜根竟。</p></cb:div> <lb n="0897b22" ed="X"/><lb n="0880a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897b2201">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！如<persName>佛</persName>所言：不见内故，不居身内；身 <lb n="0897b23" ed="X"/><lb n="0880a05" ed="R088"/>心相知、不相離故，不在身外。我今思惟，知在一处。</p></cb:div> <lb n="0897b24" ed="X"/><lb n="0880a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897b2401">三、针治内障征。文二：初、立。文五：初、含述心居。</p><p xml:id="pX11p0897b2418" cb:place="inline">笺 <pb n="0897c" ed="X" xml:id="X11.0271.0897c"/> <lb n="0897c01" ed="X"/><lb n="0880a07" ed="R088"/>云：知在一处者，阿难且庵含而执也。</p></cb:div> <lb n="0897c02" ed="X"/><lb n="0880a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c0201"><persName>佛</persName>言：处今何在？</p></cb:div> <lb n="0897c03" ed="X"/><lb n="0880a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c0301">二、确征居理。</p></cb:div> <lb n="0897c04" ed="X"/><lb n="0880a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c0401">阿难言：此了知心，既不知内而能见外，如我思忖潜 <lb n="0897c05" ed="X"/><lb n="0880a11" ed="R088"/>伏根裡。</p></cb:div> <lb n="0897c06" ed="X"/><lb n="0880a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c0601">三、爰陈审计。</p><p xml:id="pX11p0897c0606" cb:place="inline">笺云：此了知心，既不知内，牒前不 <lb n="0897c07" ed="X"/><lb n="0880a13" ed="R088"/>见心肝等事，而能见外，又分明见于外境。我今寻 <lb n="0897c08" ed="X"/><lb n="0880a14" ed="R088"/>思忖𢜬，潜伏藏在眼根之裡，将擧琉璃笼眼喩。</p></cb:div> <lb n="0897c09" ed="X"/><lb n="0880a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c0901">犹如有人取琉璃碗合其两眼，虽有物合而不留碍， <lb n="0897c10" ed="X"/><lb n="0880a16" ed="R088"/>彼根随见随即分别。</p></cb:div> <lb n="0897c11" ed="X"/><lb n="0880a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c1101">四、擧喩彰成。</p><p xml:id="pX11p0897c1106" cb:place="inline">笺云：七宝之中有琉璃之实，喩如 <lb n="0897c12" ed="X"/><lb n="0880a18" ed="R088"/>人取琉璃碗笼其两眼，虽有物合而不羁留罣碍， <lb n="0897c13" ed="X"/><lb n="0880b01" ed="R088"/>而法见于外境。我心在根裡而能见外亦如是，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0897001" n="0897001"/>令 <lb n="0897c14" ed="X"/><lb n="0880b02" ed="R088"/>将琉璃喩如眼，将眼喩如心，彼眼随境即有见，随 <lb n="0897c15" ed="X"/><lb n="0880b03" ed="R088"/>即分别。眼既见，心即分别。</p></cb:div> <lb n="0897c16" ed="X"/><lb n="0880b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c1601">然我觉了能知之心不见内者，为在根故；分明瞩外 <lb n="0897c17" ed="X"/><lb n="0880b05" ed="R088"/>无障碍者，潜根内故。</p></cb:div> <lb n="0897c18" ed="X"/><lb n="0880b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c1801">五，结陈潜理。</p></cb:div> <lb n="0897c19" ed="X"/><lb n="0880b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0897c1901"><persName>佛</persName>告阿难：如汝所言，潜根内者犹如琉璃，彼人当以 <lb n="0897c20" ed="X"/><lb n="0880b08" ed="R088"/>琉璃笼眼，当见山河、见琉璃不？</p></cb:div> <lb n="0897c21" ed="X"/><lb n="0880b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0897c2101">後破文六。初、双收隻诘。</p><p xml:id="pX11p0897c2110" cb:place="inline">笺云：如汝所言，牒他计 <lb n="0897c22" ed="X"/><lb n="0880b10" ed="R088"/>也。彼人当用琉璃笼眼之时，当见山河，还见琉璃， <lb n="0897c23" ed="X"/><lb n="0880b11" ed="R088"/>不见琉璃。阿难，若言见，即成见根同境过；若言不 <lb n="0897c24" ed="X"/><lb n="0880b12" ed="R088"/>见，又成见远迷近过。</p></cb:div> <pb n="0898a" ed="X" xml:id="X11.0271.0898a"/> <lb n="0898a01" ed="X"/><lb n="0880b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a0101">如是，<persName>世尊</persName>！是人当以琉璃笼眼，实见琉璃。</p></cb:div> <lb n="0898a02" ed="X"/><lb n="0880b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a0201">二、奉对俱瞻。</p><p xml:id="pX11p0898a0206" cb:place="inline">笺云：阿难不知言见又如何。<persName>佛</persName>下 <lb n="0898a03" ed="X"/><lb n="0880b15" ed="R088"/>责云：</p></cb:div> <lb n="0898a04" ed="X"/><lb n="0880b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a0401"><persName>佛</persName>告阿难：汝心若同琉璃合者，当见山河，何不见眼？</p></cb:div> <lb n="0898a05" ed="X"/><lb n="0880b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a0501">三，责不瞻根。</p><p xml:id="pX11p0898a0506" cb:place="inline">笺云：眼喩如心，琉璃喩如眼。眼既 <lb n="0898a06" ed="X"/><lb n="0880b18" ed="R088"/>见琉璃，又见山河，心因何不见眼？若言见与不见， <lb n="0898a07" ed="X"/><lb n="0881a01" ed="R088"/>皆成过，俱救不得。</p></cb:div> <lb n="0898a08" ed="X"/><lb n="0881a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a0801">若见眼者，眼即同境，不得成随。</p></cb:div> <lb n="0898a09" ed="X"/><lb n="0881a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a0901">四、破根重境。</p><p xml:id="pX11p0898a0906" cb:place="inline">笺云：理实不见此语，纵他见眼，眼 <lb n="0898a10" ed="X"/><lb n="0881a04" ed="R088"/>根即同前境，不得成随汝身，便成外物。既成外物， <lb n="0898a11" ed="X"/><lb n="0881a05" ed="R088"/>将何为汝眼乃境，无随见过？</p></cb:div> <lb n="0898a12" ed="X"/><lb n="0881a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a1201">若不能见，云何说言此了知心潜在根内如琉璃合？</p></cb:div> <lb n="0898a13" ed="X"/><lb n="0881a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a1301">五、责理不齐。</p><p xml:id="pX11p0898a1306" cb:place="inline">笺云：若不能见法，喩乃不齐前，来 <lb n="0898a14" ed="X"/><lb n="0881a08" ed="R088"/>说见琉璃，此中应见眼。</p></cb:div> <lb n="0898a15" ed="X"/><lb n="0881a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898a1501">是故应知，汝言觉了能知之心，潜伏根裡如琉璃合， <lb n="0898a16" ed="X"/><lb n="0881a10" ed="R088"/>无有是处。</p></cb:div> <lb n="0898a17" ed="X"/><lb n="0881a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898a1701">六，结成非理。</p><p xml:id="pX11p0898a1706" cb:place="inline">笺云：此则法、喩俱破。</p> <lb n="0898a18" ed="X"/><lb n="0881a12" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0898a1801">第四就暗通搜，如加火<g ref="#CB17533">𧣌</g>。</p><p xml:id="pX11p0898a1811" cb:place="inline">笺云：然谓阿难前来 <lb n="0898a19" ed="X"/><lb n="0881a13" ed="R088"/>执心在潜根，<anchor xml:id="nkr_note_add_0898a1901" n="0898a1901"/><anchor xml:id="beg0898a1901" n="0898a1901"/>已<anchor xml:id="end0898a1901"/>被<persName>世尊</persName>破却。又向此中执心在腑 <lb n="0898a20" ed="X"/><lb n="0881a14" ed="R088"/>藏之中，便云：我今对<persName>佛</persName>开眼见明，名为见外；闭眼 <lb n="0898a21" ed="X"/><lb n="0881a15" ed="R088"/>见暗，名为见内。是義云何？要救前内外二过。所以 <lb n="0898a22" ed="X"/><lb n="0881a16" ed="R088"/><persName>世尊</persName>便问：汝当闭眼见暗之时，此暗境界为与眼 <lb n="0898a23" ed="X"/><lb n="0881a17" ed="R088"/>对？为不对眼？若与眼对，暗在眼前，云何成内正破？ <lb n="0898a24" ed="X"/><lb n="0881a18" ed="R088"/>若成内者，居暗室中无日月灯，此暗室中皆汝焦 <pb n="0898b" ed="X" xml:id="X11.0271.0898b"/> <lb n="0898b01" ed="X"/><lb n="0881b01" ed="R088"/>腑，纵外空破。若不对者，云何成见正破？便有质外 <lb n="0898b02" ed="X"/><lb n="0881b02" ed="R088"/>不成居内破、自他交乱破、二知两<persName>佛</persName>双心破等。然 <lb n="0898b03" ed="X"/><lb n="0881b03" ed="R088"/>後总破云：是故应知，汝言见暗名见内者，无有是 <lb n="0898b04" ed="X"/><lb n="0881b04" ed="R088"/>处。故疏主云：俄思窍藏之谋，对述昧明之理。一、叙 <lb n="0898b05" ed="X"/><lb n="0881b05" ed="R088"/>就暗文竟。</p></cb:div> <lb n="0898b06" ed="X"/><lb n="0881b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898b0601">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！我今又作如是思惟：是众生身，腑 <lb n="0898b07" ed="X"/><lb n="0881b07" ed="R088"/>藏在中、核穴居外，有藏则暗、有窍则明。令我对<persName>佛</persName>开 <lb n="0898b08" ed="X"/><lb n="0881b08" ed="R088"/>眼见明，名为见外；闭眼见暗，名为见内。是義云何？</p></cb:div> <lb n="0898b09" ed="X"/><lb n="0881b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898b0901">四、火<g ref="#CB17533">𧣌</g>返搜征。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0898b0911" cb:place="inline">笺云：腑是三膲六腑， <lb n="0898b10" ed="X"/><lb n="0881b10" ed="R088"/>藏是五脏，居在身中。身有九窍，眼二、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0898001" n="0898001"/>目二、鼻二是 <lb n="0898b11" ed="X"/><lb n="0881b11" ed="R088"/>六，更口是七，前後二密处成九。心肝等五脏在内 <lb n="0898b12" ed="X"/><lb n="0881b12" ed="R088"/>则暗，有窍在外则光明。阿难双计云：开眼见前明 <lb n="0898b13" ed="X"/><lb n="0881b13" ed="R088"/>境，名为见外。此義若成，救得前来执心在外，義闭 <lb n="0898b14" ed="X"/><lb n="0881b14" ed="R088"/>却一。双眼见暗之时，名为见内。此義若成，便救得 <lb n="0898b15" ed="X"/><lb n="0881b15" ed="R088"/>前来执心在内。问<persName>佛</persName>：此義又如何？表意不自专也。</p></cb:div> <lb n="0898b16" ed="X"/><lb n="0881b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898b1601"><persName>佛</persName>告阿难：汝当闭眼见暗之时，此暗境界为与眼对？ <lb n="0898b17" ed="X"/><lb n="0881b17" ed="R088"/>为不对眼？</p></cb:div> <lb n="0898b18" ed="X"/><lb n="0881b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898b1801">後、破。文二：初、顺。文二：初、双征对否。</p><p xml:id="pX11p0898b1814" cb:place="inline">笺云：此暗境 <lb n="0898b19" ed="X"/><lb n="0882a01" ed="R088"/>界，为与眼相对，不与眼相对？是牒计双问。阿难外 <lb n="0898b20" ed="X"/><lb n="0882a02" ed="R088"/>来，若道对，又有何过？若言不对，又有何过？二俱有 <lb n="0898b21" ed="X"/><lb n="0882a03" ed="R088"/>过，其过者何？</p></cb:div> <lb n="0898b22" ed="X"/><lb n="0882a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898b2201">若与眼对，暗在眼前，云何成内？</p></cb:div> <lb n="0898b23" ed="X"/><lb n="0882a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898b2301">後、就别傍祛。文二：初、对。文二：初、暗居身外破。</p><p xml:id="pX11p0898b2318" cb:place="inline">笺 <lb n="0898b24" ed="X"/><lb n="0882a06" ed="R088"/>云：若言与眼对，<persName>佛</persName>便牒他计道：若与眼对，如物在 <pb n="0898c" ed="X" xml:id="X11.0271.0898c"/> <lb n="0898c01" ed="X"/><lb n="0882a07" ed="R088"/>面前相对。此又是在外，何成在内？正破。</p></cb:div> <lb n="0898c02" ed="X"/><lb n="0882a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c0201">若成内者，居暗室中，无日月灯，此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0898002" n="0898002"/>室暗中，皆汝膲腑。</p></cb:div> <lb n="0898c03" ed="X"/><lb n="0882a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c0301">後外空膲腑破。</p><p xml:id="pX11p0898c0307" cb:place="inline">笺云：若面前暗境成于内者，居 <lb n="0898c04" ed="X"/><lb n="0882a10" ed="R088"/>在暗室之中，无日月灯三光之时，此暗室之中，莫 <lb n="0898c05" ed="X"/><lb n="0882a11" ed="R088"/>一时成你三膲六腑。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0898c0501" n="0898c0501"/><anchor xml:id="beg0898c0501" n="0898c0501"/>但<anchor xml:id="end0898c0501"/>言不对，又有何过？下便 <lb n="0898c06" ed="X"/><lb n="0882a12" ed="R088"/>牒。</p></cb:div> <lb n="0898c07" ed="X"/><lb n="0882a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c0701">若不对者，云何成见？</p></cb:div> <lb n="0898c08" ed="X"/><lb n="0882a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c0801">後不对。</p><p xml:id="pX11p0898c0804" cb:place="inline">笺云：若暗境不与眼对者，又云何成见？ <lb n="0898c09" ed="X"/><lb n="0882a15" ed="R088"/>夫见者，须有物在眼前方说见，无物何见？则无对 <lb n="0898c10" ed="X"/><lb n="0882a16" ed="R088"/>立见过。</p></cb:div> <lb n="0898c11" ed="X"/><lb n="0882a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c1101">若離外见，内对所成。</p></cb:div> <lb n="0898c12" ed="X"/><lb n="0882a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c1201">後、返破。文六：初、返顾不能瞻面破。文三：初、纵。</p><p xml:id="pX11p0898c1218" cb:place="inline">笺 <lb n="0898c13" ed="X"/><lb n="0882b01" ed="R088"/>云：若離却开眼见明，名为见外。闭眼见暗，名为见 <lb n="0898c14" ed="X"/><lb n="0882b02" ed="R088"/>内。此是牒计。</p></cb:div> <lb n="0898c15" ed="X"/><lb n="0882b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c1501">合眼见暗，名为身中；开眼见明，何不见面？</p></cb:div> <lb n="0898c16" ed="X"/><lb n="0882b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c1601">次责：</p><p xml:id="pX11p0898c1603" cb:place="inline">笺云：合眼返见内暗之时，且许你见内。开 <lb n="0898c17" ed="X"/><lb n="0882b05" ed="R088"/>却一双眼见明，何不见你自家面？</p></cb:div> <lb n="0898c18" ed="X"/><lb n="0882b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c1801">若不见面，内对不成。</p></cb:div> <lb n="0898c19" ed="X"/><lb n="0882b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c1901">後结。</p><p xml:id="pX11p0898c1903" cb:place="inline">笺云：开眼见明若见面，闭眸瞻暗内義成。 <lb n="0898c20" ed="X"/><lb n="0882b08" ed="R088"/>开眼见明不见面，闭眸瞻暗内不成。</p></cb:div> <lb n="0898c21" ed="X"/><lb n="0882b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c2101">见面若成。</p></cb:div> <lb n="0898c22" ed="X"/><lb n="0882b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0898c2201">二、质外不成，居内破。文三：初、许。</p><p xml:id="pX11p0898c2213" cb:place="inline">笺云：忽若见面 <lb n="0898c23" ed="X"/><lb n="0882b11" ed="R088"/>又如何？理不合见，且纵他见，明亦见自<anchor xml:id="nkr_note_add_0898c2301" n="0898c2301"/><anchor xml:id="beg0898c2301" n="0898c2301"/>己<anchor xml:id="end0898c2301"/>面。</p></cb:div> <lb n="0898c24" ed="X"/><lb n="0882b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0898c2401">此了知心，及与眼根，乃在虚空。</p></cb:div> <pb n="0899a" ed="X" xml:id="X11.0271.0899a"/> <lb n="0899a01" ed="X"/><lb n="0882b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0101">次成</p><p xml:id="pX11p0899a0103" cb:place="inline">笺云：此能了能知第六识心及与眼根，须 <lb n="0899a02" ed="X"/><lb n="0882b14" ed="R088"/>悬在空中始得。</p></cb:div> <lb n="0899a03" ed="X"/><lb n="0882b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a0301">何成在内？</p></cb:div> <lb n="0899a04" ed="X"/><lb n="0882b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0401">後破。</p><p xml:id="pX11p0899a0403" cb:place="inline">笺云：既在外，何成内？是心眼，居空过。</p></cb:div> <lb n="0899a05" ed="X"/><lb n="0882b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a0501">若在虚空。</p></cb:div> <lb n="0899a06" ed="X"/><lb n="0882b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0601">三、自他交乱破。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0899a0611" cb:place="inline">笺云：理实不在，空且 <lb n="0899a07" ed="X"/><lb n="0883a01" ed="R088"/>纵他。</p></cb:div> <lb n="0899a08" ed="X"/><lb n="0883a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a0801">自非汝体。</p></cb:div> <lb n="0899a09" ed="X"/><lb n="0883a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a0901">後破。文二：初、引性成他破。</p><p xml:id="pX11p0899a0911" cb:place="inline">笺云：言不是汝自家 <lb n="0899a10" ed="X"/><lb n="0883a04" ed="R088"/>身体，乃别人体，是自成他质过。</p></cb:div> <lb n="0899a11" ed="X"/><lb n="0883a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a1101">即应<persName>如来</persName>，今见汝面，亦是汝身。</p></cb:div> <lb n="0899a12" ed="X"/><lb n="0883a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a1201">後引他成<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1201" n="0899a1201"/><anchor xml:id="beg0899a1201" n="0899a1201"/>己<anchor xml:id="end0899a1201"/>破。</p><p xml:id="pX11p0899a1207" cb:place="inline">笺云：即合<persName>佛</persName>今睹汝面，亦是你 <lb n="0899a13" ed="X"/><lb n="0883a07" ed="R088"/>自家身。阿难前来道：我心在虚空，又见自<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1301" n="0899a1301"/><anchor xml:id="beg0899a1301" n="0899a1301"/>己<anchor xml:id="end0899a1301"/>面。既 <lb n="0899a14" ed="X"/><lb n="0883a08" ed="R088"/>也如此，汝身既成他身，他身亦成你身，即教主如 <lb n="0899a15" ed="X"/><lb n="0883a09" ed="R088"/>来亦合是汝。阿难便成他身，同<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1501" n="0899a1501"/><anchor xml:id="beg0899a1501" n="0899a1501"/>己<anchor xml:id="end0899a1501"/>过。</p></cb:div> <lb n="0899a16" ed="X"/><lb n="0883a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a1601">汝眼<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1601" n="0899a1601"/><anchor xml:id="beg0899a1601" n="0899a1601"/>已<anchor xml:id="end0899a1601"/>知。</p></cb:div> <lb n="0899a17" ed="X"/><lb n="0883a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a1701">四、身眼不合分知破。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0899a1713" cb:place="inline">笺云：又转破汝 <lb n="0899a18" ed="X"/><lb n="0883a12" ed="R088"/>眼<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a1801" n="0899a1801"/><anchor xml:id="beg0899a1801" n="0899a1801"/>已<anchor xml:id="end0899a1801"/>知之时。</p></cb:div> <lb n="0899a19" ed="X"/><lb n="0883a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a1901">身合非觉。</p></cb:div> <lb n="0899a20" ed="X"/><lb n="0883a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a2001">後破。</p><p xml:id="pX11p0899a2003" cb:place="inline">笺云：汝眼既在虚空，<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a2001" n="0899a2001"/><anchor xml:id="beg0899a2001" n="0899a2001"/>已<anchor xml:id="end0899a2001"/>有觉知。汝此四大 <lb n="0899a21" ed="X"/><lb n="0883a15" ed="R088"/>之身，合同枯木石头无情之物，如今又有觉知。</p></cb:div> <lb n="0899a22" ed="X"/><lb n="0883a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899a2201">必汝执言，身眼两觉。</p></cb:div> <lb n="0899a23" ed="X"/><lb n="0883a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899a2301">五二、知两<persName>佛</persName>双心破。文三：初、定执。</p><p xml:id="pX11p0899a2314" cb:place="inline">笺云：必，定也。 <lb n="0899a24" ed="X"/><lb n="0883a18" ed="R088"/>我令但云身也有一觉，眼也有一觉，便牒云定。汝 <pb n="0899b" ed="X" xml:id="X11.0271.0899b"/> <lb n="0899b01" ed="X"/><lb n="0883b01" ed="R088"/>阿难执言，眼在虚空有一觉知，身亦有一觉知，便 <lb n="0899b02" ed="X"/><lb n="0883b02" ed="R088"/>成身眼分心。过是计，或遮破。</p></cb:div> <lb n="0899b03" ed="X"/><lb n="0883b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899b0301">应有二知：</p></cb:div> <lb n="0899b04" ed="X"/><lb n="0883b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899b0401">次纵立。</p><p xml:id="pX11p0899b0404" cb:place="inline">笺云：应，合也。合眼有一知，身有一知。</p></cb:div> <lb n="0899b05" ed="X"/><lb n="0883b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899b0501">即汝一身，应成两<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb n="0899b06" ed="X"/><lb n="0883b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899b0601">後破。</p><p xml:id="pX11p0899b0603" cb:place="inline">笺云：即汝阿难一身断障，证理须成两个 <lb n="0899b07" ed="X"/><lb n="0883b07" ed="R088"/><persName>佛</persName>；乖世宜，便是一身两性过。</p></cb:div> <lb n="0899b08" ed="X"/><lb n="0883b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899b0801">是故应知，汝言见暗名见内者，无有是处。</p></cb:div> <lb n="0899b09" ed="X"/><lb n="0883b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899b0901">六，结破。</p> <lb n="0899b10" ed="X"/><lb n="0883b10" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0899b1001">第五究研随合神咒鞭治</p><p xml:id="pX11p0899b1011" cb:place="inline">笺云：然谓阿难前来 <lb n="0899b11" ed="X"/><lb n="0883b11" ed="R088"/>执心在腑脏之内，<anchor xml:id="nkr_note_add_0899b1101" n="0899b1101"/><anchor xml:id="beg0899b1101" n="0899b1101"/>已<anchor xml:id="end0899b1101"/>被<persName>世尊</persName>破了。又向此中执第 <lb n="0899b12" ed="X"/><lb n="0883b12" ed="R088"/>七识云：随所合处，心即随有。七识是恒审思量为 <lb n="0899b13" ed="X"/><lb n="0883b13" ed="R088"/>体。疏主云：准理，即六随文。或七是破，即六、五、八，可 <lb n="0899b14" ed="X"/><lb n="0883b14" ed="R088"/>知。经云我今思惟，即思惟体实我心性。<persName>世尊</persName>以亦 <lb n="0899b15" ed="X"/><lb n="0883b15" ed="R088"/>有亦无句破之。<persName>世尊</persName>便问：有体随合？无体随合？此 <lb n="0899b16" ed="X"/><lb n="0883b16" ed="R088"/>且双征，然後单破。阿难言：若有体、无体，有何过？今 <lb n="0899b17" ed="X"/><lb n="0883b17" ed="R088"/>且言无体。<persName>佛</persName>便破云：若无有体而能合者，则十九 <lb n="0899b18" ed="X"/><lb n="0883b18" ed="R088"/>界因七尘合外。人问阿难：计无合有，何将一无破 <lb n="0899b19" ed="X"/><lb n="0884a01" ed="R088"/>之？答：体非自有，即是计无。苦言是有，又有何过？世 <lb n="0899b20" ed="X"/><lb n="0884a02" ed="R088"/>尊便破云：若有体者，如汝以手自挃其体，汝所知 <lb n="0899b21" ed="X"/><lb n="0884a03" ed="R088"/>心为复内出？为从外入？若复内出，还见身中；若从 <lb n="0899b22" ed="X"/><lb n="0884a04" ed="R088"/>外来，先合见面。阿难便起，难<persName>世尊</persName>云：见是其眼，心 <lb n="0899b23" ed="X"/><lb n="0884a05" ed="R088"/>知非眼，为见非義？<persName>世尊</persName>将门比目，显死无观，以重 <lb n="0899b24" ed="X"/><lb n="0884a06" ed="R088"/>祛救。执便问云：若眼能见，汝在室中，门能见否？又 <pb n="0899c" ed="X" xml:id="X11.0271.0899c"/> <lb n="0899c01" ed="X"/><lb n="0884a07" ed="R088"/>问：则诸<anchor xml:id="nkr_note_add_0899c0101" n="0899c0101"/><anchor xml:id="beg0899c0101" n="0899c0101"/>已<anchor xml:id="end0899c0101"/>死，尙有眼存，应皆见物。疏主云：且将门 <lb n="0899c02" ed="X"/><lb n="0884a08" ed="R088"/>比目，理则昭然，显死无观，了心为主。然後重破有 <lb n="0899c03" ed="X"/><lb n="0884a09" ed="R088"/>边一体、多体，遍、体不遍等。上叙破随合文竟。</p></cb:div> <lb n="0899c04" ed="X"/><lb n="0884a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c0401">阿难言：我常闻<persName>佛</persName>开示四众，由心生故，种种法生。</p></cb:div> <lb n="0899c05" ed="X"/><lb n="0884a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c0501">五、神咒鞭治魍魉文二：初、立。文三：初、叙昔演。</p><p xml:id="pX11p0899c0518" cb:place="inline">笺 <lb n="0899c06" ed="X"/><lb n="0884a12" ed="R088"/>云：开摄悟，示摄入，乃开示悟入由因也。指八识，初 <lb n="0899c07" ed="X"/><lb n="0884a13" ed="R088"/>迷真生二倒，即一念违。如觉劳相现，便有业转，现 <lb n="0899c08" ed="X"/><lb n="0884a14" ed="R088"/>三细识。此现识是第八识体，为一切法所依。然建 <lb n="0899c09" ed="X"/><lb n="0884a15" ed="R088"/>立及受用，皆从八识生。八识为能生法，即根、身、器、 <lb n="0899c10" ed="X"/><lb n="0884a16" ed="R088"/>界等。</p></cb:div> <lb n="0899c11" ed="X"/><lb n="0884a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c1101">由法生故，种种心生。</p></cb:div> <lb n="0899c12" ed="X"/><lb n="0884a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c1201">笺云：因由法尘影像生故，便有第六识。依仗法尘 <lb n="0899c13" ed="X"/><lb n="0884b01" ed="R088"/>生、住、异、灭而起第六识，如病人非杖不能行。故下 <lb n="0899c14" ed="X"/><lb n="0884b02" ed="R088"/>文云：尘非常住，若变灭时，此心即同龟毛兔角。此 <lb n="0899c15" ed="X"/><lb n="0884b03" ed="R088"/>识非尘境事，动即不能起，何不便擧第七识？谓擧 <lb n="0899c16" ed="X"/><lb n="0884b04" ed="R088"/>第六识计第七识，或阿难留第七识为计。</p></cb:div> <lb n="0899c17" ed="X"/><lb n="0884b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c1701">我今思惟，即思惟体，实我心性。</p></cb:div> <lb n="0899c18" ed="X"/><lb n="0884b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c1801">次彰自审。</p><p xml:id="pX11p0899c1805" cb:place="inline">笺云：第七识以恒审思量为性，第八 <lb n="0899c19" ed="X"/><lb n="0884b07" ed="R088"/>恒非审，七亦恒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0899001" n="0899001"/>□审，六非审非恒，五非恒非审思 <lb n="0899c20" ed="X"/><lb n="0884b08" ed="R088"/>唯体，即是第七识恒以内审不能外缘，即此第七 <lb n="0899c21" ed="X"/><lb n="0884b09" ed="R088"/>识实是我之心性也。</p></cb:div> <lb n="0899c22" ed="X"/><lb n="0884b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0899c2201">随所合处，心则随有，亦非内、外、中间三处。</p></cb:div> <lb n="0899c23" ed="X"/><lb n="0884b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0899c2301">後指随显。</p><p xml:id="pX11p0899c2305" cb:place="inline">笺云：识随境合。若言随合，即第六识， <lb n="0899c24" ed="X"/><lb n="0884b12" ed="R088"/>亦非内外，是前内外。问：中间未到，何故言之？答：阿 <pb n="0900a" ed="X" xml:id="X11.0271.0900a"/> <lb n="0900a01" ed="X"/><lb n="0884b13" ed="R088"/>难向下，欲计中间，今向此中擧也。</p></cb:div> <lb n="0900a02" ed="X"/><lb n="0884b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a0201"><persName>佛</persName>告阿难：汝今说言：由法生故，种种心生。</p></cb:div> <lb n="0900a03" ed="X"/><lb n="0884b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a0301">後、破。文四：初、双破有无。文二：初、破无。文二：初、牒计 <lb n="0900a04" ed="X"/><lb n="0884b16" ed="R088"/>正破。文三：初、牒引。</p><p xml:id="pX11p0900a0408" cb:place="inline">笺云：种种心生，此是六识，擧 <lb n="0900a05" ed="X"/><lb n="0884b17" ed="R088"/>第六引到第七计。</p></cb:div> <lb n="0900a06" ed="X"/><lb n="0884b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a0601">随所合处，心随有者。</p></cb:div> <lb n="0900a07" ed="X"/><lb n="0885a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a0701">次立</p><p xml:id="pX11p0900a0703" cb:place="inline">笺云：是牒计。此亦是第六识。</p></cb:div> <lb n="0900a08" ed="X"/><lb n="0885a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a0801">是心无体。</p></cb:div> <lb n="0900a09" ed="X"/><lb n="0885a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a0901">後破。文二：初、定执。</p><p xml:id="pX11p0900a0908" cb:place="inline">笺云：为复有体说合？无体说 <lb n="0900a10" ed="X"/><lb n="0885a04" ed="R088"/>合？阿难！但言无体，又如何牒云是心无体？</p></cb:div> <lb n="0900a11" ed="X"/><lb n="0885a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a1101">则无所合。</p></cb:div> <lb n="0900a12" ed="X"/><lb n="0885a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a1201">後破。</p><p xml:id="pX11p0900a1203" cb:place="inline">笺云：破云：则无所合。夫物合须有二方说 <lb n="0900a13" ed="X"/><lb n="0885a07" ed="R088"/>合，今和会虽有三名，俱是一妄识，未审无合有境。 <lb n="0900a14" ed="X"/><lb n="0885a08" ed="R088"/>又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0900a15" ed="X"/><lb n="0885a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a1501">若无有体而能合者。</p></cb:div> <lb n="0900a16" ed="X"/><lb n="0885a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a1601">後纵立穷非。文三：初立许。</p></cb:div> <lb n="0900a17" ed="X"/><lb n="0885a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a1701">则十九界因，七尘合。</p></cb:div> <lb n="0900a18" ed="X"/><lb n="0885a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a1801">次引例。</p><p xml:id="pX11p0900a1804" cb:place="inline">笺云：若将无合有既得，即须将无合无。 <lb n="0900a19" ed="X"/><lb n="0885a13" ed="R088"/>无合无義且不成，无合有義然彰壞。世间只有十 <lb n="0900a20" ed="X"/><lb n="0885a14" ed="R088"/>八界：六根、六尘、六识，三六一十八界。言十九是一， <lb n="0900a21" ed="X"/><lb n="0885a15" ed="R088"/>无表心无；只有六尘：色、声、香、味、触、法。言七是一，无 <lb n="0900a22" ed="X"/><lb n="0885a16" ed="R088"/>表境无。</p></cb:div> <lb n="0900a23" ed="X"/><lb n="0885a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900a2301">是義不然。</p></cb:div> <lb n="0900a24" ed="X"/><lb n="0885a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900a2401">後结破。</p><p xml:id="pX11p0900a2404" cb:place="inline">笺云：汝言合者，是義不如此。何处无体 <pb n="0900b" ed="X" xml:id="X11.0271.0900b"/> <lb n="0900b01" ed="X"/><lb n="0885b01" ed="R088"/>而合有境？犯将无合有过？</p></cb:div> <lb n="0900b02" ed="X"/><lb n="0885b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b0201">若有体者。</p></cb:div> <lb n="0900b03" ed="X"/><lb n="0885b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b0301">後遣，有文四：初、定执。</p><p xml:id="pX11p0900b0309" cb:place="inline">笺云：我今但道有体，合又 <lb n="0900b04" ed="X"/><lb n="0885b04" ed="R088"/>如何？下牒破。</p></cb:div> <lb n="0900b05" ed="X"/><lb n="0885b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b0501">如汝以手自挃其体。</p></cb:div> <lb n="0900b06" ed="X"/><lb n="0885b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b0601">二、引触彰体。</p><p xml:id="pX11p0900b0606" cb:place="inline">笺云：如汝，阿难！用手自家挃触其 <lb n="0900b07" ed="X"/><lb n="0885b07" ed="R088"/>体。</p></cb:div> <lb n="0900b08" ed="X"/><lb n="0885b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b0801">汝所知心，为复内出？为从外入？</p></cb:div> <lb n="0900b09" ed="X"/><lb n="0885b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b0901">三、双征。</p><p xml:id="pX11p0900b0904" cb:place="inline">笺云：所知心是第七识，恒内知。为从内 <lb n="0900b10" ed="X"/><lb n="0885b10" ed="R088"/>出去？为从外入来？内出又如何？下文牒。</p></cb:div> <lb n="0900b11" ed="X"/><lb n="0885b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b1101">若复内出，还见身中。</p></cb:div> <lb n="0900b12" ed="X"/><lb n="0885b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b1201">四，各破。</p><p xml:id="pX11p0900b1204" cb:place="inline">笺云：若复内出，还见汝自家身中心肝 <lb n="0900b13" ed="X"/><lb n="0885b13" ed="R088"/>等三十六物，如前执内文。</p></cb:div> <lb n="0900b14" ed="X"/><lb n="0885b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b1401">若从外来，先合见面。</p></cb:div> <lb n="0900b15" ed="X"/><lb n="0885b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b1501">笺云：<persName>佛</persName>道□□□□□□□□□□□□而来，先 <lb n="0900b16" ed="X"/><lb n="0885b16" ed="R088"/>须见汝自家头面，此内外俱迷过。</p></cb:div> <lb n="0900b17" ed="X"/><lb n="0885b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b1701">阿难言：见是其眼，心知非眼，为见非義。</p></cb:div> <lb n="0900b18" ed="X"/><lb n="0885b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b1801">二、乘违再救。</p><p xml:id="pX11p0900b1806" cb:place="inline">笺云：阿难却救云：我前腑脏文，世 <lb n="0900b19" ed="X"/><lb n="0886a01" ed="R088"/>尊破云：开眼见明，何不见面？今此随合文中，心知 <lb n="0900b20" ed="X"/><lb n="0886a02" ed="R088"/>不是其眼，<persName>世尊</persName>因何抑令见面？将心知作眼见，非 <lb n="0900b21" ed="X"/><lb n="0886a03" ed="R088"/>其義。然阿难乃大权之人，无此执。盖为凡夫执眼 <lb n="0900b22" ed="X"/><lb n="0886a04" ed="R088"/>能见，故有此救文，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0900001" n="0900001"/>愧得<persName>佛</persName>破之。</p></cb:div> <lb n="0900b23" ed="X"/><lb n="0886a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900b2301"><persName>佛</persName>言：若眼能见，汝在室中门能见不？</p></cb:div> <lb n="0900b24" ed="X"/><lb n="0886a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900b2401">三、先祛救执。文三：初、抑门能见。</p><p xml:id="pX11p0900b2413" cb:place="inline">笺云：定他确执 <pb n="0900c" ed="X" xml:id="X11.0271.0900c"/> <lb n="0900c01" ed="X"/><lb n="0886a07" ed="R088"/>眼能见，破云：汝在屋室之中，门能见不？阿难！若道 <lb n="0900c02" ed="X"/><lb n="0886a08" ed="R088"/>能见，便救得眼能见门。既不能见，说眼能见義不 <lb n="0900c03" ed="X"/><lb n="0886a09" ed="R088"/>成。缘眼如门，人如心，大意破他眼不能见，见唯是 <lb n="0900c04" ed="X"/><lb n="0886a10" ed="R088"/>心。</p></cb:div> <lb n="0900c05" ed="X"/><lb n="0886a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c0501">则诸<anchor xml:id="nkr_note_add_0900c0501" n="0900c0501"/><anchor xml:id="beg0900c0501" n="0900c0501"/>已<anchor xml:id="end0900c0501"/>死，尙有眼存，应皆见物。</p></cb:div> <lb n="0900c06" ed="X"/><lb n="0886a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c0601">次死目邀观。</p><p xml:id="pX11p0900c0606" cb:place="inline">笺云：人死无心，有眼存在，合皆见 <lb n="0900c07" ed="X"/><lb n="0886a13" ed="R088"/>物，因何不见？我今但道见物。又如何下，破。</p></cb:div> <lb n="0900c08" ed="X"/><lb n="0886a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c0801">若见物者，云何名死？</p></cb:div> <lb n="0900c09" ed="X"/><lb n="0886a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c0901">後纵观，非死。</p><p xml:id="pX11p0900c0906" cb:place="inline">笺云：死若见物，则不名死。</p></cb:div> <lb n="0900c10" ed="X"/><lb n="0886a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c1001">阿难！又汝觉了，能知之心，若必有体。</p></cb:div> <lb n="0900c11" ed="X"/><lb n="0886a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c1101">四、重破有边。文三：初、总征。文二：初、立。</p><p xml:id="pX11p0900c1115" cb:place="inline">笺云：若，如 <lb n="0900c12" ed="X"/><lb n="0886a18" ed="R088"/>也。必，定也。言如定是有体。</p></cb:div> <lb n="0900c13" ed="X"/><lb n="0886b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c1301">为复一体？为有多体？今在汝身，为复遍体？为不遍体？</p></cb:div> <lb n="0900c14" ed="X"/><lb n="0886b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c1401">後征。</p><p xml:id="pX11p0900c1403" cb:place="inline">笺云：言一体。又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0900c15" ed="X"/><lb n="0886b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c1501">若一体者，则汝以手挃一肢时，四肢应觉。</p></cb:div> <lb n="0900c16" ed="X"/><lb n="0886b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c1601">次、别破。文四：初、破一。文三：初、正破。</p><p xml:id="pX11p0900c1614" cb:place="inline">笺云：若言识 <lb n="0900c17" ed="X"/><lb n="0886b05" ed="R088"/>是一体，即遍一身，则汝用左一手触右边一手，四 <lb n="0900c18" ed="X"/><lb n="0886b06" ed="R088"/>肢须一时觉。若言四肢总觉，便说得一体義成。若 <lb n="0900c19" ed="X"/><lb n="0886b07" ed="R088"/>触一肢，四肢不觉，便犯馀肢不觉过。四肢，即两手、 <lb n="0900c20" ed="X"/><lb n="0886b08" ed="R088"/>两足也。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0900c2001" n="0900c2001"/><anchor xml:id="beg0900c2001" n="0900c2001"/>但<anchor xml:id="end0900c2001"/>言咸觉。又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0900c21" ed="X"/><lb n="0886b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c2101">若咸觉者，挃应无在。</p></cb:div> <lb n="0900c22" ed="X"/><lb n="0886b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0900c2201">次转破。</p><p xml:id="pX11p0900c2204" cb:place="inline">笺云：若一时觉，何肢受挃？故挃无在，即 <lb n="0900c23" ed="X"/><lb n="0886b11" ed="R088"/>犯同知失触过。今但道挃有处所。又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0900c24" ed="X"/><lb n="0886b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0900c2401">若挃有所，则汝一体自不能成。</p></cb:div> <pb n="0901a" ed="X" xml:id="X11.0271.0901a"/> <lb n="0901a01" ed="X"/><lb n="0886b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a0101">後结破。</p><p xml:id="pX11p0901a0104" cb:place="inline">笺云：若挃有处所，则有分剂，则汝前来 <lb n="0901a02" ed="X"/><lb n="0886b14" ed="R088"/>一体，義又不成。若有处，则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0901001" n="0901001"/>经手之时，足又不知，何 <lb n="0901a03" ed="X"/><lb n="0886b15" ed="R088"/>名一体？便犯受挃称无过，但言多体。又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0901a04" ed="X"/><lb n="0886b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a0401">若多体者，则成多人，何体为汝？</p></cb:div> <lb n="0901a05" ed="X"/><lb n="0886b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a0501">二、破多。</p><p xml:id="pX11p0901a0504" cb:place="inline">笺云：若言识有多体，即成多人。既成多 <lb n="0901a06" ed="X"/><lb n="0886b18" ed="R088"/>人，其体乃别，定何身是？汝阿难即犯一质多心过。 <lb n="0901a07" ed="X"/><lb n="0887a01" ed="R088"/>今但言遍体。又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0901a08" ed="X"/><lb n="0887a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a0801">若遍体者，同前所挃。</p></cb:div> <lb n="0901a09" ed="X"/><lb n="0887a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a0901">二，破遍。</p><p xml:id="pX11p0901a0904" cb:place="inline">笺云：若识周遍其体，又同前执一体，但 <lb n="0901a10" ed="X"/><lb n="0887a04" ed="R088"/>道不遍。又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0901a11" ed="X"/><lb n="0887a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a1101">若不遍者，当汝触头，亦触其足，头有所觉，足应无知。</p></cb:div> <lb n="0901a12" ed="X"/><lb n="0887a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a1201">四，破不遍。</p><p xml:id="pX11p0901a1205" cb:place="inline">笺云：若言识体不遍一身，当汝将手 <lb n="0901a13" ed="X"/><lb n="0887a07" ed="R088"/>挃触其头，又触其足，头须有觉，足合无知，因何头 <lb n="0901a14" ed="X"/><lb n="0887a08" ed="R088"/>足俱知？此则犯头足俱知过。</p></cb:div> <lb n="0901a15" ed="X"/><lb n="0887a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a1501">今汝不然。</p></cb:div> <lb n="0901a16" ed="X"/><lb n="0887a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a1601">後结非。文二：初总责。</p><p xml:id="pX11p0901a1609" cb:place="inline">笺云：说一体多体，遍与不 <lb n="0901a17" ed="X"/><lb n="0887a11" ed="R088"/>遍，俱非。</p></cb:div> <lb n="0901a18" ed="X"/><lb n="0887a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901a1801">是故应知，随所合处，心则随有，无有是处。</p></cb:div> <lb n="0901a19" ed="X"/><lb n="0887a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901a1901">後结非。</p> <lb n="0901a20" ed="X"/><lb n="0887a14" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0901a2001">第六，内外兼祛，铦刀劈脑。</p><p xml:id="pX11p0901a2011" cb:place="inline">笺云：阿难前执心在 <lb n="0901a21" ed="X"/><lb n="0887a15" ed="R088"/>随合中，<anchor xml:id="nkr_note_add_0901a2101" n="0901a2101"/><anchor xml:id="beg0901a2101" n="0901a2101"/>已<anchor xml:id="end0901a2101"/>被<persName>世尊</persName>破了。又向此中执心在中间，是 <lb n="0901a22" ed="X"/><lb n="0887a16" ed="R088"/>第六识。阿难便执云：如我思惟，内无所见，外不相 <lb n="0901a23" ed="X"/><lb n="0887a17" ed="R088"/>知，在内不成；身心相知，在外非義。今相知故，复内 <lb n="0901a24" ed="X"/><lb n="0887a18" ed="R088"/>无见，当在中间。<persName>世尊</persName>以有句无句破之，便问阿难 <pb n="0901b" ed="X" xml:id="X11.0271.0901b"/> <lb n="0901b01" ed="X"/><lb n="0887b01" ed="R088"/>云：汝言中间，中必不迷，非无所在。今汝推中，中何 <lb n="0901b02" ed="X"/><lb n="0887b02" ed="R088"/>为在？为复在处？为当在身？且两处征，然後破之。阿 <lb n="0901b03" ed="X"/><lb n="0887b03" ed="R088"/>难言：我若言在身，又有何过？<persName>世尊</persName>破云：若在身者， <lb n="0901b04" ed="X"/><lb n="0887b04" ed="R088"/>在边非中，又转在中。破云：在中同内，身義不成。阿 <lb n="0901b05" ed="X"/><lb n="0887b05" ed="R088"/>难言：若在处，又如何？破云：若在处者，为有所表？为 <lb n="0901b06" ed="X"/><lb n="0887b06" ed="R088"/>无所表？无表同无，表则无定。何以故？如人有表，表 <lb n="0901b07" ed="X"/><lb n="0887b07" ed="R088"/>为中时，东看则西，南观成北。表体既混，心应杂乱， <lb n="0901b08" ed="X"/><lb n="0887b08" ed="R088"/>处義不成。阿难又救言：我所说中，非此二种，当在 <lb n="0901b09" ed="X"/><lb n="0887b09" ed="R088"/>根尘之中。<persName>佛</persName>以兼二不兼二破之。上叙破中间竟。</p></cb:div> <lb n="0901b10" ed="X"/><lb n="0887b10" ed="R088"/> <lb n="0901b11" ed="X"/><lb n="0887b11" ed="R088"/><cb:juan n="1a" fun="close"><cb:jhead>大<persName>佛</persName>顶首楞严经卷第一上</cb:jhead></cb:juan> <lb n="0901b12" ed="X"/><lb n="0887b12" ed="R088"/> <lb n="0901b13" ed="X"/><lb n="0887b13" ed="R088"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX11p0901b1301">经二千四百五十五。笺一万一千六百一十字。</p> <lb n="0901b14" ed="X"/><lb n="0887b14" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0901b1401">香溪院住持沙门，在蒙募众缘一十八人，共开此 <lb n="0901b15" ed="X"/><lb n="0887b15" ed="R088"/>经一卷。</p></cb:div> <lb n="0901b16" ed="X"/> <lb n="0901b17" ed="X"/> <lb n="0901b18" ed="X"/> <lb n="0901b19" ed="X"/><lb n="0888a01" ed="R088"/><cb:juan n="1b" fun="open"><cb:mulu n="1b" type="卷">第一下</cb:mulu><cb:jhead>大<persName>佛</persName>顶<persName>如来</persName>密因修证了義诸菩萨万行首楞严经 <lb n="0901b20" ed="X"/><lb n="0888a02" ed="R088"/>卷第一<note place="inline">之下</note></cb:jhead></cb:juan> <lb n="0901b21" ed="X"/><lb n="0888a03" ed="R088"/><byline cb:type="other">天竺沙门 般剌密谛 译</byline> <lb n="0901b22" ed="X"/><lb n="0888a04" ed="R088"/><byline cb:type="other">乌苌国沙门 弥伽释迦 译语</byline> <lb n="0901b23" ed="X"/><lb n="0888a05" ed="R088"/><byline cb:type="other">菩萨戒弟子 房融 笔受</byline> <lb n="0901b24" ed="X"/><lb n="0888a06" ed="R088"/><byline cb:type="other">西京大<name role="" type="person">兴福寺</name>沙门 唯悫 科</byline> <pb n="0901c" ed="X" xml:id="X11.0271.0901c"/> <lb n="0901c01" ed="X"/><lb n="0888a07" ed="R088"/><byline cb:type="author">皇宋首楞大师 可度 笺</byline> <lb n="0901c02" ed="X"/><lb n="0888a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c0201">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！我亦闻<persName>佛</persName>与文殊等诸法王子谈 <lb n="0901c03" ed="X"/><lb n="0888a09" ed="R088"/>实相时，<persName>世尊</persName>亦言：心不在内，亦不在外。</p></cb:div> <lb n="0901c04" ed="X"/><lb n="0888a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c0401">六，金刀<g ref="#CB07574">坼</g>脑□。文四：初，立。文三：初，叙昔闻。</p><p xml:id="pX11p0901c0417" cb:place="inline">笺云： <lb n="0901c05" ed="X"/><lb n="0888a11" ed="R088"/>言我曾四十五年前大乘渐教中，亦曾闻<persName>佛</persName>为文 <lb n="0901c06" ed="X"/><lb n="0888a12" ed="R088"/>殊等诸菩萨，是观音、<anchor xml:id="nkr_note_add_0901c0601" n="0901c0601"/><anchor xml:id="beg0901c0601" n="0901c0601"/>普<anchor xml:id="end0901c0601"/>贤诸法王子，绍隆<persName>佛</persName>日，補 <lb n="0901c07" ed="X"/><lb n="0888a13" ed="R088"/>处称尊，是<persName>佛</persName>之子。谈，犹说也。说无相不相是真实 <lb n="0901c08" ed="X"/><lb n="0888a14" ed="R088"/>相之时，<persName>世尊</persName>亦言心不在外，盖要显其真心周遍 <lb n="0901c09" ed="X"/><lb n="0888a15" ed="R088"/>法界。阿难前来，被<persName>佛</persName>破却内外，如今知道<persName>佛</persName>亦曾 <lb n="0901c10" ed="X"/><lb n="0888a16" ed="R088"/>言之。</p></cb:div> <lb n="0901c11" ed="X"/><lb n="0888a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c1101">如我思惟，内无所见，外不相知。</p></cb:div> <lb n="0901c12" ed="X"/><lb n="0888a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c1201">次审前理。</p><p xml:id="pX11p0901c1205" cb:place="inline">笺云：如我自家心思惟度，内不见心 <lb n="0901c13" ed="X"/><lb n="0888b01" ed="R088"/>肝等，外又不今相知，我今又且相知。</p></cb:div> <lb n="0901c14" ed="X"/><lb n="0888b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c1401">内无知故，在内不成；身心相知，在外非義。</p></cb:div> <lb n="0901c15" ed="X"/><lb n="0888b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c1501">笺云：義，理也。便自牒云：说在内，義也。不成擧手征 <lb n="0901c16" ed="X"/><lb n="0888b04" ed="R088"/>心，又有分别。在外，又非理。</p></cb:div> <lb n="0901c17" ed="X"/><lb n="0888b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c1701">合相知故。</p></cb:div> <lb n="0901c18" ed="X"/><lb n="0888b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c1801">笺云：不合相知，今合相知，此牒不在外，有本作今 <lb n="0901c19" ed="X"/><lb n="0888b07" ed="R088"/>相知亦得。</p></cb:div> <lb n="0901c20" ed="X"/><lb n="0888b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c2001">复内无见。</p></cb:div> <lb n="0901c21" ed="X"/><lb n="0888b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c2101">笺云：内便□有见，又且无见，牒不在内。</p></cb:div> <lb n="0901c22" ed="X"/><lb n="0888b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0901c2201">当在中间。</p></cb:div> <lb n="0901c23" ed="X"/><lb n="0888b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0901c2301">後陈止处。</p><p xml:id="pX11p0901c2305" cb:place="inline">笺云：含述心居，此计落中，未委计何 <lb n="0901c24" ed="X"/><lb n="0888b12" ed="R088"/>为中，决定身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0901002" n="0901002"/>兴处也。</p></cb:div> <pb n="0902a" ed="X" xml:id="X11.0271.0902a"/> <lb n="0902a01" ed="X"/><lb n="0888b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a0101"><persName>佛</persName>言：汝言中间，中必不迷，非无所在。</p></cb:div> <lb n="0902a02" ed="X"/><lb n="0888b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a0201">次，破。文二：初，总征。文二：初，通征。</p><p xml:id="pX11p0902a0213" cb:place="inline">笺云：汝，言中间 <lb n="0902a03" ed="X"/><lb n="0888b15" ed="R088"/>汝也。必定不迷，亦须有个凭仗所在。下征。</p></cb:div> <lb n="0902a04" ed="X"/><lb n="0888b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a0401">今汝推中，中何为在？</p></cb:div> <lb n="0902a05" ed="X"/><lb n="0888b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a0501">复简问：</p><p xml:id="pX11p0902a0504" cb:place="inline">笺云：今汝，阿难！推寻其中，中何所在？当 <lb n="0902a06" ed="X"/><lb n="0888b18" ed="R088"/>在何处？</p></cb:div> <lb n="0902a07" ed="X"/><lb n="0889a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a0701">为复在处？为当在身？</p></cb:div> <lb n="0902a08" ed="X"/><lb n="0889a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a0801">笺云：为复在处为中处，即五尘处，色、声、香、味、触。为 <lb n="0902a09" ed="X"/><lb n="0889a03" ed="R088"/>复在汝身为中身，即眼、耳、鼻、舌、身、意。但道在身又 <lb n="0902a10" ed="X"/><lb n="0889a04" ed="R088"/>如何，下文牒破。</p></cb:div> <lb n="0902a11" ed="X"/><lb n="0889a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a1101">若在身者，在边非中。</p></cb:div> <lb n="0902a12" ed="X"/><lb n="0889a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a1201">後别破。文二：初、就身，又二：初、據边。</p><p xml:id="pX11p0902a1214" cb:place="inline">笺云：东人□ <lb n="0902a13" ed="X"/><lb n="0889a07" ed="R088"/>西人身，各在一边，何□于中？则犯边上称中过，又 <lb n="0902a14" ed="X"/><lb n="0889a08" ed="R088"/>转计在身裡面为中，下□便破。</p></cb:div> <lb n="0902a15" ed="X"/><lb n="0889a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a1501">在中。同内。</p></cb:div> <lb n="0902a16" ed="X"/><lb n="0889a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a1601">後转内。</p><p xml:id="pX11p0902a1604" cb:place="inline">笺云：若言身中，即同前执内之文，即犯 <lb n="0902a17" ed="X"/><lb n="0889a11" ed="R088"/>执内为中过。但道在处，又如何下文牒？</p></cb:div> <lb n="0902a18" ed="X"/><lb n="0889a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a1801">若在处者，为有所表？为无所表？</p></cb:div> <lb n="0902a19" ed="X"/><lb n="0889a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a1901">後约处。文二：初、双诘有无。</p><p xml:id="pX11p0902a1911" cb:place="inline">笺云：双征云：为复有 <lb n="0902a20" ed="X"/><lb n="0889a14" ed="R088"/>所表、无所表两处？问：处则渺漠无边。夫立一处所 <lb n="0902a21" ed="X"/><lb n="0889a15" ed="R088"/>为中，须□个标表。但道无表，又如何下文破？</p></cb:div> <lb n="0902a22" ed="X"/><lb n="0889a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902a2201">无表同无。</p></cb:div> <lb n="0902a23" ed="X"/><lb n="0889a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902a2301">後别破。文二：初无。</p><p xml:id="pX11p0902a2308" cb:place="inline">笺云：若言无表，又同无立中 <lb n="0902a24" ed="X"/><lb n="0889a18" ed="R088"/>義不成。夫立中须有个标表，汝既无表将何立？中 <pb n="0902b" ed="X" xml:id="X11.0271.0902b"/> <lb n="0902b01" ed="X"/><lb n="0889b01" ed="R088"/>犯无边不显过，但言有表又如何。下牒。</p></cb:div> <lb n="0902b02" ed="X"/><lb n="0889b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0201">表则无定。</p></cb:div> <lb n="0902b03" ed="X"/><lb n="0889b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b0301">後有文四：初、彰不定。</p></cb:div> <lb n="0902b04" ed="X"/><lb n="0889b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0401">何以故？</p></cb:div> <lb n="0902b05" ed="X"/><lb n="0889b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b0501">二、征不定由</p></cb:div> <lb n="0902b06" ed="X"/><lb n="0889b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0601">如人以表，表为中时，东看则西，南观成北。</p></cb:div> <lb n="0902b07" ed="X"/><lb n="0889b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b0701">三、述不定相。</p><p xml:id="pX11p0902b0706" cb:place="inline">笺云：如室中心，将物标表，东人看 <lb n="0902b08" ed="X"/><lb n="0889b08" ed="R088"/>之是西，南人观之成北。</p></cb:div> <lb n="0902b09" ed="X"/><lb n="0889b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b0901">表体既混，心应杂乱。</p></cb:div> <lb n="0902b10" ed="X"/><lb n="0889b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b1001">四擧表</p><p xml:id="pX11p0902b1004" cb:place="inline">笺云：此所表之处既相混，能表之心则 <lb n="0902b11" ed="X"/><lb n="0889b11" ed="R088"/>杂乱，或在东在西，乃不定也。</p></cb:div> <lb n="0902b12" ed="X"/><lb n="0889b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b1201">阿难言：我所说中非此二种。</p></cb:div> <lb n="0902b13" ed="X"/><lb n="0889b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b1301">三，救。文三：初、斥张虚敌。</p><p xml:id="pX11p0902b1310" cb:place="inline">笺云：阿杂起来争，<persName>世尊</persName> <lb n="0902b14" ed="X"/><lb n="0889b14" ed="R088"/>云：我所说中不是此二种，二种则身边、处边也。</p></cb:div> <lb n="0902b15" ed="X"/><lb n="0889b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b1501">如<persName>世尊</persName>言：眼、色为缘，生于眼识。</p></cb:div> <lb n="0902b16" ed="X"/><lb n="0889b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b1601">次确引明谈。</p><p xml:id="pX11p0902b1606" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>向法相门中编列，便道眼 <lb n="0902b17" ed="X"/><lb n="0889b17" ed="R088"/>是所依缘，色是牵心缘。眼与色为缘，是根尘相合， <lb n="0902b18" ed="X"/><lb n="0889b18" ed="R088"/>然後生得眼识。识是了别缘，既有根尘，便有识心， <lb n="0902b19" ed="X"/><lb n="0890a01" ed="R088"/>三种和合，方成见分。</p></cb:div> <lb n="0902b20" ed="X"/><lb n="0890a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b2001">眼有分别，色尘无知，识生其中，则为心在。</p></cb:div> <lb n="0902b21" ed="X"/><lb n="0890a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902b2101">後指中心在。</p><p xml:id="pX11p0902b2106" cb:place="inline">笺云：眼有分别，是眼有情。色尘无 <lb n="0902b22" ed="X"/><lb n="0890a04" ed="R088"/>知，是色无情。此识心生在此根尘之中，乃为我心 <lb n="0902b23" ed="X"/><lb n="0890a05" ed="R088"/>之所在。下再破根境文。</p></cb:div> <lb n="0902b24" ed="X"/><lb n="0890a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902b2401"><persName>佛</persName>言：汝心若在根尘之中，此之心体为复兼二？为不 <pb n="0902c" ed="X" xml:id="X11.0271.0902c"/> <lb n="0902c01" ed="X"/><lb n="0890a07" ed="R088"/>兼二？</p></cb:div> <lb n="0902c02" ed="X"/><lb n="0890a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c0201">四、再破。文二：初、双征。</p><p xml:id="pX11p0902c0209" cb:place="inline">笺云：汝心若在根尘之中， <lb n="0902c03" ed="X"/><lb n="0890a09" ed="R088"/>此牒他前来计，便征云：此之心体，为复兼根兼境？ <lb n="0902c04" ed="X"/><lb n="0890a10" ed="R088"/>为复不兼根境？言兼二。又如何下，牒。</p></cb:div> <lb n="0902c05" ed="X"/><lb n="0890a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c0501">若兼二者，物体杂乱。</p></cb:div> <lb n="0902c06" ed="X"/><lb n="0890a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c0601">後别破。文三：初、破兼。</p><p xml:id="pX11p0902c0609" cb:place="inline">笺云：若兼二者，定牒破云 <lb n="0902c07" ed="X"/><lb n="0890a13" ed="R088"/>物体杂乱。物是根与尘，根在内，何故也称物？然根 <lb n="0902c08" ed="X"/><lb n="0890a14" ed="R088"/>是无记，亦同物体。是识杂乱者，识与根、尘相杂乱， <lb n="0902c09" ed="X"/><lb n="0890a15" ed="R088"/>便犯体同物杂过。</p></cb:div> <lb n="0902c10" ed="X"/><lb n="0890a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c1001">物非体知。</p></cb:div> <lb n="0902c11" ed="X"/><lb n="0890a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c1101">笺云：物是根尘则无知，体是识乃有知，便犯类物 <lb n="0902c12" ed="X"/><lb n="0890a18" ed="R088"/>无知过。</p></cb:div> <lb n="0902c13" ed="X"/><lb n="0890b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c1301">成敌两立。云何为中，兼二不成？</p></cb:div> <lb n="0902c14" ed="X"/><lb n="0890b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c1401">笺云：敌，对也。一半属根，一半属尘，故两立也。既半 <lb n="0902c15" ed="X"/><lb n="0890b03" ed="R088"/>在根尘，即成边中義，不成兼二，不得犯一体双立 <lb n="0902c16" ed="X"/><lb n="0890b04" ed="R088"/>过。</p></cb:div> <lb n="0902c17" ed="X"/><lb n="0890b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c1701">非知不知。</p></cb:div> <lb n="0902c18" ed="X"/><lb n="0890b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c1801">次破不兼。</p><p xml:id="pX11p0902c1805" cb:place="inline">笺云：此中文少一句，合云若不兼者， <lb n="0902c19" ed="X"/><lb n="0890b07" ed="R088"/>非知不知识，亦不兼根，亦不兼尘。既不兼根境，亦 <lb n="0902c20" ed="X"/><lb n="0890b08" ed="R088"/>不知根境，故云非知则非知根，不知则不知境。</p></cb:div> <lb n="0902c21" ed="X"/><lb n="0890b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0902c2101">即无体性，中何为相？</p></cb:div> <lb n="0902c22" ed="X"/><lb n="0890b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0902c2201">笺云：言既不知根境，即无识之体性。既无识目，何 <lb n="0902c23" ed="X"/><lb n="0890b11" ed="R088"/>为中即犯非兼失体过？此文下亦少一句，应云不 <lb n="0902c24" ed="X"/><lb n="0890b12" ed="R088"/>兼不成。</p></cb:div> <pb n="0903a" ed="X" xml:id="X11.0271.0903a"/> <lb n="0903a01" ed="X"/><lb n="0890b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903a0101">是故应知当在中间，无有是处。</p></cb:div> <lb n="0903a02" ed="X"/><lb n="0890b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903a0201">後结破。</p><p xml:id="pX11p0903a0204" cb:place="inline">笺云：言在根尘中间，无有是处。</p> <lb n="0903a03" ed="X"/><lb n="0890b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0903a0301">第七，後征无著，若疗枯骸。</p><p xml:id="pX11p0903a0311" cb:place="inline">笺云：阿难前来执心 <lb n="0903a04" ed="X"/><lb n="0890b16" ed="R088"/>在中间，被<persName>世尊</persName>破尽。又向此□一向执□□□□ <lb n="0903a05" ed="X"/><lb n="0890b17" ed="R088"/>死人。<persName>世尊</persName>破时，如<name role="" type="person">扁鹊</name>针得□人再活。执云：□□ <lb n="0903a06" ed="X"/><lb n="0890b18" ed="R088"/>无著，名之为心。则我无著，名为心不？阿难执心无 <lb n="0903a07" ed="X"/><lb n="0891a01" ed="R088"/>著，<persName>世尊</persName>破，唯从境遣。便征云：汝言觉了分别心性 <lb n="0903a08" ed="X"/><lb n="0891a02" ed="R088"/>俱无在者，世间虚空，冰陆飞行，诸所物象，名为一 <lb n="0903a09" ed="X"/><lb n="0891a03" ed="R088"/>切。汝不著者，为在？为无？双征。阿难云：有不著者，不 <lb n="0903a10" ed="X"/><lb n="0891a04" ed="R088"/>可名无。破有<anchor xml:id="nkr_note_add_0903a1001" n="0903a1001"/><anchor xml:id="beg0903a1001" n="0903a1001"/>已<anchor xml:id="end0903a1001"/>尽，然後双破有、无。云：无相则无，非 <lb n="0903a11" ed="X"/><lb n="0891a05" ed="R088"/>无则相，相有则在，云何无著？後总破，则可知。故疏 <lb n="0903a12" ed="X"/><lb n="0891a06" ed="R088"/>主云：前以和思破尽，想念无容，爰申无著之心，以 <lb n="0903a13" ed="X"/><lb n="0891a07" ed="R088"/>显離缘之体。比文是中義残，既破却中，是有必落 <lb n="0903a14" ed="X"/><lb n="0891a08" ed="R088"/>无，故有此文。上叙破无著竟。</p></cb:div> <lb n="0903a15" ed="X"/><lb n="0891a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903a1501">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！我昔见<persName>佛</persName>与<name role="" type="person">大目连</name>、须菩提、富楼 <lb n="0903a16" ed="X"/><lb n="0891a10" ed="R088"/>那、舍利弗四大弟子共转法轮，常言：觉知分别心性， <lb n="0903a17" ed="X"/><lb n="0891a11" ed="R088"/>既不在内，亦不在外，不在中间，俱无所在，一切无著， <lb n="0903a18" ed="X"/><lb n="0891a12" ed="R088"/>名之为心。</p></cb:div> <lb n="0903a19" ed="X"/><lb n="0891a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903a1901">□针骸補助征。文二。初立。</p><p xml:id="pX11p0903a1911" cb:place="inline">笺云：转则转邪归正。 <lb n="0903a20" ed="X"/><lb n="0891a14" ed="R088"/>轮者，不定義。摧，碾義。常言能觉能知。第六、识心既 <lb n="0903a21" ed="X"/><lb n="0891a15" ed="R088"/>不在内、外、中间，谓阿难前被<persName>佛</persName>破却内、外、中了，今 <lb n="0903a22" ed="X"/><lb n="0891a16" ed="R088"/>却言不在内、外、中间。一切无著，<persName>佛</persName>说无著，乃真无 <lb n="0903a23" ed="X"/><lb n="0891a17" ed="R088"/>著之性，周遍法界，不著一切处，不離一切处也。</p></cb:div> <lb n="0903a24" ed="X"/><lb n="0891a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903a2401">则我无著，名为心不？</p></cb:div> <pb n="0903b" ed="X" xml:id="X11.0271.0903b"/> <lb n="0903b01" ed="X"/><lb n="0891b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b0101">笺云：阿难执我能缘心，不著前境，问<persName>佛</persName>为心不为 <lb n="0903b02" ed="X"/><lb n="0891b02" ed="R088"/>心。</p></cb:div> <lb n="0903b03" ed="X"/><lb n="0891b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b0301"><persName>佛</persName>告阿难：汝言觉知分别心性俱无在者。</p></cb:div> <lb n="0903b04" ed="X"/><lb n="0891b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b0401">後破。文三：初、牒计双征。文三：初、牒计。</p><p xml:id="pX11p0903b0415" cb:place="inline">笺云：此是 <lb n="0903b05" ed="X"/><lb n="0891b05" ed="R088"/>牒计，下立境破之。</p></cb:div> <lb n="0903b06" ed="X"/><lb n="0891b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b0601">世间虚空，水陆飞行，诸所物象，名为一切。</p></cb:div> <lb n="0903b07" ed="X"/><lb n="0891b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b0701">次显象。</p><p xml:id="pX11p0903b0704" cb:place="inline">笺云：虚空则所依，水通河海，陆括平居， <lb n="0903b08" ed="X"/><lb n="0891b08" ed="R088"/>飞乃飞禽，行唯步类，此是能依有情。物是水陆等 <lb n="0903b09" ed="X"/><lb n="0891b09" ed="R088"/>象，则一切草木等名为一切，是立境然後便破。</p></cb:div> <lb n="0903b10" ed="X"/><lb n="0891b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b1001">汝不著者，为在为无？</p></cb:div> <lb n="0903b11" ed="X"/><lb n="0891b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b1101">後总征。</p><p xml:id="pX11p0903b1104" cb:place="inline">笺云：汝言不著前境者，为有心在？为无 <lb n="0903b12" ed="X"/><lb n="0891b12" ed="R088"/>心在？意间问：有心言不著，无心言不著。</p></cb:div> <lb n="0903b13" ed="X"/><lb n="0891b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b1301">无则同于龟毛兔角，云何不著？</p></cb:div> <lb n="0903b14" ed="X"/><lb n="0891b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b1401">次，有无彰核。文三：初，核无。</p><p xml:id="pX11p0903b1411" cb:place="inline">笺云：龟毛兔角，五无 <lb n="0903b15" ed="X"/><lb n="0891b15" ed="R088"/>之中是毕竟无，无心将何不著？有心方说无著，下 <lb n="0903b16" ed="X"/><lb n="0891b16" ed="R088"/>文彰有又破。</p></cb:div> <lb n="0903b17" ed="X"/><lb n="0891b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b1701">有不著者，不可名无。</p></cb:div> <lb n="0903b18" ed="X"/><lb n="0891b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b1801">次彰有。</p><p xml:id="pX11p0903b1804" cb:place="inline">笺云：分明有不著心，不可名无犯，隐有 <lb n="0903b19" ed="X"/><lb n="0892a01" ed="R088"/>纳无过。</p></cb:div> <lb n="0903b20" ed="X"/><lb n="0892a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b2001">无相则无。</p></cb:div> <lb n="0903b21" ed="X"/><lb n="0892a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b2101">後双诘偏诃。</p><p xml:id="pX11p0903b2106" cb:place="inline">笺云：若是实相之相，如空体无。</p></cb:div> <lb n="0903b22" ed="X"/><lb n="0892a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b2201">非无则相。</p></cb:div> <lb n="0903b23" ed="X"/><lb n="0892a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903b2301">笺云：非始太虚之无，必有实相之相。</p></cb:div> <lb n="0903b24" ed="X"/><lb n="0892a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903b2401">相有则在。</p></cb:div> <pb n="0903c" ed="X" xml:id="X11.0271.0903c"/> <lb n="0903c01" ed="X"/><lb n="0892a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c0101">笺云：指实性不亡也。</p></cb:div> <lb n="0903c02" ed="X"/><lb n="0892a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903c0201">云何无著？</p></cb:div> <lb n="0903c03" ed="X"/><lb n="0892a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c0301">笺云：显破无执。</p></cb:div> <lb n="0903c04" ed="X"/><lb n="0892a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903c0401">是故应知，一切无著名觉知心，无有是处。</p></cb:div> <lb n="0903c05" ed="X"/><lb n="0892a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c0501">後结破。</p> <lb n="0903c06" ed="X"/><lb n="0892a12" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0903c0601">第八，黄河淸浊指。</p><p xml:id="pX11p0903c0608" cb:place="inline">笺云：阿难前来执心无著，<anchor xml:id="nkr_note_add_0903c0601" n="0903c0601"/><anchor xml:id="beg0903c0601" n="0903c0601"/>已<anchor xml:id="end0903c0601"/> <lb n="0903c07" ed="X"/><lb n="0892a13" ed="R088"/>被<persName>世尊</persName>破尽无馀，所以与诸大众一时作礼，请云： <lb n="0903c08" ed="X"/><lb n="0892a14" ed="R088"/>我等皆由不知真际所诣，唯愿<persName>世尊</persName>大慈哀愍，开 <lb n="0903c09" ed="X"/><lb n="0892a15" ed="R088"/>示我等奢摩他路。于是<persName>世尊</persName>既受阿难请，遂乃从 <lb n="0903c10" ed="X"/><lb n="0892a16" ed="R088"/>其面门放光，表谈了義。经云：尔时<persName>世尊</persName>从其面门 <lb n="0903c11" ed="X"/><lb n="0892a17" ed="R088"/>放种种光，其光晃耀如百千日，普<persName>佛</persName>世界六种震 <lb n="0903c12" ed="X"/><lb n="0892a18" ed="R088"/>动，乃至皆住本国，合掌承听。问：放光动地，意是于 <lb n="0903c13" ed="X"/><lb n="0892b01" ed="R088"/>何？答：故疏云：夫谈妙法，必纵神光，意显难思，幷召 <lb n="0903c14" ed="X"/><lb n="0892b02" ed="R088"/>远方之众。所以<persName>世尊</persName>便向此中为阿难说二种根 <lb n="0903c15" ed="X"/><lb n="0892b03" ed="R088"/>本。经云：阿难！一者、无始生死根本，则汝今者与诸 <lb n="0903c16" ed="X"/><lb n="0892b04" ed="R088"/>众生用攀缘心为自性者，此妄也。二者、无始菩提、 <lb n="0903c17" ed="X"/><lb n="0892b05" ed="R088"/>涅槃元淸净体，则汝今者识情元明，能生诸缘，缘 <lb n="0903c18" ed="X"/><lb n="0892b06" ed="R088"/>所遗者，此真也。乃至而不自觉，枉入诸趣。上叙黄 <lb n="0903c19" ed="X"/><lb n="0892b07" ed="R088"/>河淸浊指竟。</p></cb:div> <lb n="0903c20" ed="X"/><lb n="0892b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0903c2001">尔时，阿难在大众中即从座起，偏袒右肩右膝著地， <lb n="0903c21" ed="X"/><lb n="0892b09" ed="R088"/>合掌恭敬而白<persName>佛</persName>言：</p></cb:div> <lb n="0903c22" ed="X"/><lb n="0892b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0903c2201">八、黄河淸浊。指文三：初、申迷请。指文三：初、述恃迷 <lb n="0903c23" ed="X"/><lb n="0892b11" ed="R088"/>源。</p><p xml:id="pX11p0903c2302" cb:place="inline">笺云：尔时，即听法之时。有问，则从座而起。右 <lb n="0903c24" ed="X"/><lb n="0892b12" ed="R088"/>肩、右膝，但表顺義。外道袒左，表逆。合掌，表师资合 <pb n="0904a" ed="X" xml:id="X11.0271.0904a"/> <lb n="0904a01" ed="X"/><lb n="0892b13" ed="R088"/>理。智合身业，恭敬而仍也。自谓咨白，陈其词句，口 <lb n="0904a02" ed="X"/><lb n="0892b14" ed="R088"/>业恭敬。其中摄取意业，乃三业恭敬也。</p></cb:div> <lb n="0904a03" ed="X"/><lb n="0892b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a0301">我是<persName>如来</persName>最小之弟，蒙<persName>佛</persName>慈爱，虽今出家，犹恃娇怜。</p></cb:div> <lb n="0904a04" ed="X"/><lb n="0892b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a0401">笺云：犹，尙也。恃，倚也。<persName>佛</persName>之堂弟，棠棣之花，有其伦 <lb n="0904a05" ed="X"/><lb n="0892b17" ed="R088"/>次。蒙<persName>佛</persName>慈悲爱念，虽今为个僧相，圆顶方袍，尙自 <lb n="0904a06" ed="X"/><lb n="0892b18" ed="R088"/>倚赖<persName>世尊</persName>娇怜愍念于我。</p></cb:div> <lb n="0904a07" ed="X"/><lb n="0893a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a0701">所以多闻，未得无漏。</p></cb:div> <lb n="0904a08" ed="X"/><lb n="0893a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a0801">笺云：阿难住持三世诸<persName>佛</persName>言教，不遗半字，如水灌 <lb n="0904a09" ed="X"/><lb n="0893a03" ed="R088"/>甁，不漏遗滴，未得无有漏等诸漏。是须陀洹人虽 <lb n="0904a10" ed="X"/><lb n="0893a04" ed="R088"/>明生空，但能断见道中八十八使分别烦恼，故有 <lb n="0904a11" ed="X"/><lb n="0893a05" ed="R088"/>修道中俱生烦恼未忘。</p></cb:div> <lb n="0904a12" ed="X"/><lb n="0893a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a1201">不能折伏，娑毘罗咒，为彼所转，溺于婬舍。</p></cb:div> <lb n="0904a13" ed="X"/><lb n="0893a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a1301">笺云：为，被也。自家不能折挫制伏邪法，被彼幻術 <lb n="0904a14" ed="X"/><lb n="0893a08" ed="R088"/>所转，自不能转于幻術，飘落败风之空，如人没溺 <lb n="0904a15" ed="X"/><lb n="0893a09" ed="R088"/>于水，幾亡性命。</p></cb:div> <lb n="0904a16" ed="X"/><lb n="0893a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a1601">当由不知真际所诣。</p></cb:div> <lb n="0904a17" ed="X"/><lb n="0893a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a1701">笺云：诣，到也。是法界大定真实理际所到之处，下 <lb n="0904a18" ed="X"/><lb n="0893a12" ed="R088"/>文便请。</p></cb:div> <lb n="0904a19" ed="X"/><lb n="0893a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a1901">唯愿<persName>世尊</persName>大慈哀愍，开示我等奢摩他路。</p></cb:div> <lb n="0904a20" ed="X"/><lb n="0893a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a2001">次请开真路</p><p xml:id="pX11p0904a2006" cb:place="inline">笺云：唯愿希欲義，<persName>佛</persName>有无缘之慈， <lb n="0904a21" ed="X"/><lb n="0893a15" ed="R088"/>慈能与乐，哀怜愍念，开通指示于我阿难等之三 <lb n="0904a22" ed="X"/><lb n="0893a16" ed="R088"/>十六类大众。路则□乘圣人遊履之处也。</p></cb:div> <lb n="0904a23" ed="X"/><lb n="0893a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904a2301">令诸阐提，隳弥戾车。</p></cb:div> <lb n="0904a24" ed="X"/><lb n="0893a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904a2401">笺云：阐提，是一切阐底迦。无信根者，不信大乘。隳， <pb n="0904b" ed="X" xml:id="X11.0271.0904b"/> <lb n="0904b01" ed="X"/><lb n="0893b01" ed="R088"/>破也。梵语弥戾车，华言恶见，是无种姓者。设尔，勤 <lb n="0904b02" ed="X"/><lb n="0893b02" ed="R088"/>如精进，但以人天有漏，无大乘种，是外道异名。</p></cb:div> <lb n="0904b03" ed="X"/><lb n="0893b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b0301">作是语<anchor xml:id="nkr_note_add_0904b0301" n="0904b0301"/><anchor xml:id="beg0904b0301" n="0904b0301"/>已<anchor xml:id="end0904b0301"/>，五体投地，及诸大众倾渴翘伫，钦闻示诲。</p></cb:div> <lb n="0904b04" ed="X"/><lb n="0893b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b0401">後申仪待旨。</p><p xml:id="pX11p0904b0406" cb:place="inline">笺云：两手两足及顶轮投于地上， <lb n="0904b05" ed="X"/><lb n="0893b05" ed="R088"/>表淸净慇重故。及诸大众倾心渴切，翘勤伫待钦 <lb n="0904b06" ed="X"/><lb n="0893b06" ed="R088"/>奉，耳聆<persName>世尊</persName>指示教诲。</p></cb:div> <lb n="0904b07" ed="X"/><lb n="0893b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b0701">尔时，<persName>世尊</persName>从其面门放种种光。</p></cb:div> <lb n="0904b08" ed="X"/><lb n="0893b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b0801">次合刹腾辉丈七。初则光流面户。</p><p xml:id="pX11p0904b0814" cb:place="inline">笺云：当阿难 <lb n="0904b09" ed="X"/><lb n="0893b09" ed="R088"/>请演之时，从口放光，表谈了義。光有多般，非其一 <lb n="0904b10" ed="X"/><lb n="0893b10" ed="R088"/>种。</p></cb:div> <lb n="0904b11" ed="X"/><lb n="0893b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b1101">其光晃耀。</p></cb:div> <lb n="0904b12" ed="X"/><lb n="0893b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b1201">次陈杂色分辉。</p><p xml:id="pX11p0904b1207" cb:place="inline">笺云：其者，属下之辞。所放之光， <lb n="0904b13" ed="X"/><lb n="0893b13" ed="R088"/>炳焕晃耀也。</p></cb:div> <lb n="0904b14" ed="X"/><lb n="0893b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b1401">如百千日。</p></cb:div> <lb n="0904b15" ed="X"/><lb n="0893b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b1501">三、比亿日齐明。</p><p xml:id="pX11p0904b1507" cb:place="inline">笺云：□先似百千个日头，百千 <lb n="0904b16" ed="X"/><lb n="0893b16" ed="R088"/>亿之数，乃十万也。</p></cb:div> <lb n="0904b17" ed="X"/><lb n="0893b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b1701">普<persName>佛</persName>世界，六种震动。</p></cb:div> <lb n="0904b18" ed="X"/><lb n="0893b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b1801">四、述震摇群刹</p><p xml:id="pX11p0904b1807" cb:place="inline">笺云：六种则东涌西没，西涌东 <lb n="0904b19" ed="X"/><lb n="0894a01" ed="R088"/>没，南涌北没，北涌南没，中涌边没，边涌中没。</p></cb:div> <lb n="0904b20" ed="X"/><lb n="0894a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904b2001">如是十方，微尘国土，一时开现。</p></cb:div> <lb n="0904b21" ed="X"/><lb n="0894a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904b2101">五、表微尘土现。</p><p xml:id="pX11p0904b2107" cb:place="inline">笺云：一切众生偏见，言此土丘 <lb n="0904b22" ed="X"/><lb n="0894a04" ed="R088"/>凌坑坎不净，诸<persName>佛</persName>世界便乃淸净，有分剂之心。作 <lb n="0904b23" ed="X"/><lb n="0894a05" ed="R088"/>如是执，所以<persName>世尊</persName>合十方国刹为一个法性净土， <lb n="0904b24" ed="X"/><lb n="0894a06" ed="R088"/>表除分剂之心。一时开通显现，表此教开显而说， <pb n="0904c" ed="X" xml:id="X11.0271.0904c"/> <lb n="0904c01" ed="X"/><lb n="0894a07" ed="R088"/>不同四十五年前覆相等教。</p></cb:div> <lb n="0904c02" ed="X"/><lb n="0894a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c0201"><persName>佛</persName>之威神，令诸世界，合成一界。</p></cb:div> <lb n="0904c03" ed="X"/><lb n="0894a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c0301">六、彰合界圆通。</p><p xml:id="pX11p0904c0307" cb:place="inline">笺云：表无分剂之心，令诸世界 <lb n="0904c04" ed="X"/><lb n="0894a10" ed="R088"/>擧其多数。如<persName>佛</persName>说净名经，五百长者献五百宝盖， <lb n="0904c05" ed="X"/><lb n="0894a11" ed="R088"/><persName>佛</persName>之威神合成一盖，亦是表无分剂心也。</p></cb:div> <lb n="0904c06" ed="X"/><lb n="0894a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c0601">其世界中所有一切诸大菩萨，皆住本国合掌承听。</p></cb:div> <lb n="0904c07" ed="X"/><lb n="0894a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c0701">七明远圣端居，遥听妙音。</p><p xml:id="pX11p0904c0711" cb:place="inline">笺云：皆，咸也。指前世 <lb n="0904c08" ed="X"/><lb n="0894a14" ed="R088"/>界之中，所有一切法界内，大心有情，总入地圣人， <lb n="0904c09" ed="X"/><lb n="0894a15" ed="R088"/>非地前诸小菩萨，咸住自家所居之土，合掌承受， <lb n="0904c10" ed="X"/><lb n="0894a16" ed="R088"/>听览我<persName>佛</persName>无漏之音。表无去来義。放光云：法无去 <lb n="0904c11" ed="X"/><lb n="0894a17" ed="R088"/>来，无动转故。</p></cb:div> <lb n="0904c12" ed="X"/><lb n="0894a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c1201"><persName>佛</persName>告阿难：一切众生从无始来种种顚倒，业种自然 <lb n="0904c13" ed="X"/><lb n="0894b01" ed="R088"/>如夜叉聚。</p></cb:div> <lb n="0904c14" ed="X"/><lb n="0894b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c1401">後、双标本派。文二：初、总述迷源。文四：初、歎妄习俱 <lb n="0904c15" ed="X"/><lb n="0894b03" ed="R088"/>生。</p><p xml:id="pX11p0904c1502" cb:place="inline">笺云：一切，总指法界内迷真偝觉底有情，从 <lb n="0904c16" ed="X"/><lb n="0894b04" ed="R088"/>无始无初，一念违如，觉劳相现<anchor xml:id="nkr_note_add_0904c1601" n="0904c1601"/><anchor xml:id="beg0904c1601" n="0904c1601"/>已<anchor xml:id="end0904c1601"/>来。种种者，言其 <lb n="0904c17" ed="X"/><lb n="0894b05" ed="R088"/>不一故。顚倒者，顶堕義。恶业种子，自然而然，不由 <lb n="0904c18" ed="X"/><lb n="0894b06" ed="R088"/>他教。自家造恶业等，然後飘沉三涂，喩夜叉聚。西 <lb n="0904c19" ed="X"/><lb n="0894b07" ed="R088"/>土，树子名。此方无五不翻，中时体不翻，五个作一 <lb n="0904c20" ed="X"/><lb n="0894b08" ed="R088"/>蒂生。无孤立者，将表心王、心所及所缘法同时起 <lb n="0904c21" ed="X"/><lb n="0894b09" ed="R088"/>故，不相捨離。</p></cb:div> <lb n="0904c22" ed="X"/><lb n="0894b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0904c2201">诸修行人，不能得成，无上菩提。</p></cb:div> <lb n="0904c23" ed="X"/><lb n="0894b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0904c2301">次述修人谬证。文四：初总戏<persName>佛</persName>果。</p><p xml:id="pX11p0904c2314" cb:place="inline">笺云：指一切 <lb n="0904c24" ed="X"/><lb n="0894b12" ed="R088"/>修行行人不能得成无上菩提是有为果，其中含 <pb n="0905a" ed="X" xml:id="X11.0271.0905a"/> <lb n="0905a01" ed="X"/><lb n="0894b13" ed="R088"/>取涅槃是无为果，则果位中有为、无为二转依果。 <lb n="0905a02" ed="X"/><lb n="0894b14" ed="R088"/>涅槃是显德，似天上一轮月，皎洁分明，一乍被雲 <lb n="0905a03" ed="X"/><lb n="0894b15" ed="R088"/>笼，不得□现，但雲尽，自然显得本来月体。法上一 <lb n="0905a04" ed="X"/><lb n="0894b16" ed="R088"/>切众生涅槃之体，本来淸净，被烦恼、所知二障障 <lb n="0905a05" ed="X"/><lb n="0894b17" ed="R088"/>之，不得显现。如今但无烦恼、所知二障，自然显得 <lb n="0905a06" ed="X"/><lb n="0894b18" ed="R088"/>本来涅槃之体也。</p></cb:div> <lb n="0905a07" ed="X"/><lb n="0895a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a0701">乃至别成声闻、缘觉。</p></cb:div> <lb n="0905a08" ed="X"/><lb n="0895a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a0801">二，述劣证二乘。</p><p xml:id="pX11p0905a0807" cb:place="inline">笺云：既不能成无上菩提，又如 <lb n="0905a09" ed="X"/><lb n="0895a03" ed="R088"/>何乃至超越中间，别成声闻缘觉？谓声闻人言：<persName>佛</persName> <lb n="0905a10" ed="X"/><lb n="0895a04" ed="R088"/>道长远，久受勤苦，乃可得成。我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0905a1001" n="0905a1001"/><anchor xml:id="beg0905a1001" n="0905a1001"/>但<anchor xml:id="end0905a1001"/>趣个生空涅 <lb n="0905a11" ed="X"/><lb n="0895a05" ed="R088"/>槃，且止化城三百由旬，求少安乐，未到宝所。法花 <lb n="0905a12" ed="X"/><lb n="0895a06" ed="R088"/>云眇目矬陋无威德者是也。</p></cb:div> <lb n="0905a13" ed="X"/><lb n="0895a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a1301">及成外道。</p></cb:div> <lb n="0905a14" ed="X"/><lb n="0895a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a1401">三明九十五徒</p><p xml:id="pX11p0905a1407" cb:place="inline">笺云：向三乘教外修行，心外取 <lb n="0905a15" ed="X"/><lb n="0895a09" ed="R088"/>法，不以圣教无绳墨，不以明师作指南。</p></cb:div> <lb n="0905a16" ed="X"/><lb n="0895a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a1601">诸天魔王，及魔眷属。</p></cb:div> <lb n="0905a17" ed="X"/><lb n="0895a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a1701">四，简诸天魔眷。</p><p xml:id="pX11p0905a1707" cb:place="inline">笺云：色界、无色界等天，无色界 <lb n="0905a18" ed="X"/><lb n="0895a12" ed="R088"/>以四蕴成身，无色蕴空。欲界诸魔王幷魔民、魔女 <lb n="0905a19" ed="X"/><lb n="0895a13" ed="R088"/>等，梵云魔罗，华言杀者，杀修行行人慧命。何故而 <lb n="0905a20" ed="X"/><lb n="0895a14" ed="R088"/>成此诸类耶？下答。</p></cb:div> <lb n="0905a21" ed="X"/><lb n="0895a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905a2101">皆由不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0905001" n="0905001"/>如二种根本。</p></cb:div> <lb n="0905a22" ed="X"/><lb n="0895a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905a2201">三、总指迷真。</p><p xml:id="pX11p0905a2206" cb:place="inline">笺云：不知，不悟也。根本出生義二 <lb n="0905a23" ed="X"/><lb n="0895a17" ed="R088"/>种者，真根本、妄根本也。若也起始觉净智，觉此妄 <lb n="0905a24" ed="X"/><lb n="0895a18" ed="R088"/>根本无明，然後反本还源，偝尘合觉，直至无上菩 <pb n="0905b" ed="X" xml:id="X11.0271.0905b"/> <lb n="0905b01" ed="X"/><lb n="0895b01" ed="R088"/>提。若也不能起智合理，背体外求，弃本逐末，流浪 <lb n="0905b02" ed="X"/><lb n="0895b02" ed="R088"/>三界。此等但入轮迴际，不能入<persName>佛</persName>海。妄根本，即痴 <lb n="0905b03" ed="X"/><lb n="0895b03" ed="R088"/>之一法也。</p></cb:div> <lb n="0905b04" ed="X"/><lb n="0895b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b0401">错乱修习。</p></cb:div> <lb n="0905b05" ed="X"/><lb n="0895b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b0501">笺云：错将生死妄心，求<persName>佛</persName>菩提涅槃之果。乱者，将 <lb n="0905b06" ed="X"/><lb n="0895b06" ed="R088"/>妄混真，亦是饰妄为真。修是能修，习是所习。下说 <lb n="0905b07" ed="X"/><lb n="0895b07" ed="R088"/>喩。</p></cb:div> <lb n="0905b08" ed="X"/><lb n="0895b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b0801">犹如煮沙，欲成嘉馔，纵经尘劫，终不能得。</p></cb:div> <lb n="0905b09" ed="X"/><lb n="0895b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b0901">四，擧错喩难成。</p><p xml:id="pX11p0905b0907" cb:place="inline">笺云：沙非米，妄非真。煮沙为馔， <lb n="0905b10" ed="X"/><lb n="0895b10" ed="R088"/>纵经尘劫，只名热沙。若以妄为真，纵经尘劫，但入 <lb n="0905b11" ed="X"/><lb n="0895b11" ed="R088"/>轮迴际，不能入<persName>佛</persName>海。故圆觉云：未出轮迴而辩圆 <lb n="0905b12" ed="X"/><lb n="0895b12" ed="R088"/>觉，彼圆觉性即同流转。下文云：得圆明觉无生灭 <lb n="0905b13" ed="X"/><lb n="0895b13" ed="R088"/>心，然後圆成果地修证。</p></cb:div> <lb n="0905b14" ed="X"/><lb n="0895b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b1401">云何二种？</p></cb:div> <lb n="0905b15" ed="X"/><lb n="0895b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b1501">後别陈双本。文四：初总征双体。</p><p xml:id="pX11p0905b1513" cb:place="inline">笺云：前来云皆 <lb n="0905b16" ed="X"/><lb n="0895b16" ed="R088"/>由不知二种，此中征起。云何名二种？</p></cb:div> <lb n="0905b17" ed="X"/><lb n="0895b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b1701">阿难！一者、无始生死根本。</p></cb:div> <lb n="0905b18" ed="X"/><lb n="0895b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b1801">次先叙迷源。</p><p xml:id="pX11p0905b1806" cb:place="inline">笺云：生死根本，则根本无明，名不 <lb n="0905b19" ed="X"/><lb n="0896a01" ed="R088"/>觉尘沙烦恼。最初因此根本无明，是生死根本也。</p></cb:div> <lb n="0905b20" ed="X"/><lb n="0896a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b2001">则汝今者，与诸众生，用攀缘心，为自性者。</p></cb:div> <lb n="0905b21" ed="X"/><lb n="0896a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b2101">笺云：汝□阿难，八识俱有攀缘，用此攀缘虚妄之 <lb n="0905b22" ed="X"/><lb n="0896a04" ed="R088"/>心，为自家本真之性。此标妄。</p></cb:div> <lb n="0905b23" ed="X"/><lb n="0896a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905b2301">二者、无始菩提涅槃。</p></cb:div> <lb n="0905b24" ed="X"/><lb n="0896a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905b2401">三剋指真心。</p><p xml:id="pX11p0905b2406" cb:place="inline">笺云：菩提是有为果，转染得净。是 <pb n="0905c" ed="X" xml:id="X11.0271.0905c"/> <lb n="0905c01" ed="X"/><lb n="0896a07" ed="R088"/>生德四智，菩提种子所生妙观察智等。涅槃是无 <lb n="0905c02" ed="X"/><lb n="0896a08" ed="R088"/>为果，转迷成悟。</p></cb:div> <lb n="0905c03" ed="X"/><lb n="0896a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c0301">元淸净体。</p></cb:div> <lb n="0905c04" ed="X"/><lb n="0896a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c0401">笺云：淸净離垢義，離烦恼障名淸，離所知障名净。</p></cb:div> <lb n="0905c05" ed="X"/><lb n="0896a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c0501">则汝今者，识精元明。</p></cb:div> <lb n="0905c06" ed="X"/><lb n="0896a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c0601">笺云：则汝，阿难！今者识精，约第八识。此八识体不 <lb n="0905c07" ed="X"/><lb n="0896a13" ed="R088"/>離真，故元明。</p></cb:div> <lb n="0905c08" ed="X"/><lb n="0896a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c0801">能生诸缘。</p></cb:div> <lb n="0905c09" ed="X"/><lb n="0896a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c0901">笺云：即所缘之境也。楞伽云：建立及受用，皆从八 <lb n="0905c10" ed="X"/><lb n="0896a16" ed="R088"/>识生。八识为能生，建立及受用为所生。</p></cb:div> <lb n="0905c11" ed="X"/><lb n="0896a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1101">缘所遗者。</p></cb:div> <lb n="0905c12" ed="X"/><lb n="0896a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c1201">笺云：言一切众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c1201" n="0905c1201"/><anchor xml:id="beg0905c1201" n="0905c1201"/>但<anchor xml:id="end0905c1201"/>执能缘妄心，遗失却本来真 <lb n="0905c13" ed="X"/><lb n="0896b01" ed="R088"/>性。</p></cb:div> <lb n="0905c14" ed="X"/><lb n="0896b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1401">由诸众生，遗<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c1401" n="0905c1401"/><anchor xml:id="beg0905c1401" n="0905c1401"/>此<anchor xml:id="end0905c1401"/>本明。</p></cb:div> <lb n="0905c15" ed="X"/><lb n="0896b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c1501">四，歎遗真在溺。</p><p xml:id="pX11p0905c1507" cb:place="inline">笺云：因由法界内一切众生，遗 <lb n="0905c16" ed="X"/><lb n="0896b04" ed="R088"/>失此本来圆明真性也。</p></cb:div> <lb n="0905c17" ed="X"/><lb n="0896b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1701">虽终日行而不自觉。</p></cb:div> <lb n="0905c18" ed="X"/><lb n="0896b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c1801">笺云：终，尽也。言虽尽日往来，不自觉悟也。</p></cb:div> <lb n="0905c19" ed="X"/><lb n="0896b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0905c1901">枉入诸趣。</p></cb:div> <lb n="0905c20" ed="X"/><lb n="0896b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0905c2001">笺云：一切众生，本来一分真性，洞彻圆明，不能承 <lb n="0905c21" ed="X"/><lb n="0896b09" ed="R088"/>绍，理不合入，自家屈枉，而入六道受生。</p> <lb n="0905c22" ed="X"/><lb n="0896b10" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0905c2201">第九夺有诃迷，膏<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c2201" n="0905c2201"/><anchor xml:id="beg0905c2201" n="0905c2201"/>肓<anchor xml:id="end0905c2201"/>出鬼。</p><p xml:id="pX11p0905c2211" cb:place="inline">笺云：然谓阿难向此 <lb n="0905c23" ed="X"/><lb n="0896b11" ed="R088"/>中执能推者为心，是第八识，所以<persName>世尊</persName>不宜遮纵 <lb n="0905c24" ed="X"/><lb n="0896b12" ed="R088"/>使夺。下云：咄！阿难，此非汝心。于是乎阿难矍然避 <pb n="0906a" ed="X" xml:id="X11.0271.0906a"/> <lb n="0906a01" ed="X"/><lb n="0896b13" ed="R088"/>座，合掌起立，白<persName>佛</persName>：此非我心，当名何等？<persName>佛</persName>告阿难： <lb n="0906a02" ed="X"/><lb n="0896b14" ed="R088"/>此是前尘虚妄相想，惑汝真性。由汝无始至于今 <lb n="0906a03" ed="X"/><lb n="0896b15" ed="R088"/>生，认贼为子，失汝元常，故受轮转。何故阿难便作 <lb n="0906a04" ed="X"/><lb n="0896b16" ed="R088"/>如是执，<persName>佛</persName>作如是破？故疏主云：且迷夫固执，如育 <lb n="0906a05" ed="X"/><lb n="0896b17" ed="R088"/>痈疮；诸<persName>佛</persName>除迷，如钐赘肉。上叙夺有诃迷文竟。</p></cb:div> <lb n="0906a06" ed="X"/><lb n="0896b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a0601">阿难，汝今欲知奢摩他路，愿出生死，今复问汝。</p></cb:div> <lb n="0906a07" ed="X"/><lb n="0897a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a0701">九、膏<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a0701" n="0906a0701"/><anchor xml:id="beg0906a0701" n="0906a0701"/>肓<anchor xml:id="end0906a0701"/>出鬼征。文二：初、立。文四：初、许。</p><p xml:id="pX11p0906a0715" cb:place="inline">笺云：前来 <lb n="0906a08" ed="X"/><lb n="0897a02" ed="R088"/>阿难请，唯愿大慈开示我等。奢摩他路未便说，且 <lb n="0906a09" ed="X"/><lb n="0897a03" ed="R088"/>云：我今有个事问于汝。意欲下，擧手征心，是立境 <lb n="0906a10" ed="X"/><lb n="0897a04" ed="R088"/>征心也。</p></cb:div> <lb n="0906a11" ed="X"/><lb n="0897a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a1101">即时<persName>如来</persName>，擧金色臂，屈五轮指。</p></cb:div> <lb n="0906a12" ed="X"/><lb n="0897a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a1201">次立</p><p xml:id="pX11p0906a1203" cb:place="inline">笺云：即许阿难奢摩他路之时，<persName>佛</persName>身如紫 <lb n="0906a13" ed="X"/><lb n="0897a07" ed="R088"/>金山，抬起手作纯金色，屈握五轮指，<persName>佛</persName>手五指头 <lb n="0906a14" ed="X"/><lb n="0897a08" ed="R088"/>各有轮纹相也。</p></cb:div> <lb n="0906a15" ed="X"/><lb n="0897a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a1501">语阿难言：汝今见不？</p></cb:div> <lb n="0906a16" ed="X"/><lb n="0897a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a1601">三，问。文六：初、告视。</p><p xml:id="pX11p0906a1608" cb:place="inline">笺云：语，告语也。汝今见不？见 <lb n="0906a17" ed="X"/><lb n="0897a11" ed="R088"/>此立境。问：</p></cb:div> <lb n="0906a18" ed="X"/><lb n="0897a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a1801">阿难言：见。</p></cb:div> <lb n="0906a19" ed="X"/><lb n="0897a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a1901">次酬瞻</p></cb:div> <lb n="0906a20" ed="X"/><lb n="0897a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a2001"><persName>佛</persName>言：汝何所见？</p></cb:div> <lb n="0906a21" ed="X"/><lb n="0897a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a2101">三、再覆所观。</p><p xml:id="pX11p0906a2106" cb:place="inline">笺云：见甚物？</p></cb:div> <lb n="0906a22" ed="X"/><lb n="0897a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906a2201">阿难言：我见<persName>如来</persName>擧臂屈指，为光明拳耀我心目。</p></cb:div> <lb n="0906a23" ed="X"/><lb n="0897a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906a2301">四、重陈鉴相。</p><p xml:id="pX11p0906a2306" cb:place="inline">笺云：我见<persName>如来</persName>屈握光明之拳，照 <lb n="0906a24" ed="X"/><lb n="0897a18" ed="R088"/>耀我心之与目。</p></cb:div> <pb n="0906b" ed="X" xml:id="X11.0271.0906b"/> <lb n="0906b01" ed="X"/><lb n="0897b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0101"><persName>佛</persName>言：汝将谁见？</p></cb:div> <lb n="0906b02" ed="X"/><lb n="0897b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b0201">五，诘能观本。</p><p xml:id="pX11p0906b0206" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>又征之。</p></cb:div> <lb n="0906b03" ed="X"/><lb n="0897b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0301">阿难言：我与大众同将眼见。</p></cb:div> <lb n="0906b04" ed="X"/><lb n="0897b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b0401">六、对述将眸。</p><p xml:id="pX11p0906b0406" cb:place="inline">笺云：我共三十六类，同将能缘眼 <lb n="0906b05" ed="X"/><lb n="0897b05" ed="R088"/>见，眼是浮根四尘。</p></cb:div> <lb n="0906b06" ed="X"/><lb n="0897b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0601"><persName>佛</persName>告阿难：汝今答我，<persName>如来</persName>屈指为光明拳，耀汝心目。</p></cb:div> <lb n="0906b07" ed="X"/><lb n="0897b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b0701">四、征。文二：初、简目征心。</p><p xml:id="pX11p0906b0710" cb:place="inline">笺云：汝今对吾<persName>如来</persName>，屈 <lb n="0906b08" ed="X"/><lb n="0897b08" ed="R088"/>握指端，为光明拳，照汝心之与目。此是牒。</p></cb:div> <lb n="0906b09" ed="X"/><lb n="0897b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b0901">汝目可见，以何为心，当我拳耀？</p></cb:div> <lb n="0906b10" ed="X"/><lb n="0897b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1001">笺云：便征以何者为汝心当我拳耀。</p></cb:div> <lb n="0906b11" ed="X"/><lb n="0897b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b1101">阿难言：<persName>如来</persName>现今征心所在。</p></cb:div> <lb n="0906b12" ed="X"/><lb n="0897b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1201">後述能推理。</p><p xml:id="pX11p0906b1206" cb:place="inline">笺云：<persName>如来</persName>即今征穷我心之所在。</p></cb:div> <lb n="0906b13" ed="X"/><lb n="0897b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b1301">而我以心推穷寻逐，即能推者，我将为心。</p></cb:div> <lb n="0906b14" ed="X"/><lb n="0897b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1401">笺云：而我用心推考穷究，寻讨推逐，即此每日昭 <lb n="0906b15" ed="X"/><lb n="0897b15" ed="R088"/>昭灵灵，攀缘逐境者便是。此则彰其妄本。能推目 <lb n="0906b16" ed="X"/><lb n="0897b16" ed="R088"/>第八识。</p></cb:div> <lb n="0906b17" ed="X"/><lb n="0897b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b1701"><persName>佛</persName>言：咄！阿难！此非汝心。</p></cb:div> <lb n="0906b18" ed="X"/><lb n="0897b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b1801">後夺文四：初、诃呈妄本。</p><p xml:id="pX11p0906b1810" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>不宜遮纵，便咄 <lb n="0906b19" ed="X"/><lb n="0898a01" ed="R088"/>诃责之，此不是汝心。</p></cb:div> <lb n="0906b20" ed="X"/><lb n="0898a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b2001">阿难矍然，避座合掌，起立白<persName>佛</persName>：此非我心，当名何等？</p></cb:div> <lb n="0906b21" ed="X"/><lb n="0898a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b2101">二动失惊。陈。</p><p xml:id="pX11p0906b2106" cb:place="inline">笺云：矍然惊惧，<g ref="#CB15032">貌</g>避座，则侧身或 <lb n="0906b22" ed="X"/><lb n="0898a04" ed="R088"/>退後，此非我心也。即甘当，当名何等，乞彰非目。</p></cb:div> <lb n="0906b23" ed="X"/><lb n="0898a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906b2301"><persName>佛</persName>告阿难：此是前尘虚妄相想惑汝真性。</p></cb:div> <lb n="0906b24" ed="X"/><lb n="0898a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906b2401">三显惑真源。</p><p xml:id="pX11p0906b2406" cb:place="inline">笺云：此是前尘，通指所缘虚妄相 <pb n="0906c" ed="X" xml:id="X11.0271.0906c"/> <lb n="0906c01" ed="X"/><lb n="0898a07" ed="R088"/>想。因相生想，则括其生本前所後能。言此相想是 <lb n="0906c02" ed="X"/><lb n="0898a08" ed="R088"/>第八识，迷惑汝之本来真如体性，犯执妄为真过。</p></cb:div> <lb n="0906c03" ed="X"/><lb n="0898a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906c0301">由汝无始，至于今生，认贼为子，失汝元常，故受轮转。</p></cb:div> <lb n="0906c04" ed="X"/><lb n="0898a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906c0401">四伤留贼子。</p><p xml:id="pX11p0906c0406" cb:place="inline">笺云：因由汝之无始，至于今日，认 <lb n="0906c05" ed="X"/><lb n="0898a11" ed="R088"/>贼作子，失却原来真常之心，故受轮转。法上若认 <lb n="0906c06" ed="X"/><lb n="0898a12" ed="R088"/>真心为心，成<persName>佛</persName>有期。若执能推者为心，何殊认贼 <lb n="0906c07" ed="X"/><lb n="0898a13" ed="R088"/>为子？所有法财功德，一时偷将，然後不免轮转生 <lb n="0906c08" ed="X"/><lb n="0898a14" ed="R088"/>死。</p> <lb n="0906c09" ed="X"/><lb n="0898a15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0906c0901">第十披沙简<anchor xml:id="nkr_note_orig_0906001" n="0906001"/>余指</p><p xml:id="pX11p0906c0908" cb:place="inline">笺云：此指来意。谓阿难前来 <lb n="0906c10" ed="X"/><lb n="0898a16" ed="R088"/>执能推者为心，被<persName>世尊</persName>夺。下犹执吝此心不捨，乃 <lb n="0906c11" ed="X"/><lb n="0898a17" ed="R088"/>云：我心何独供养<persName>如来</persName>，乃至遍历恒沙国土，承事 <lb n="0906c12" ed="X"/><lb n="0898a18" ed="R088"/>诸<persName>佛</persName>及善知识，发大勇猛行，诸一切难行法事，皆 <lb n="0906c13" ed="X"/><lb n="0898b01" ed="R088"/>用此心。乃至若此发明不是心者，我乃无心，同诸 <lb n="0906c14" ed="X"/><lb n="0898b02" ed="R088"/>土木。是故<persName>世尊</persName>便邀阿难離却前尘，认取真分别 <lb n="0906c15" ed="X"/><lb n="0898b03" ed="R088"/>性，乃云：我非敕汝执为非心，但汝于心微细揣摩， <lb n="0906c16" ed="X"/><lb n="0898b04" ed="R088"/>若離前尘，有分别性，即真汝心。上叙披沙指。</p></cb:div> <lb n="0906c17" ed="X"/><lb n="0898b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906c1701">阿难白<persName>佛</persName>言：<persName>世尊</persName>！我<persName>佛</persName>宠弟，心爱<persName>佛</persName>故，令我出家。</p></cb:div> <lb n="0906c18" ed="X"/><lb n="0898b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906c1801">十、披沙简金指。文二：初、翘申恳请。文十：初、恃<persName>佛</persName>辞 <lb n="0906c19" ed="X"/><lb n="0898b07" ed="R088"/>荣。</p><p xml:id="pX11p0906c1902" cb:place="inline">笺云：言我是<persName>如来</persName>宠惜之弟，前来见<persName>佛</persName>三十 <lb n="0906c20" ed="X"/><lb n="0898b08" ed="R088"/>二相、八十种好，勝妙殊绝，便乃发心，使令我出家， <lb n="0906c21" ed="X"/><lb n="0898b09" ed="R088"/>圆顶方袍也。</p></cb:div> <lb n="0906c22" ed="X"/><lb n="0898b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0906c2201">我心何独供养<persName>如来</persName>？</p></cb:div> <lb n="0906c23" ed="X"/><lb n="0898b11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0906c2301">二，释迦亲侍。</p><p xml:id="pX11p0906c2306" cb:place="inline">笺云：独，<anchor xml:id="nkr_note_add_0906c2301" n="0906c2301"/><anchor xml:id="beg0906c2301" n="0906c2301"/>但<anchor xml:id="end0906c2301"/>也。供则四事，养则侍养。 <lb n="0906c24" ed="X"/><lb n="0898b12" ed="R088"/>言我心不但是供养教主<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <pb n="0907a" ed="X" xml:id="X11.0271.0907a"/> <lb n="0907a01" ed="X"/><lb n="0898b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a0101">乃至遍历，恒沙国土，承事诸<persName>佛</persName>，及善知识。</p></cb:div> <lb n="0907a02" ed="X"/><lb n="0898b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a0201">三遍随尘刹。</p><p xml:id="pX11p0907a0206" cb:place="inline">笺云：言周遍遊历国土如恒河沙， <lb n="0907a03" ed="X"/><lb n="0898b15" ed="R088"/>多承奉伏事诸果位圣人。善知识者，善顺<persName>如来</persName>教 <lb n="0907a04" ed="X"/><lb n="0898b16" ed="R088"/>法，知因识果，知病识药也。</p></cb:div> <lb n="0907a05" ed="X"/><lb n="0898b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a0501">发大勇猛，行诸一切难行法事，皆用此心。</p></cb:div> <lb n="0907a06" ed="X"/><lb n="0898b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a0601">四、效履难行。</p><p xml:id="pX11p0907a0606" cb:place="inline">笺云：发大勇健猛利之心，捨其头 <lb n="0907a07" ed="X"/><lb n="0899a01" ed="R088"/>目髓脑国城妻子等，皆用此个心。此标善。</p></cb:div> <lb n="0907a08" ed="X"/><lb n="0899a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a0801">纵令谤法，永退善根，亦因此心。</p></cb:div> <lb n="0907a09" ed="X"/><lb n="0899a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a0901">五，谤法阐提。</p><p xml:id="pX11p0907a0906" cb:place="inline">笺云：纵令我毁谤大乘方等教法 <lb n="0907a10" ed="X"/><lb n="0899a04" ed="R088"/>为一阐底迦，信不具者犯二根<g ref="#CB00985">愆</g>，退堕无上菩提， <lb n="0907a11" ed="X"/><lb n="0899a05" ed="R088"/>亦因我此心。此标不善。</p></cb:div> <lb n="0907a12" ed="X"/><lb n="0899a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a1201">若此发明不是心者。</p></cb:div> <lb n="0907a13" ed="X"/><lb n="0899a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a1301">六、总陈双业。</p><p xml:id="pX11p0907a1306" cb:place="inline">笺云：发明则每日攀缘逐境，起惑 <lb n="0907a14" ed="X"/><lb n="0899a08" ed="R088"/>造业。第八，识苟不是我心者。</p></cb:div> <lb n="0907a15" ed="X"/><lb n="0899a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a1501">我乃无心同诸土木，離此觉知更无所有。</p></cb:div> <lb n="0907a16" ed="X"/><lb n="0899a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a1601">七类同株块。</p><p xml:id="pX11p0907a1606" cb:place="inline">笺云：土谓土块，木谓草木无情之 <lb n="0907a17" ed="X"/><lb n="0899a11" ed="R088"/>物。言離此觉知之外，别更无有心。</p></cb:div> <lb n="0907a18" ed="X"/><lb n="0899a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a1801">云何<persName>如来</persName>说此非心？</p></cb:div> <lb n="0907a19" ed="X"/><lb n="0899a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a1901">八，<persName>如来</persName>虚夺。</p><p xml:id="pX11p0907a1906" cb:place="inline">笺云：谓<persName>佛</persName>前云：此非汝心。</p></cb:div> <lb n="0907a20" ed="X"/><lb n="0899a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a2001">我实惊怖，兼此大众，无不疑惑。</p></cb:div> <lb n="0907a21" ed="X"/><lb n="0899a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a2101">九，明<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a2101" n="0907a2101"/><anchor xml:id="beg0907a2101" n="0907a2101"/>己<anchor xml:id="end0907a2101"/>众同疑。</p><p xml:id="pX11p0907a2107" cb:place="inline">笺云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0907001" n="0907001"/>□实是惊惶恐怖，非<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a2102" n="0907a2102"/><anchor xml:id="beg0907a2102" n="0907a2102"/>但<anchor xml:id="end0907a2102"/>是 <lb n="0907a22" ed="X"/><lb n="0899a16" ed="R088"/>我，兼复大众见<persName>佛</persName>夺我此心，一时犹豫不决。</p></cb:div> <lb n="0907a23" ed="X"/><lb n="0899a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907a2301">唯垂大悲，开示未悟。</p></cb:div> <lb n="0907a24" ed="X"/><lb n="0899a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907a2401">十请垂宣悟。</p><p xml:id="pX11p0907a2406" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>有同体大悲，悲能<g ref="#CB15072">拔</g>苦开 <pb n="0907b" ed="X" xml:id="X11.0271.0907b"/> <lb n="0907b01" ed="X"/><lb n="0899b01" ed="R088"/>通，指示言我也。只是未悟，请<persName>佛</persName>开示于我。</p></cb:div> <lb n="0907b02" ed="X"/><lb n="0899b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b0201">尔时，<persName>世尊</persName>开示阿难及诸大众，欲令心入无生法忍。</p></cb:div> <lb n="0907b03" ed="X"/><lb n="0899b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b0301">後、慰简双心。文二：初、述妄依源。文七：初、明含悲密 <lb n="0907b04" ed="X"/><lb n="0899b04" ed="R088"/>运。</p><p xml:id="pX11p0907b0402" cb:place="inline">笺云：开摄，悟示摄入。前来云：兼此大众，无不 <lb n="0907b05" ed="X"/><lb n="0899b05" ed="R088"/>疑惑。此中示告之无生，是二空真如理，无生亦无 <lb n="0907b06" ed="X"/><lb n="0899b06" ed="R088"/>灭。法忍是二空真如智。法者，执生物解義。忍者，印 <lb n="0907b07" ed="X"/><lb n="0899b07" ed="R088"/>认之義。谓起智印认前来二空真如理也。</p></cb:div> <lb n="0907b08" ed="X"/><lb n="0899b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b0801">于狮子座摩阿难顶。</p></cb:div> <lb n="0907b09" ed="X"/><lb n="0899b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b0901">二，摩顶安心。</p><p xml:id="pX11p0907b0906" cb:place="inline">笺云：向狮子座，表无畏摩阿难心 <lb n="0907b10" ed="X"/><lb n="0899b10" ed="R088"/>顶，令其悟首楞严顶三□之法，而又安慰之。</p></cb:div> <lb n="0907b11" ed="X"/><lb n="0899b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b1101">而告之言：<persName>如来</persName>常说：诸法所生，唯心所现。</p></cb:div> <lb n="0907b12" ed="X"/><lb n="0899b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b1201">三指万法源。</p><p xml:id="pX11p0907b1206" cb:place="inline">笺云：诸法则总一切内身外器等 <lb n="0907b13" ed="X"/><lb n="0899b13" ed="R088"/>法。唯心所现者，剋简心外无法。唯识心现，真体无 <lb n="0907b14" ed="X"/><lb n="0899b14" ed="R088"/>生，如珠现物类。而珠性无生，体常圆净，缘一切众 <lb n="0907b15" ed="X"/><lb n="0899b15" ed="R088"/>生自家造业，果感而现。然一分真性，未尝变动。楞 <lb n="0907b16" ed="X"/><lb n="0899b16" ed="R088"/>伽云：建立及受用，皆从八识生。花严云：三界所有 <lb n="0907b17" ed="X"/><lb n="0899b17" ed="R088"/>法，一切唯心造。唯识相上生，未是唯识性。若悟唯 <lb n="0907b18" ed="X"/><lb n="0899b18" ed="R088"/>识性相同体，则波水同湿也。</p></cb:div> <lb n="0907b19" ed="X"/><lb n="0900a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907b1901">一切因果，世界微尘，因心成体。</p></cb:div> <lb n="0907b20" ed="X"/><lb n="0900a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907b2001">四，显生因体。</p><p xml:id="pX11p0907b2006" cb:place="inline">笺云：因，依也。言一切有情群类，善 <lb n="0907b21" ed="X"/><lb n="0900a03" ed="R088"/>因生善道，恶因堕泥犁。此则内顚倒，外顚倒则器 <lb n="0907b22" ed="X"/><lb n="0900a04" ed="R088"/>界四大等。如是内外，皆因一真之性而有妄生，皆 <lb n="0907b23" ed="X"/><lb n="0900a05" ed="R088"/>依真心上成其体，皆是唯识相上变起，而无一法 <lb n="0907b24" ed="X"/><lb n="0900a06" ed="R088"/>出于心。</p></cb:div> <pb n="0907c" ed="X" xml:id="X11.0271.0907c"/> <lb n="0907c01" ed="X"/><lb n="0900a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c0101">阿难！若诸世界一切所有，其中乃至草葉缕结，诘其 <lb n="0907c02" ed="X"/><lb n="0900a08" ed="R088"/>根元咸有体性。</p></cb:div> <lb n="0907c03" ed="X"/><lb n="0900a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c0301">五、就所生明性</p><p xml:id="pX11p0907c0307" cb:place="inline">笺云：一草一葉，一花一果，穷结 <lb n="0907c04" ed="X"/><lb n="0900a10" ed="R088"/>其根元，无非大种之源。此四大为依，方能长育。</p></cb:div> <lb n="0907c05" ed="X"/><lb n="0900a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c0501">纵令虚空，亦有名<g ref="#CB15032">貌</g>。</p></cb:div> <lb n="0907c06" ed="X"/><lb n="0900a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c0601">六、指空相由彰。</p><p xml:id="pX11p0907c0607" cb:place="inline">笺云：言虚空是名<g ref="#CB15032">貌</g>，以无碍虚 <lb n="0907c07" ed="X"/><lb n="0900a13" ed="R088"/>常为体也。</p></cb:div> <lb n="0907c08" ed="X"/><lb n="0900a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c0801">何况淸净妙净明心，性一切心而自无体？</p></cb:div> <lb n="0907c09" ed="X"/><lb n="0900a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c0901">七，显本觉圆依。</p><p xml:id="pX11p0907c0907" cb:place="inline">笺云：何况本来淸净微妙寂静 <lb n="0907c10" ed="X"/><lb n="0900a16" ed="R088"/>圆明之心性，则真性一切心是妄。然妄依真立，如 <lb n="0907c11" ed="X"/><lb n="0900a17" ed="R088"/>波依水。有此但擧真，不可道真心而无其体。一切 <lb n="0907c12" ed="X"/><lb n="0900a18" ed="R088"/>草木，尙有体性。</p></cb:div> <lb n="0907c13" ed="X"/><lb n="0900b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c1301">若汝执吝，分别觉观，所了知性，必为心者。</p></cb:div> <lb n="0907c14" ed="X"/><lb n="0900b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c1401">後就尘料简。文四：初立。</p><p xml:id="pX11p0907c1410" cb:place="inline">笺云：必，定也。为，作也。执 <lb n="0907c15" ed="X"/><lb n="0900b03" ed="R088"/>则守妄不移，吝乃夺之潜拒，分别则六觉寻观伺 <lb n="0907c16" ed="X"/><lb n="0900b04" ed="R088"/>所了知。性通八：眼识了知色尘境，耳识了知声尘 <lb n="0907c17" ed="X"/><lb n="0900b05" ed="R088"/>等，第六了知第七，第七了知第八，第八了知自分 <lb n="0907c18" ed="X"/><lb n="0900b06" ed="R088"/>境根身器世等。此了知唯约第八。经云：分别是第 <lb n="0907c19" ed="X"/><lb n="0900b07" ed="R088"/>六，谓他执吝，此心不放，此且纵他，将此妄心定作 <lb n="0907c20" ed="X"/><lb n="0900b08" ed="R088"/>真心，向後破之。</p></cb:div> <lb n="0907c21" ed="X"/><lb n="0900b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0907c2101">此心即应離诸一切色、香、味、触诸尘事业。</p></cb:div> <lb n="0907c22" ed="X"/><lb n="0900b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0907c2201">二、简。文二：初、总简。</p><p xml:id="pX11p0907c2208" cb:place="inline">笺云：即，便也。应，合也。此心指 <lb n="0907c23" ed="X"/><lb n="0900b11" ed="R088"/>执吝之心，言此心便合。離诸一切色香等是五尘， <lb n="0907c24" ed="X"/><lb n="0900b12" ed="R088"/>诸尘是第六，依第七而住。所营曰事，事成曰业，是 <pb n="0908a" ed="X" xml:id="X11.0271.0908a"/> <lb n="0908a01" ed="X"/><lb n="0900b13" ed="R088"/>其七八二识。或事是第七识，以恒审思量为事。业 <lb n="0908a02" ed="X"/><lb n="0900b14" ed="R088"/>是第八识，刹那熏得善恶种子落在其间，然後造 <lb n="0908a03" ed="X"/><lb n="0900b15" ed="R088"/>得三界总别报业。</p></cb:div> <lb n="0908a04" ed="X"/><lb n="0900b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a0401">别有全性。</p></cb:div> <lb n="0908a05" ed="X"/><lb n="0900b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a0501">笺云：若離却前八识分别外，求一分性，不随前尘 <lb n="0908a06" ed="X"/><lb n="0900b18" ed="R088"/>落谢，便许是汝心全性，乃灵鉴独□，不由境发，此 <lb n="0908a07" ed="X"/><lb n="0901a01" ed="R088"/>是真故。下文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908001" n="0908001"/>□不由前尘引起知见，若離前五尘 <lb n="0908a08" ed="X"/><lb n="0901a02" ed="R088"/>分别外，无性乃妄心。此总简，且教他離尘认性。</p></cb:div> <lb n="0908a09" ed="X"/><lb n="0901a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a0901">如汝今者承听我法，此则因声而有分别。</p></cb:div> <lb n="0908a10" ed="X"/><lb n="0901a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a1001">後别简。文二：初约声。</p><p xml:id="pX11p0908a1009" cb:place="inline">笺云：且就声尘承听，则耳 <lb n="0908a11" ed="X"/><lb n="0901a05" ed="R088"/>根发，耳识承受听览也。</p></cb:div> <lb n="0908a12" ed="X"/><lb n="0901a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a1201">纵灭一切见闻觉知。</p></cb:div> <lb n="0908a13" ed="X"/><lb n="0901a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a1301">後就法。</p><p xml:id="pX11p0908a1304" cb:place="inline">笺云：纵灭却一切见，则眼闻，则耳觉，则 <lb n="0908a14" ed="X"/><lb n="0901a08" ed="R088"/>身知，则舌与鼻不与五同缘。</p></cb:div> <lb n="0908a15" ed="X"/><lb n="0901a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a1501">内守幽闲。</p></cb:div> <lb n="0908a16" ed="X"/><lb n="0901a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a1601">笺云：虽五根不缘五尘，第八识犹内缘法尘。幽则 <lb n="0908a17" ed="X"/><lb n="0901a11" ed="R088"/>幽深，虽是闲，未得全闲，乃似闲缘。此声闻之人伏 <lb n="0908a18" ed="X"/><lb n="0901a12" ed="R088"/>第六识心，不与五同缘。虽不外缘，由内缘，如石压 <lb n="0908a19" ed="X"/><lb n="0901a13" ed="R088"/>草，暂时不生长，逢春必发，盖未全闲也。</p></cb:div> <lb n="0908a20" ed="X"/><lb n="0901a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a2001">犹为法尘，分别影事。</p></cb:div> <lb n="0908a21" ed="X"/><lb n="0901a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a2101">笺云：内心缘法，刹那不止，若不思览过去，便乃悬 <lb n="0908a22" ed="X"/><lb n="0901a16" ed="R088"/>度未来。影事通七八，但有影事，此则未为真。</p></cb:div> <lb n="0908a23" ed="X"/><lb n="0901a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908a2301">我非敕汝，执为非心。</p></cb:div> <lb n="0908a24" ed="X"/><lb n="0901a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908a2401">三，审。文二：初、不伤前执。</p><p xml:id="pX11p0908a2410" cb:place="inline">笺云：敕，正也。谓前来夺 <pb n="0908b" ed="X" xml:id="X11.0271.0908b"/> <lb n="0908b01" ed="X"/><lb n="0901b01" ed="R088"/>下他心是严。此审文云：我非敕汝是慈。疏云：<persName>佛</persName>有 <lb n="0908b02" ed="X"/><lb n="0901b02" ed="R088"/>诲子之慈，故借慈严之号。我非敕汝等者，意谓不 <lb n="0908b03" ed="X"/><lb n="0901b03" ed="R088"/>離妄外，别有真心。盖水外无波，器外无金。</p></cb:div> <lb n="0908b04" ed="X"/><lb n="0901b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b0401">但汝于心，微细揣摩。</p></cb:div> <lb n="0908b05" ed="X"/><lb n="0901b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b0501">笺明细择双心。</p><p xml:id="pX11p0908b0507" cb:place="inline">笺云：反复观照，更无别体。</p></cb:div> <lb n="0908b06" ed="X"/><lb n="0901b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b0601">若離前尘，有分别性，即真汝心。</p></cb:div> <lb n="0908b07" ed="X"/><lb n="0901b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b0701">笺云：教他<anchor xml:id="nkr_note_add_0908b0701" n="0908b0701"/><anchor xml:id="beg0908b0701" n="0908b0701"/>但<anchor xml:id="end0908b0701"/>離却八识缘尘妄心，眼识缘色尘，乃 <lb n="0908b08" ed="X"/><lb n="0901b08" ed="R088"/>至第八缘根身器界等，此皆是前尘虚妄之法。但 <lb n="0908b09" ed="X"/><lb n="0901b09" ed="R088"/>離却前尘，有一分灵鉴不熏之性，不随前境落谢， <lb n="0908b10" ed="X"/><lb n="0901b10" ed="R088"/>俨尔独存，即真汝心。下文云：似现前境。若離却前 <lb n="0908b11" ed="X"/><lb n="0901b11" ed="R088"/>尘，无此灵鉴不熏之性，此则妄心，非真心也。科云： <lb n="0908b12" ed="X"/><lb n="0901b12" ed="R088"/>细择双心者，離尘有性是真心，離尘无性是妄心。</p></cb:div> <lb n="0908b13" ed="X"/><lb n="0901b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b1301">若分别性，離尘无体。</p></cb:div> <lb n="0908b14" ed="X"/><lb n="0901b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b1401">四，非。文三：初、指随尘无体。文二：初、明離尘无体。</p> <lb n="0908b15" ed="X"/><lb n="0901b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0908b1501">笺云：若分别性，離却前八识，即无体也。</p></cb:div> <lb n="0908b16" ed="X"/><lb n="0901b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b1601">斯则前尘，分别影事。</p></cb:div> <lb n="0908b17" ed="X"/><lb n="0901b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b1701">後指现妄心。</p><p xml:id="pX11p0908b1706" cb:place="inline">笺云：便断云：此则前五尘分别，是 <lb n="0908b18" ed="X"/><lb n="0901b18" ed="R088"/>第六识；强生分别影，是第七执；八见分为我，亲为 <lb n="0908b19" ed="X"/><lb n="0902a01" ed="R088"/>影像事，是第八成业果事。此妄心，非真心也。</p></cb:div> <lb n="0908b20" ed="X"/><lb n="0902a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b2001">尘非常住。</p></cb:div> <lb n="0908b21" ed="X"/><lb n="0902a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b2101">次明尘谢随亡。文三：初标尘性无常。</p><p xml:id="pX11p0908b2115" cb:place="inline">笺云：言前 <lb n="0908b22" ed="X"/><lb n="0902a04" ed="R088"/>尘之法，不得恒常久住。</p></cb:div> <lb n="0908b23" ed="X"/><lb n="0902a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908b2301">若变灭时。</p></cb:div> <lb n="0908b24" ed="X"/><lb n="0902a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908b2401">次明尘谢灭际。</p><p xml:id="pX11p0908b2407" cb:place="inline">笺云：前尘变灭之时。</p></cb:div> <pb n="0908c" ed="X" xml:id="X11.0271.0908c"/> <lb n="0908c01" ed="X"/><lb n="0902a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908c0101">此心则同龟毛兔角。</p></cb:div> <lb n="0908c02" ed="X"/><lb n="0902a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908c0201">後喩同尘永灭。</p><p xml:id="pX11p0908c0207" cb:place="inline">笺云：龟毛兔角，五无之中是毕 <lb n="0908c03" ed="X"/><lb n="0902a09" ed="R088"/>竟无。汝若执此前尘分别之心为心，前尘变灭之 <lb n="0908c04" ed="X"/><lb n="0902a10" ed="R088"/>时，此心一时落谢，毕竟无。</p></cb:div> <lb n="0908c05" ed="X"/><lb n="0902a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908c0501">则汝法身，同于断灭。</p></cb:div> <lb n="0908c06" ed="X"/><lb n="0902a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908c0601">後无因剋证无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908002" n="0908002"/>□初正因□□。</p><p xml:id="pX11p0908c0613" cb:place="inline">笺云：法身不说 <lb n="0908c07" ed="X"/><lb n="0902a13" ed="R088"/>断灭，意破他执此八识缘尘妄心为真心，尘谢心 <lb n="0908c08" ed="X"/><lb n="0902a14" ed="R088"/>亡之时，法身亦须成断灭。谓汝执妄心为真心，真 <lb n="0908c09" ed="X"/><lb n="0902a15" ed="R088"/>心须断灭，真心既断灭，法身则可知。真心即是法 <lb n="0908c10" ed="X"/><lb n="0902a16" ed="R088"/>身也。</p></cb:div> <lb n="0908c11" ed="X"/><lb n="0902a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0908c1101">其谁修证无生法忍？</p></cb:div> <lb n="0908c12" ed="X"/><lb n="0902a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0908c1201">後剋证无依。</p><p xml:id="pX11p0908c1206" cb:place="inline">笺云：言法身既也断灭，又教阿难 <lb n="0908c13" ed="X"/><lb n="0902b01" ed="R088"/>修行，断障证理。修是能修之智，法忍是所修之境。 <lb n="0908c14" ed="X"/><lb n="0902b02" ed="R088"/>上叙破妄识虚<anchor xml:id="nkr_note_add_0908c1401" n="0908c1401"/><anchor xml:id="beg0908c1401" n="0908c1401"/>已<anchor xml:id="end0908c1401"/>竟。</p> <lb n="0908c15" ed="X"/><lb n="0902b03" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0908c1501">後通指密，因初手见相例指。</p><p xml:id="pX11p0908c1512" cb:place="inline">笺云：此指来意。谓 <lb n="0908c16" ed="X"/><lb n="0902b04" ed="R088"/>前来披沙指中，指阿难真性云：若離前尘，有分别 <lb n="0908c17" ed="X"/><lb n="0902b05" ed="R088"/>性，即真汝心。阿难等不识归真之路，所以默然自 <lb n="0908c18" ed="X"/><lb n="0902b06" ed="R088"/>失。是故<persName>世尊</persName>便告云：一切世间诸修学人，现前虽 <lb n="0908c19" ed="X"/><lb n="0902b07" ed="R088"/>成九次第定，不得漏尽成阿罗汉。皆由执此生死 <lb n="0908c20" ed="X"/><lb n="0902b08" ed="R088"/>妄想，误为真实。阿难便起请云：自我从<persName>佛</persName>发心出 <lb n="0908c21" ed="X"/><lb n="0902b09" ed="R088"/>家，恃<persName>佛</persName>威神，常自思惟，无劳我修。至开我道眼，于 <lb n="0908c22" ed="X"/><lb n="0902b10" ed="R088"/>□□□遂擧□□□□□语阿难言：譬如我拳，若 <lb n="0908c23" ed="X"/><lb n="0902b11" ed="R088"/>无我手，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0908003" n="0908003"/>□□拳；若无汝眼，不成汝见。以汝眼根， <lb n="0908c24" ed="X"/><lb n="0902b12" ed="R088"/>例我拳理，其義均不？阿难答言：唯然，<persName>世尊</persName>！既无我 <pb n="0909a" ed="X" xml:id="X11.0271.0909a"/> <lb n="0909a01" ed="X"/><lb n="0902b13" ed="R088"/>眼，不成我见。例<persName>如来</persName>拳，事義相类。<persName>世尊</persName>便责云：汝 <lb n="0909a02" ed="X"/><lb n="0902b14" ed="R088"/>言相类，是義不然。何以故？如无手人，拳毕竟灭。彼 <lb n="0909a03" ed="X"/><lb n="0902b15" ed="R088"/>无眼者，非见全无。所以者何？汝试于途询问盲人， <lb n="0909a04" ed="X"/><lb n="0902b16" ed="R088"/>汝何所见？乃至以是義观，前尘自暗，见何亏损？故 <lb n="0909a05" ed="X"/><lb n="0902b17" ed="R088"/>疏云：阿难顺许，将契玄摸。寧侧圣怀，招令堕负。上 <lb n="0909a06" ed="X"/><lb n="0902b18" ed="R088"/>叙手见相例指竟。</p></cb:div> <lb n="0909a07" ed="X"/><lb n="0903a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a0701">即时，阿难与诸大众默然自失。</p></cb:div> <lb n="0909a08" ed="X"/><lb n="0903a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a0801">後、通指密因。文六：初、手见相例指。文六：初、听徒失 <lb n="0909a09" ed="X"/><lb n="0903a03" ed="R088"/>旨。</p><p xml:id="pX11p0909a0902" cb:place="inline">笺云：谓<persName>佛</persName>前来，又夺云：此非汝心。此中又指 <lb n="0909a10" ed="X"/><lb n="0903a04" ed="R088"/>云：我非敕汝。执为非心，苟认<persName>佛</persName>，又夺之。苟若不认 <lb n="0909a11" ed="X"/><lb n="0903a05" ed="R088"/><persName>佛</persName>，又指之。所以进退不便，但得缄口，自失归真之 <lb n="0909a12" ed="X"/><lb n="0903a06" ed="R088"/>路。疏云：韩獹引兽此处，如兽走入穴也。</p></cb:div> <lb n="0909a13" ed="X"/><lb n="0903a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a1301"><persName>佛</persName>告阿难：世间一切，诸修学人。</p></cb:div> <lb n="0909a14" ed="X"/><lb n="0903a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a1401">二、<persName>如来</persName>告误。文五：初、总擧修徒。</p><p xml:id="pX11p0909a1413" cb:place="inline">笺云：总指一切 <lb n="0909a15" ed="X"/><lb n="0903a09" ed="R088"/>修行学法之人。</p></cb:div> <lb n="0909a16" ed="X"/><lb n="0903a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a1601">现前虽成，九次第定。</p></cb:div> <lb n="0909a17" ed="X"/><lb n="0903a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a1701">二、明修阶极次。</p><p xml:id="pX11p0909a1707" cb:place="inline">笺云：编例有序，从下进上，有其 <lb n="0909a18" ed="X"/><lb n="0903a12" ed="R088"/>伦次，谓之次第。九定者，初禅、二禅、三禅、四禅，此是 <lb n="0909a19" ed="X"/><lb n="0903a13" ed="R088"/>色界、无色界；空处、识处、无所有处、非想非非想处， <lb n="0909a20" ed="X"/><lb n="0903a14" ed="R088"/>此是八；更添一个灭尽定，灭六兼尽七，亦云灭受 <lb n="0909a21" ed="X"/><lb n="0903a15" ed="R088"/>想定，亦云无心定。</p></cb:div> <lb n="0909a22" ed="X"/><lb n="0903a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909a2201">不得漏尽成阿罗汉。</p></cb:div> <lb n="0909a23" ed="X"/><lb n="0903a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909a2301">三指不陞真果。</p><p xml:id="pX11p0909a2307" cb:place="inline">笺云：合云漏尽不得成阿罗汉， <lb n="0909a24" ed="X"/><lb n="0903a18" ed="R088"/>此文似倒，此简非身证。那舍只得八定，未得灭尽 <pb n="0909b" ed="X" xml:id="X11.0271.0909b"/> <lb n="0909b01" ed="X"/><lb n="0903b01" ed="R088"/>定，若得此定，便漏尽成阿罗汉。身证即亲证也。为 <lb n="0909b02" ed="X"/><lb n="0903b02" ed="R088"/>甚不得？下文云：</p></cb:div> <lb n="0909b03" ed="X"/><lb n="0903b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b0301">皆由执此，生死妄想，误为真实。</p></cb:div> <lb n="0909b04" ed="X"/><lb n="0903b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b0401">四、显误守迷元。</p><p xml:id="pX11p0909b0407" cb:place="inline">笺云：言总因执此生死妄想，是 <lb n="0909b05" ed="X"/><lb n="0903b05" ed="R088"/>第八识缘尘之心，赚误为真实之性，下文便引进 <lb n="0909b06" ed="X"/><lb n="0903b06" ed="R088"/>于他。</p></cb:div> <lb n="0909b07" ed="X"/><lb n="0903b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b0701">是故汝今虽得多闻，不成圣果。</p></cb:div> <lb n="0909b08" ed="X"/><lb n="0903b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b0801">五，策进阿难。</p><p xml:id="pX11p0909b0806" cb:place="inline">笺云：虽得多闻，任持三世诸<persName>佛</persName>言 <lb n="0909b09" ed="X"/><lb n="0903b09" ed="R088"/>教。经云：将闻持<persName>佛</persName>，<persName>佛</persName>何不自闻闻？又云：多闻增智 <lb n="0909b10" ed="X"/><lb n="0903b10" ed="R088"/>慧。是不知实相，不得成四果阿罗汉也。</p></cb:div> <lb n="0909b11" ed="X"/><lb n="0903b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b1101">阿难闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0909b1101" n="0909b1101"/><anchor xml:id="beg0909b1101" n="0909b1101"/>已<anchor xml:id="end0909b1101"/>，褈复悲泪。</p></cb:div> <lb n="0909b12" ed="X"/><lb n="0903b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b1201">三、阿难恳请。文二：初、恳。文三：初、他无慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0909b1201" n="0909b1201"/><anchor xml:id="beg0909b1201" n="0909b1201"/>己<anchor xml:id="end0909b1201"/>责。文五： <lb n="0909b13" ed="X"/><lb n="0903b13" ed="R088"/>初、述承箴感切。</p><p xml:id="pX11p0909b1307" cb:place="inline">笺云：阿难前来，从摩登伽室中 <lb n="0909b14" ed="X"/><lb n="0903b14" ed="R088"/>归，一迴悲泣，此中又悲泪，故云重也。</p></cb:div> <lb n="0909b15" ed="X"/><lb n="0903b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b1501">五体投地，长跪合掌。</p></cb:div> <lb n="0909b16" ed="X"/><lb n="0903b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b1601">次五，体申诚。</p><p xml:id="pX11p0909b1606" cb:place="inline">笺云：长跪表安危不易，合掌表师 <lb n="0909b17" ed="X"/><lb n="0903b17" ed="R088"/>资道成。</p></cb:div> <lb n="0909b18" ed="X"/><lb n="0903b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b1801">而白<persName>佛</persName>言：自我从<persName>佛</persName>，发心出家，恃<persName>佛</persName>威神。</p></cb:div> <lb n="0909b19" ed="X"/><lb n="0904a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b1901">三、述恃<persName>佛</persName>威神。</p><p xml:id="pX11p0909b1907" cb:place="inline">笺云：前来爱相出家，便乃剔落 <lb n="0909b20" ed="X"/><lb n="0904a02" ed="R088"/>鬚发。恃，犹倚赖也。言我倚赖<persName>世尊</persName>威神之力，加被 <lb n="0909b21" ed="X"/><lb n="0904a03" ed="R088"/>于我。</p></cb:div> <lb n="0909b22" ed="X"/><lb n="0904a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909b2201">常自思惟，无劳我修，将谓<persName>如来</persName>，慧我三昧。</p></cb:div> <lb n="0909b23" ed="X"/><lb n="0904a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909b2301">四、希望赐定。</p><p xml:id="pX11p0909b2306" cb:place="inline">笺云：常自心思度量，谓更不劳我 <lb n="0909b24" ed="X"/><lb n="0904a06" ed="R088"/>修行。<persName>世尊</persName>是我师兄，亦合得个三昧慧施于我。</p></cb:div> <pb n="0909c" ed="X" xml:id="X11.0271.0909c"/> <lb n="0909c01" ed="X"/><lb n="0904a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c0101">不知身心本不相代。</p></cb:div> <lb n="0909c02" ed="X"/><lb n="0904a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c0201">五，述断证由躬。</p><p xml:id="pX11p0909c0207" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>是法身，不代我五蕴之 <lb n="0909c03" ed="X"/><lb n="0904a09" ed="R088"/>身。<persName>佛</persName>是真实心，不代我八识缘尘妄心。</p></cb:div> <lb n="0909c04" ed="X"/><lb n="0904a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c0401">失我本心。</p></cb:div> <lb n="0909c05" ed="X"/><lb n="0904a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c0501">次述身不代心责。文三：初述恨失如源，方知往错。</p></cb:div> <lb n="0909c06" ed="X"/><lb n="0904a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c0601">虽身出家，心不入道。</p></cb:div> <lb n="0909c07" ed="X"/><lb n="0904a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c0701">次责躬叨圣服，不履真途。</p><p xml:id="pX11p0909c0711" cb:place="inline">笺云：有身出家，心不 <lb n="0909c08" ed="X"/><lb n="0904a14" ed="R088"/>出家。有心出家，身不出家。有身心俱出家。此乃身 <lb n="0909c09" ed="X"/><lb n="0904a15" ed="R088"/>出家，心不出家，不入道者。盖心不与道相应，是不 <lb n="0909c10" ed="X"/><lb n="0904a16" ed="R088"/>悟首。棱严大定下，说喩。</p></cb:div> <lb n="0909c11" ed="X"/><lb n="0904a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c1101">譬如穷子，捨父逃逝。</p></cb:div> <lb n="0909c12" ed="X"/><lb n="0904a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c1201">後比穷子逃家，離亲远逝。</p><p xml:id="pX11p0909c1211" cb:place="inline">笺云：弃却本来真性， <lb n="0909c13" ed="X"/><lb n="0904b01" ed="R088"/>法性身居法性土，如其穷子捨父，然後流浪三界， <lb n="0909c14" ed="X"/><lb n="0904b02" ed="R088"/>何殊逃逝他国？</p></cb:div> <lb n="0909c15" ed="X"/><lb n="0904b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c1501">今日乃知虽有多闻，若不修行，与不闻等。</p></cb:div> <lb n="0909c16" ed="X"/><lb n="0904b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c1601">後、说不代修责。文二：初、述闻不代修。</p><p xml:id="pX11p0909c1615" cb:place="inline">笺云：若不 <lb n="0909c17" ed="X"/><lb n="0904b05" ed="R088"/>断障证理，亦与不闻一般。下喩。</p></cb:div> <lb n="0909c18" ed="X"/><lb n="0904b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c1801">如人说食，终不能饱。</p></cb:div> <lb n="0909c19" ed="X"/><lb n="0904b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c1901">後比谈，餐不饱。</p><p xml:id="pX11p0909c1907" cb:place="inline">笺云：阿难任持三世诸<persName>佛</persName>言教， <lb n="0909c20" ed="X"/><lb n="0904b08" ed="R088"/>自家不悟，但似人之说食也。</p></cb:div> <lb n="0909c21" ed="X"/><lb n="0904b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0909c2101"><persName>世尊</persName>！我等今者二障所缠。</p></cb:div> <lb n="0909c22" ed="X"/><lb n="0904b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0909c2201">後请。文二：初述现缠双障不了真常。</p><p xml:id="pX11p0909c2215" cb:place="inline">笺云：则烦 <lb n="0909c23" ed="X"/><lb n="0904b11" ed="R088"/>恼、所知二障，如人被物所缠缚也。烦谓烦冤，恼谓 <lb n="0909c24" ed="X"/><lb n="0904b12" ed="R088"/>恼乱，一切有情常处生死。百法云：所知不是障，是 <pb n="0910a" ed="X" xml:id="X11.0271.0910a"/> <lb n="0910a01" ed="X"/><lb n="0904b13" ed="R088"/>障障所知。</p></cb:div> <lb n="0910a02" ed="X"/><lb n="0904b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a0201">良由不知寂常心性。</p></cb:div> <lb n="0910a03" ed="X"/><lb n="0904b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a0301">笺云：良，信也。由，因也。言信因不悟真寂圆常，心是 <lb n="0910a04" ed="X"/><lb n="0904b16" ed="R088"/>本来心，性是体性，性下便请。</p></cb:div> <lb n="0910a05" ed="X"/><lb n="0904b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a0501">唯愿<persName>如来</persName>，哀愍穷露。</p></cb:div> <lb n="0910a06" ed="X"/><lb n="0904b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a0601">後请<persName>佛</persName>哀穷，令开道眼。</p><p xml:id="pX11p0910a0610" cb:place="inline">笺云：哀谓哀怜，愍谓愍 <lb n="0910a07" ed="X"/><lb n="0905a01" ed="R088"/>念，穷则贫穷，露乃孤露，父母俱丧谓之露。言我如 <lb n="0910a08" ed="X"/><lb n="0905a02" ed="R088"/>今又无智度菩萨母方便以为父，何异于贫穷孤 <lb n="0910a09" ed="X"/><lb n="0905a03" ed="R088"/>露之人？</p></cb:div> <lb n="0910a10" ed="X"/><lb n="0905a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a1001">发妙明心，开我道眼。</p></cb:div> <lb n="0910a11" ed="X"/><lb n="0905a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a1101">笺云：显发微妙圆明之心眼，则起智照理，如眼见 <lb n="0910a12" ed="X"/><lb n="0905a06" ed="R088"/>物不殊也。</p></cb:div> <lb n="0910a13" ed="X"/><lb n="0905a07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a1301">即时<persName>如来</persName>，从<g ref="#CB05577">胸</g>万字，涌出宝光。</p></cb:div> <lb n="0910a14" ed="X"/><lb n="0905a08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a1401">四，旋光许。示文八。初，心光欻涌。</p><p xml:id="pX11p0910a1413" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName><g ref="#CB05577">胸</g>前如 <lb n="0910a15" ed="X"/><lb n="0905a09" ed="R088"/>卍字表，万行<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a1501" n="0910a1501"/><anchor xml:id="beg0910a1501" n="0910a1501"/>已<anchor xml:id="end0910a1501"/>圆，涌出其光，可贵可重，谓之宝光。 <lb n="0910a16" ed="X"/><lb n="0905a10" ed="R088"/>其光晃煜，有百千色。</p> <lb n="0910a17" ed="X"/><lb n="0905a11" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0910a1701">次万色呈奇。</p><p xml:id="pX11p0910a1706" cb:place="inline">笺云：此光分明炳焕，有百千般色， <lb n="0910a18" ed="X"/><lb n="0905a12" ed="R088"/>表真色受用，捨无常色，获得常色。</p></cb:div> <lb n="0910a19" ed="X"/><lb n="0905a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a1901">十方微尘，普<persName>佛</persName>世界，一时周遍。</p></cb:div> <lb n="0910a20" ed="X"/><lb n="0905a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a2001">三遍刹腾耀。</p><p xml:id="pX11p0910a2006" cb:place="inline">笺云：光明无处不烛故也。</p></cb:div> <lb n="0910a21" ed="X"/><lb n="0905a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910a2101">遍灌十方，所有宝刹，诸<persName>如来</persName>顶。</p></cb:div> <lb n="0910a22" ed="X"/><lb n="0905a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910a2201">四，灌诸<persName>佛</persName>顶。</p><p xml:id="pX11p0910a2206" cb:place="inline">笺云：十方宝刹所依依报，诸<persName>如来</persName> <lb n="0910a23" ed="X"/><lb n="0905a17" ed="R088"/>顶能依正报，放此光遍灌所依能依，表<persName>佛</persName><persName>佛</persName>道同， <lb n="0910a24" ed="X"/><lb n="0905a18" ed="R088"/>生生体一。又表向此说顶三昧之教，又表此经难 <pb n="0910b" ed="X" xml:id="X11.0271.0910b"/> <lb n="0910b01" ed="X"/><lb n="0905b01" ed="R088"/>思议故，<persName>佛</persName><persName>佛</persName>同知。</p></cb:div> <lb n="0910b02" ed="X"/><lb n="0905b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b0201">旋至，阿难！</p></cb:div> <lb n="0910b03" ed="X"/><lb n="0905b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b0301">五、旋投庆喜。</p><p xml:id="pX11p0910b0306" cb:place="inline">笺云：旋转其光，又至阿难，然是当 <lb n="0910b04" ed="X"/><lb n="0905b04" ed="R088"/>機之者。</p></cb:div> <lb n="0910b05" ed="X"/><lb n="0905b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b0501">及诸大众。</p></cb:div> <lb n="0910b06" ed="X"/><lb n="0905b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b0601">六大众，但蒙</p><p xml:id="pX11p0910b0606" cb:place="inline">笺云：三十六类表此顶三昧，教谁 <lb n="0910b07" ed="X"/><lb n="0905b07" ed="R088"/>人无分也。</p></cb:div> <lb n="0910b08" ed="X"/><lb n="0905b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b0801">告阿难言：吾今为汝，建大法幢。</p></cb:div> <lb n="0910b09" ed="X"/><lb n="0905b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b0901">七、告建法幢</p><p xml:id="pX11p0910b0906" cb:place="inline">笺云：幢以高显为義，表此经是诸 <lb n="0910b10" ed="X"/><lb n="0905b10" ed="R088"/>教之标表。若近而论之，则目此灯光显耀，一指破 <lb n="0910b11" ed="X"/><lb n="0905b11" ed="R088"/>灯破眼，指到于心，是建大法幢。远而论之，则总目 <lb n="0910b12" ed="X"/><lb n="0905b12" ed="R088"/>一部五密因，三修证，为建大法幢。大法如幢，故曰 <lb n="0910b13" ed="X"/><lb n="0905b13" ed="R088"/>法幢。</p></cb:div> <lb n="0910b14" ed="X"/><lb n="0905b14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b1401">亦令十方，一切众生。</p></cb:div> <lb n="0910b15" ed="X"/><lb n="0905b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b1501">八，同开<persName>佛</persName>眼。</p><p xml:id="pX11p0910b1506" cb:place="inline">笺云：目法界内一切迷真偝觉底 <lb n="0910b16" ed="X"/><lb n="0905b16" ed="R088"/>有情。</p></cb:div> <lb n="0910b17" ed="X"/><lb n="0905b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b1701">获妙微密，性净明心。</p></cb:div> <lb n="0910b18" ed="X"/><lb n="0905b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b1801">笺云：获，得也。妙者，神用无方。微者，四目不能睹。密 <lb n="0910b19" ed="X"/><lb n="0906a01" ed="R088"/>者，隐妄难知。性是体性，性本来淸净圆明之心也。</p></cb:div> <lb n="0910b20" ed="X"/><lb n="0906a02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b2001">得淸净眼。</p></cb:div> <lb n="0910b21" ed="X"/><lb n="0906a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b2101">笺云：目根本智，此智亲证真如之时，如眼照物不 <lb n="0910b22" ed="X"/><lb n="0906a04" ed="R088"/>殊。</p></cb:div> <lb n="0910b23" ed="X"/><lb n="0906a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910b2301">阿难汝先答，我见光明拳。</p></cb:div> <lb n="0910b24" ed="X"/><lb n="0906a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910b2401">五、覆征前理。文二：初、征。文三：初、问光因。</p><p xml:id="pX11p0910b2416" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName> <pb n="0910c" ed="X" xml:id="X11.0271.0910c"/> <lb n="0910c01" ed="X"/><lb n="0906a07" ed="R088"/>覆问前黄河指，後<persName>佛</persName>竖臂征之：以何为心？阿难言： <lb n="0910c02" ed="X"/><lb n="0906a08" ed="R088"/>以能推者为心。<persName>佛</persName>便夺下，向此中再覆前问，意欲 <lb n="0910c03" ed="X"/><lb n="0906a09" ed="R088"/>破他执，眼能有见。</p></cb:div> <lb n="0910c04" ed="X"/><lb n="0906a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c0401">此拳光明因何所有？</p></cb:div> <lb n="0910c05" ed="X"/><lb n="0906a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c0501">笺云：一问此拳光明，因何便有此光明？</p></cb:div> <lb n="0910c06" ed="X"/><lb n="0906a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c0601">云何成拳？</p></cb:div> <lb n="0910c07" ed="X"/><lb n="0906a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c0701">二、问拳相。</p><p xml:id="pX11p0910c0705" cb:place="inline">笺云：二问：因个甚物便成此拳相？</p></cb:div> <lb n="0910c08" ed="X"/><lb n="0906a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c0801">汝将谁见？</p></cb:div> <lb n="0910c09" ed="X"/><lb n="0906a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c0901">後问：能见？</p><p xml:id="pX11p0910c0905" cb:place="inline">笺云：三问汝将谁见<anchor xml:id="nkr_note_add_0910c0901" n="0910c0901"/><anchor xml:id="beg0910c0901" n="0910c0901"/>已<anchor xml:id="end0910c0901"/>上，是<persName>佛</persName>垂三 <lb n="0910c10" ed="X"/><lb n="0906a16" ed="R088"/>问，向下阿难三答。</p></cb:div> <lb n="0910c11" ed="X"/><lb n="0906a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c1101">阿难言：由<persName>佛</persName>全体阎浮檀金赩。</p></cb:div> <lb n="0910c12" ed="X"/><lb n="0906a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c1201">许力切。光也。</p></cb:div> <lb n="0910c13" ed="X"/><lb n="0906b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c1301">如宝山淸净所生，故有光明。</p></cb:div> <lb n="0910c14" ed="X"/><lb n="0906b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c1401">後答。文三：初、答光因。</p><p xml:id="pX11p0910c1409" cb:place="inline">笺云：由，因也。一答，答前第 <lb n="0910c15" ed="X"/><lb n="0906b03" ed="R088"/>一问。阎浮，树名。此树下出金最好，喩<persName>佛</persName>之身。<persName>佛</persName>身 <lb n="0910c16" ed="X"/><lb n="0906b04" ed="R088"/>如妙金台，光如宝山，皮肉细滑，尘土水等，悉皆不 <lb n="0910c17" ed="X"/><lb n="0906b05" ed="R088"/>住。</p></cb:div> <lb n="0910c18" ed="X"/><lb n="0906b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c1801">我实眼观。</p></cb:div> <lb n="0910c19" ed="X"/><lb n="0906b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c1901">次答：能见。</p><p xml:id="pX11p0910c1905" cb:place="inline">笺云：二、答前後问。汝将谁见？言我实 <lb n="0910c20" ed="X"/><lb n="0906b08" ed="R088"/>用浮尘眼观<persName>佛</persName>光明拳。</p></cb:div> <lb n="0910c21" ed="X"/><lb n="0906b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0910c2101">五轮指端，屈握示人，故有拳相。</p></cb:div> <lb n="0910c22" ed="X"/><lb n="0906b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0910c2201">後答拳相。</p><p xml:id="pX11p0910c2205" cb:place="inline">笺云：三答，答前第二问。云何成拳？<persName>佛</persName> <lb n="0910c23" ed="X"/><lb n="0906b11" ed="R088"/>手指各有五轮纹，因中捨钞珍异宝，所以获此轮 <lb n="0910c24" ed="X"/><lb n="0906b12" ed="R088"/>纹。将此五指头屈搏握为拳，故有此拳相。</p></cb:div> <pb n="0911a" ed="X" xml:id="X11.0271.0911a"/> <lb n="0911a01" ed="X"/><lb n="0906b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a0101"><persName>佛</persName>告阿难：<persName>如来</persName>今日实言告汝，诸有智者要以譬喩 <lb n="0911a02" ed="X"/><lb n="0906b14" ed="R088"/>而得开悟。</p></cb:div> <lb n="0911a03" ed="X"/><lb n="0906b15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a0301">六、擧例指心。文七：初、告喩知。</p><p xml:id="pX11p0911a0312" cb:place="inline">笺云：四十五年後， <lb n="0911a04" ed="X"/><lb n="0906b16" ed="R088"/><persName>世尊</persName>观众生根缘次第成熟，说此一教，故言今日 <lb n="0911a05" ed="X"/><lb n="0906b17" ed="R088"/>以诚实之言告汝。阿难！<persName>佛</persName>真语者、实语者、不诳语 <lb n="0911a06" ed="X"/><lb n="0906b18" ed="R088"/>者、不异语者。<persName>世尊</persName>向下欲破，且先告喩，令其生信。 <lb n="0911a07" ed="X"/><lb n="0907a01" ed="R088"/>语有智慧之人，要以譬喩，譬即喩而得开通悟解 <lb n="0911a08" ed="X"/><lb n="0907a02" ed="R088"/>也。</p></cb:div> <lb n="0911a09" ed="X"/><lb n="0907a03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a0901">阿难！譬如我拳，若无我手，不成我拳。</p></cb:div> <lb n="0911a10" ed="X"/><lb n="0907a04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a1001">一、擧例问。文三：初、擧手成拳。</p><p xml:id="pX11p0911a1012" cb:place="inline">笺云：无手不拳，此 <lb n="0911a11" ed="X"/><lb n="0907a05" ed="R088"/>标拳也。</p></cb:div> <lb n="0911a12" ed="X"/><lb n="0907a06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a1201">若无汝眼，不成汝见。</p></cb:div> <lb n="0911a13" ed="X"/><lb n="0907a07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a1301">次擧眼成见。</p><p xml:id="pX11p0911a1306" cb:place="inline">笺云：无眼不见，此标眼也。</p></cb:div> <lb n="0911a14" ed="X"/><lb n="0907a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a1401">以汝眼根，例我拳理，其義均不。</p></cb:div> <lb n="0911a15" ed="X"/><lb n="0907a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a1501">後合例标问。</p><p xml:id="pX11p0911a1506" cb:place="inline">笺云：用汝眼根，例我拳之道理，其 <lb n="0911a16" ed="X"/><lb n="0907a10" ed="R088"/>義均平不均平，此是不均平。且试问他，手之与拳， <lb n="0911a17" ed="X"/><lb n="0907a11" ed="R088"/>表境无前境，似有忽无，仗因托缘，缘无自性，当体 <lb n="0911a18" ed="X"/><lb n="0907a12" ed="R088"/>即空。眼之与见，表心不无，如人无眼，见即在。</p></cb:div> <lb n="0911a19" ed="X"/><lb n="0907a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a1901">阿难言：唯然，<persName>世尊</persName>！</p></cb:div> <lb n="0911a20" ed="X"/><lb n="0907a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a2001">三、答例成。文三：初、总许。</p><p xml:id="pX11p0911a2010" cb:place="inline">笺云：阿难却答言：均平。</p></cb:div> <lb n="0911a21" ed="X"/><lb n="0907a15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a2101">既无我眼，不成我见。</p></cb:div> <lb n="0911a22" ed="X"/><lb n="0907a16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a2201">次先牒眼</p><p xml:id="pX11p0911a2205" cb:place="inline">笺云：意谓须有眼方成见。</p></cb:div> <lb n="0911a23" ed="X"/><lb n="0907a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911a2301">例<persName>如来</persName>拳，事義相类。</p></cb:div> <lb n="0911a24" ed="X"/><lb n="0907a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911a2401">後擧拳成例。</p><p xml:id="pX11p0911a2406" cb:place="inline">笺云：将眼例拳，其義一般。是阿难 <pb n="0911b" ed="X" xml:id="X11.0271.0911b"/> <lb n="0911b01" ed="X"/><lb n="0907b01" ed="R088"/>所见也。</p></cb:div> <lb n="0911b02" ed="X"/><lb n="0907b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0201"><persName>佛</persName>言：阿难！汝言相类，是義不然。</p></cb:div> <lb n="0911b03" ed="X"/><lb n="0907b03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b0301">四、责不均。</p><p xml:id="pX11p0911b0305" cb:place="inline">笺云：是義不如此。</p></cb:div> <lb n="0911b04" ed="X"/><lb n="0907b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0401">何以故？</p></cb:div> <lb n="0911b05" ed="X"/><lb n="0907b05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b0501">五、征含指。文二：初、自征不例。</p></cb:div> <lb n="0911b06" ed="X"/><lb n="0907b06" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0601">如无手人，拳毕竟灭，彼无眼者，非见全无。</p></cb:div> <lb n="0911b07" ed="X"/><lb n="0907b07" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b0701">後述无眼见存。</p><p xml:id="pX11p0911b0707" cb:place="inline">笺云：拳毕竟灭，表相分全无。非 <lb n="0911b08" ed="X"/><lb n="0907b08" ed="R088"/>见全无，表见分不无。谓眼根虽暗，见性常存。</p></cb:div> <lb n="0911b09" ed="X"/><lb n="0907b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b0901">所以者何？</p></cb:div> <lb n="0911b10" ed="X"/><lb n="0907b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1001">六、邀就审。文三：初、叙盲有见。</p><p xml:id="pX11p0911b1012" cb:place="inline">笺云：有何所以之 <lb n="0911b11" ed="X"/><lb n="0907b11" ed="R088"/>故。</p></cb:div> <lb n="0911b12" ed="X"/><lb n="0907b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b1201">汝试于途询问盲人，汝何所见？</p></cb:div> <lb n="0911b13" ed="X"/><lb n="0907b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1301">二、邀问盲视。</p><p xml:id="pX11p0911b1306" cb:place="inline">笺云：无目曰盲。言汝试于途路之 <lb n="0911b14" ed="X"/><lb n="0907b14" ed="R088"/>上，询问个无目之人，汝何所见？</p></cb:div> <lb n="0911b15" ed="X"/><lb n="0907b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b1501">彼诸盲人必来答汝，我今眼前唯见黑暗，更无他瞩。</p></cb:div> <lb n="0911b16" ed="X"/><lb n="0907b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1601">後替盲答：见。</p><p xml:id="pX11p0911b1606" cb:place="inline">笺云：更无他瞩，独睹暗境而<anchor xml:id="nkr_note_add_0911b1601" n="0911b1601"/><anchor xml:id="beg0911b1601" n="0911b1601"/>已<anchor xml:id="end0911b1601"/>。</p></cb:div> <lb n="0911b17" ed="X"/><lb n="0907b17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911b1701">以是義观，前尘自暗，见何亏损？</p></cb:div> <lb n="0911b18" ed="X"/><lb n="0907b18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911b1801">七、结指心。</p><p xml:id="pX11p0911b1805" cb:place="inline">笺云：用前義观察，前尘自暗，是浮根 <lb n="0911b19" ed="X"/><lb n="0908a01" ed="R088"/>与前尘像自明自暗，此一分见性，则不曾亏损。此 <lb n="0911b20" ed="X"/><lb n="0908a02" ed="R088"/>是<persName>世尊</persName>庵含，指他见也。</p> <lb n="0911b21" ed="X"/><lb n="0908a03" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0911b2101">第二灯光显用指</p><p xml:id="pX11p0911b2108" cb:place="inline">笺云：此指谓前来手见相。例 <lb n="0911b22" ed="X"/><lb n="0908a04" ed="R088"/>指中<persName>佛</persName>邀阿难：汝试于途询问盲人，汝何所见？彼 <lb n="0911b23" ed="X"/><lb n="0908a05" ed="R088"/>诸盲人必来答汝，唯见黑暗等事。是故<persName>世尊</persName>便指 <lb n="0911b24" ed="X"/><lb n="0908a06" ed="R088"/>云：以是義观，前尘自暗，见何亏损？所以阿难向此 <pb n="0911c" ed="X" xml:id="X11.0271.0911c"/> <lb n="0911c01" ed="X"/><lb n="0908a07" ed="R088"/>中疑云：诸盲眼前唯睹黑暗，云何成见？于是<persName>世尊</persName> <lb n="0911c02" ed="X"/><lb n="0908a08" ed="R088"/>恐阿难执盲眼不见，遂邀二人就暗室通疑。上叙 <lb n="0911c03" ed="X"/><lb n="0908a09" ed="R088"/>灯光指竟。</p></cb:div> <lb n="0911c04" ed="X"/><lb n="0908a10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c0401">阿难言：诸盲眼前唯睹黑暗，云何成见？</p></cb:div> <lb n="0911c05" ed="X"/><lb n="0908a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c0501">二、灯光显用指。文三：初、征前拒指。</p></cb:div> <lb n="0911c06" ed="X"/><lb n="0908a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c0601"><persName>佛</persName>告阿难：诸盲无眼唯观黑暗，与有眼人处于暗室， <lb n="0911c07" ed="X"/><lb n="0908a13" ed="R088"/>二黑有别？为无有别？</p></cb:div> <lb n="0911c08" ed="X"/><lb n="0908a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c0801">次、暗室通疑。文二：初、引明瞽同幽，令分二黑。</p><p xml:id="pX11p0911c0818" cb:place="inline">笺 <lb n="0911c09" ed="X"/><lb n="0908a15" ed="R088"/>云：无眼之人唯见前黑，与个有眼人处暗室中。此 <lb n="0911c10" ed="X"/><lb n="0908a16" ed="R088"/>二人见暗，为复有别？为复无别？令他辩。</p></cb:div> <lb n="0911c11" ed="X"/><lb n="0908a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c1101">如是，<persName>世尊</persName>，此暗中人与彼群盲，二黑挍量曾无有异。</p></cb:div> <lb n="0911c12" ed="X"/><lb n="0908a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c1201">後答：群盲共观，两暗无殊。</p><p xml:id="pX11p0911c1211" cb:place="inline">笺云：阿难答意即无 <lb n="0911c13" ed="X"/><lb n="0908b01" ed="R088"/>别，□知无眼之人亦有见，不可言无见。</p></cb:div> <lb n="0911c14" ed="X"/><lb n="0908b02" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c1401">阿难！若无眼人全见前黑，忽得眼光，还于前尘见种 <lb n="0911c15" ed="X"/><lb n="0908b03" ed="R088"/>种色，名眼见者。</p></cb:div> <lb n="0911c16" ed="X"/><lb n="0908b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c1601">後、比心成见。文三：初、比灯同眼抑见成灯。文三：初、 <lb n="0911c17" ed="X"/><lb n="0908b05" ed="R088"/>擧瞽人除膜定眼能瞻。</p><p xml:id="pX11p0911c1710" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>又擧此无眼人， <lb n="0911c18" ed="X"/><lb n="0908b06" ed="R088"/>忽有人将鎞为他剔开眼<anchor xml:id="nkr_note_add_0911c1801" n="0911c1801"/><anchor xml:id="beg0911c1801" n="0911c1801"/>睛<anchor xml:id="end0911c1801"/>，还见前尘等物，莫是 <lb n="0911c19" ed="X"/><lb n="0908b07" ed="R088"/>眼能见？意谓眼不能见，且纵他。</p></cb:div> <lb n="0911c20" ed="X"/><lb n="0908b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c2001">彼暗中人全见前黑，忽获灯光，亦于前尘见种种色， <lb n="0911c21" ed="X"/><lb n="0908b09" ed="R088"/>应名灯见。</p></cb:div> <lb n="0911c22" ed="X"/><lb n="0908b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c2201">後引有目蒙灯，例灯成见。</p></cb:div> <lb n="0911c23" ed="X"/><lb n="0908b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0911c2301">若灯见者，灯能有见，自不名灯。</p></cb:div> <lb n="0911c24" ed="X"/><lb n="0908b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0911c2401">次□立灯鉴，邀灯具识。文二：初纵灯能见，且夺灯 <pb n="0912a" ed="X" xml:id="X11.0271.0912a"/> <lb n="0912a01" ed="X"/><lb n="0908b13" ed="R088"/>名。</p><p xml:id="pX11p0912a0102" cb:place="inline">笺云：自不名灯，灯義不成，须成有情。无情若 <lb n="0912a02" ed="X"/><lb n="0908b14" ed="R088"/>见，无義不成。</p></cb:div> <lb n="0912a03" ed="X"/><lb n="0908b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a0301">又则灯观何关汝事？</p></cb:div> <lb n="0912a04" ed="X"/><lb n="0908b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912a0401">後重许灯心，责遗躬性。</p><p xml:id="pX11p0912a0410" cb:place="inline">笺云：纵灯有心解见，又 <lb n="0912a05" ed="X"/><lb n="0908b17" ed="R088"/>何关汝阿难之事？</p></cb:div> <lb n="0912a06" ed="X"/><lb n="0908b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a0601">是故当知，灯能显色。如是见者，是眼非灯。</p></cb:div> <lb n="0912a07" ed="X"/><lb n="0909a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912a0701">後双彰显色，指见成心。文二：初、标灯指眼。</p><p xml:id="pX11p0912a0717" cb:place="inline">笺云： <lb n="0912a08" ed="X"/><lb n="0909a02" ed="R088"/>灯只能显前尘色相，不解见色，指到于眼，眼根发 <lb n="0912a09" ed="X"/><lb n="0909a03" ed="R088"/>识明利，方具前境。</p></cb:div> <lb n="0912a10" ed="X"/><lb n="0909a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a1001">眼能显色，如是见性，是心非眼。</p></cb:div> <lb n="0912a11" ed="X"/><lb n="0909a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912a1101">後去目甄心。</p><p xml:id="pX11p0912a1106" cb:place="inline">笺云：是知眼只能显色，不能见色。 <lb n="0912a12" ed="X"/><lb n="0909a06" ed="R088"/>见是于心，乃指心见。若言眼能见，死人有眼，云何 <lb n="0912a13" ed="X"/><lb n="0909a07" ed="R088"/>不见？明不循根，寄根明发。</p> <lb n="0912a14" ed="X"/><lb n="0909a08" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0912a1401">第三，去留动寂指。</p><p xml:id="pX11p0912a1408" cb:place="inline">笺云：去喩烦恼似客，不久住 <lb n="0912a15" ed="X"/><lb n="0909a09" ed="R088"/>故；留喩声闻人暂伏第六，识如主人，更无来、往；动 <lb n="0912a16" ed="X"/><lb n="0909a10" ed="R088"/>喩大乘细四相，生、住、异、灭，微细难知；寂喩大乘真 <lb n="0912a17" ed="X"/><lb n="0909a11" ed="R088"/>空，非生、灭故。此指来意。然谓前来执能推者为心， <lb n="0912a18" ed="X"/><lb n="0909a12" ed="R088"/>被<persName>世尊</persName>夺下，又向灯光指中破灯破眼，指到于心。 <lb n="0912a19" ed="X"/><lb n="0909a13" ed="R088"/>所以阿难未知夺指之意，是以阿难与诸大众默 <lb n="0912a20" ed="X"/><lb n="0909a14" ed="R088"/>然。故疏主出阿难意云：拒之，乃仰惭慈诲；认之，又 <lb n="0912a21" ed="X"/><lb n="0909a15" ed="R088"/>与夺同源。是以默请分诠，冀明料简。上叙去、留、动、 <lb n="0912a22" ed="X"/><lb n="0909a16" ed="R088"/>寂，指</p></cb:div> <lb n="0912a23" ed="X"/><lb n="0909a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912a2301">阿难虽复得闻是言，与诸大众口<anchor xml:id="nkr_note_add_0912a2301" n="0912a2301"/><anchor xml:id="beg0912a2301" n="0912a2301"/>已<anchor xml:id="end0912a2301"/>默然，心未开悟， <lb n="0912a24" ed="X"/><lb n="0909a18" ed="R088"/>犹冀<persName>如来</persName>慈音宣示，合掌淸心，伫<persName>佛</persName>悲诲。</p></cb:div> <pb n="0912b" ed="X" xml:id="X11.0271.0912b"/> <lb n="0912b01" ed="X"/><lb n="0909b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b0101">三、去留动寂指之三：初、迷徒默请。</p><p xml:id="pX11p0912b0114" cb:place="inline">笺云：犹，尙也。 <lb n="0912b02" ed="X"/><lb n="0909b02" ed="R088"/>冀，仗也。与诸三十六类大众，见<persName>佛</persName>此言，疑道前来。 <lb n="0912b03" ed="X"/><lb n="0909b03" ed="R088"/>又夺云：若变灭时，此心即同龟毛兔角。又言：此心 <lb n="0912b04" ed="X"/><lb n="0909b04" ed="R088"/>不是。此中又指道：灯能显色，如是见者，是眼非灯； <lb n="0912b05" ed="X"/><lb n="0909b05" ed="R088"/>眼能显色，如是见性，是心非眼。进之<persName>佛</persName>前来，又夺 <lb n="0912b06" ed="X"/><lb n="0909b06" ed="R088"/>下此心。退之<persName>佛</persName>此中，又指此心但得缄口，无言身 <lb n="0912b07" ed="X"/><lb n="0909b07" ed="R088"/>之与心，未能开通悟解，尙自仗<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>慈悲之音， <lb n="0912b08" ed="X"/><lb n="0909b08" ed="R088"/>宣说显未。于是合掌，淸洁其心，伫待我<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>慈 <lb n="0912b09" ed="X"/><lb n="0909b09" ed="R088"/>悲诲喩。</p></cb:div> <lb n="0912b10" ed="X"/><lb n="0909b10" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912b1001">尔时，<persName>世尊</persName>舒兜罗绵网相光手，开五轮指，诲敕阿难 <lb n="0912b11" ed="X"/><lb n="0909b11" ed="R088"/>及诸大众：</p></cb:div> <lb n="0912b12" ed="X"/><lb n="0909b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b1201">次敕众谈因。文二：初舒金普敕。</p><p xml:id="pX11p0912b1213" cb:place="inline">笺云：兜罗绵，亦 <lb n="0912b13" ed="X"/><lb n="0909b13" ed="R088"/>云都罗绵。兜罗树上出绵，<persName>佛</persName>手柔软如兜罗绵，<persName>佛</persName> <lb n="0912b14" ed="X"/><lb n="0909b14" ed="R088"/>手有网缦之相光明。开，犹展舒也。<persName>佛</persName>五指端各有 <lb n="0912b15" ed="X"/><lb n="0909b15" ed="R088"/>轮纹相。诲、喩、告、敕、庆、喜，幷三十六类大众。</p></cb:div> <lb n="0912b16" ed="X"/><lb n="0909b16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912b1601">我初成道。</p></cb:div> <lb n="0912b17" ed="X"/><lb n="0909b17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b1701">次告演，初谈。</p><p xml:id="pX11p0912b1706" cb:place="inline">笺云：<persName>世尊</persName>从初于菩提树下八相 <lb n="0912b18" ed="X"/><lb n="0909b18" ed="R088"/>成道也。</p></cb:div> <lb n="0912b19" ed="X"/><lb n="0910a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912b1901">于鹿园中，为阿若多，五比丘等。</p></cb:div> <lb n="0912b20" ed="X"/><lb n="0910a02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912b2001">笺云：<persName>佛</persName>昔因中时，在此园中为鹿。二、今成道，又 <lb n="0912b21" ed="X"/><lb n="0910a03" ed="R088"/>于此园为五俱轮，转十二行法轮。梵云阿若多，华 <lb n="0912b22" ed="X"/><lb n="0910a04" ed="R088"/>言解義。<persName>佛</persName>初成道日，且先度五俱轮。梵云俱轮，华 <lb n="0912b23" ed="X"/><lb n="0910a05" ed="R088"/>言亲，是<persName>佛</persName>之亲为其说十二行法轮。说了，问他五 <lb n="0912b24" ed="X"/><lb n="0910a06" ed="R088"/>人，云阿若多。陈那起来，云阿若多。五者，三人家族： <pb n="0912c" ed="X" xml:id="X11.0271.0912c"/> <lb n="0912c01" ed="X"/><lb n="0910a07" ed="R088"/>一、阿湿波，华言马勝；二、<g ref="#CB02494">跋</g>提；三、<name role="" type="person">摩诃男</name>俱利。二人 <lb n="0912c02" ed="X"/><lb n="0910a08" ed="R088"/>舅氏：一、<name role="" type="person">憍陈那</name>；二、十力迦葉。</p></cb:div> <lb n="0912c03" ed="X"/><lb n="0910a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c0301">及汝四众言：</p></cb:div> <lb n="0912c04" ed="X"/><lb n="0910a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c0401">笺云：则五俱轮中自家四众，或是汝在会四众，指 <lb n="0912c05" ed="X"/><lb n="0910a11" ed="R088"/><persName>佛</persName>边四众也。</p></cb:div> <lb n="0912c06" ed="X"/><lb n="0910a12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c0601">一切众生，不成菩提，及阿罗汉。</p></cb:div> <lb n="0912c07" ed="X"/><lb n="0910a13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c0701">笺云：菩提是<persName>佛</persName>果位，有为果或无上菩提。</p></cb:div> <lb n="0912c08" ed="X"/><lb n="0910a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c0801">皆由客尘烦恼所误。</p></cb:div> <lb n="0912c09" ed="X"/><lb n="0910a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c0901">笺云：烦恼从外而来，汚其自体，似客尘一般，言总 <lb n="0912c10" ed="X"/><lb n="0910a16" ed="R088"/>因此客尘烦恼之所赚误。</p></cb:div> <lb n="0912c11" ed="X"/><lb n="0910a17" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c1101">汝等当时因何开悟，今成圣果？</p></cb:div> <lb n="0912c12" ed="X"/><lb n="0910a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c1201">後令宣创悟。</p><p xml:id="pX11p0912c1206" cb:place="inline">笺云：汝指阿若多，通取四众。当鹿 <lb n="0912c13" ed="X"/><lb n="0910b01" ed="R088"/>园中<persName>佛</persName>设法之时，因何开通悟解，今成四界阿罗 <lb n="0912c14" ed="X"/><lb n="0910b02" ed="R088"/>汉也？</p></cb:div> <lb n="0912c15" ed="X"/><lb n="0910b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c1501">时，<name role="" type="person">憍陈那</name>起立白<persName>佛</persName>：</p></cb:div> <lb n="0912c16" ed="X"/><lb n="0910b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c1601">後阿若承宣。文四：初总述悟因。</p><p xml:id="pX11p0912c1613" cb:place="inline">笺云：当<persName>佛</persName>告演 <lb n="0912c17" ed="X"/><lb n="0910b05" ed="R088"/>之时，陈，姓也。那是男声，如尼是女声。从座起立，咨 <lb n="0912c18" ed="X"/><lb n="0910b06" ed="R088"/>白教主。</p></cb:div> <lb n="0912c19" ed="X"/><lb n="0910b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c1901">我今长老，于大众中。</p></cb:div> <lb n="0912c20" ed="X"/><lb n="0910b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c2001">笺云：是长之老德重，推尊耆年宿德。莊严经云：不 <lb n="0912c21" ed="X"/><lb n="0910b09" ed="R088"/>必发白面皱，牙齿堕落，所贵修福灭罪，净修梵行， <lb n="0912c22" ed="X"/><lb n="0910b10" ed="R088"/>名曰长老向法会之中。</p></cb:div> <lb n="0912c23" ed="X"/><lb n="0910b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0912c2301">独得解名。</p></cb:div> <lb n="0912c24" ed="X"/><lb n="0910b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0912c2401">笺云：解四谛理成阿罗汉。</p></cb:div> <pb n="0913a" ed="X" xml:id="X11.0271.0913a"/> <lb n="0913a01" ed="X"/><lb n="0910b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a0101">因悟客尘二字成果。</p></cb:div> <lb n="0913a02" ed="X"/><lb n="0910b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a0201">笺云：客影取主，客是第六识心，攀缘遂境，念念不 <lb n="0913a03" ed="X"/><lb n="0910b15" ed="R088"/>止，喩如客来来<anchor xml:id="nkr_note_orig_0913001" n="0913001"/><g ref="#CB17542">径</g>往，似猿猴得树，象马无钩。主喩 <lb n="0913a04" ed="X"/><lb n="0910b16" ed="R088"/>声闻人不与五同缘，伏第六识心。尘影取空，尘是 <lb n="0913a05" ed="X"/><lb n="0910b17" ed="R088"/>大乘细四相，生、住、异、灭，念念不止。空喩大乘真空 <lb n="0913a06" ed="X"/><lb n="0910b18" ed="R088"/>成果，则成第四果阿罗汉，然後便说喩。</p></cb:div> <lb n="0913a07" ed="X"/><lb n="0911a01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a0701"><persName>世尊</persName>，譬如行客投寄旅亭，或宿或食，食宿事毕，俶装 <lb n="0913a08" ed="X"/><lb n="0911a02" ed="R088"/>前途不遑安住。</p></cb:div> <lb n="0913a09" ed="X"/><lb n="0911a03" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a0901">次先陈客義。文四：初述客匆遊。</p><p xml:id="pX11p0913a0913" cb:place="inline">笺云：譬，况也。俶， <lb n="0913a10" ed="X"/><lb n="0911a04" ed="R088"/>述也。坐曰贾，行曰遍。投泊寄宿于旅店之中，或可 <lb n="0913a11" ed="X"/><lb n="0911a05" ed="R088"/>一宿，或可一食，食与宿事一时了。又乃远装行途， <lb n="0913a12" ed="X"/><lb n="0911a06" ed="R088"/>更不驻止。法上一切众生，第六识心，嚣甚动掉，起 <lb n="0913a13" ed="X"/><lb n="0911a07" ed="R088"/>惑造业，攀缘逐境，无有休歇，如客相似。</p></cb:div> <lb n="0913a14" ed="X"/><lb n="0911a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a1401">若实主人，自无攸往。</p></cb:div> <lb n="0913a15" ed="X"/><lb n="0911a09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a1501">次叙主人安住。</p><p xml:id="pX11p0913a1507" cb:place="inline">笺云：攸，所也。若是店主，何有所 <lb n="0913a16" ed="X"/><lb n="0911a10" ed="R088"/>往？喩声闻人暂伏第六识，不与五同缘之时。</p></cb:div> <lb n="0913a17" ed="X"/><lb n="0911a11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a1701">如是思惟：不住名客，住名主人。</p></cb:div> <lb n="0913a18" ed="X"/><lb n="0911a12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a1801">三重双料简。</p><p xml:id="pX11p0913a1806" cb:place="inline">笺云：陈那又双叙。</p></cb:div> <lb n="0913a19" ed="X"/><lb n="0911a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a1901">以不住者，名为客義。</p></cb:div> <lb n="0913a20" ed="X"/><lb n="0911a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a2001">四、偏结族门。</p><p xml:id="pX11p0913a2006" cb:place="inline">笺云：影取以所住者，名为主義。此 <lb n="0913a21" ed="X"/><lb n="0911a15" ed="R088"/>叙客了，下文叙尘。</p></cb:div> <lb n="0913a22" ed="X"/><lb n="0911a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913a2201">又如新霁，淸旸陞天，光入隙中，发明空中诸有尘相， <lb n="0913a23" ed="X"/><lb n="0911a17" ed="R088"/>尘质摇动，虚空寂然。</p></cb:div> <lb n="0913a24" ed="X"/><lb n="0911a18" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913a2401">三、显谈尘妄。文二：初、叙空寂尘摇。</p><p xml:id="pX11p0913a2414" cb:place="inline">笺云：雨过曰 <pb n="0913b" ed="X" xml:id="X11.0271.0913b"/> <lb n="0913b01" ed="X"/><lb n="0911b01" ed="R088"/>霁。日头陞霄之时，屋室有小孔隙，日影射入屋内， <lb n="0913b02" ed="X"/><lb n="0911b02" ed="R088"/>便见野马之尘显现分明。然此尘形质摇动，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0913002" n="0913002"/>上 <lb n="0913b03" ed="X"/><lb n="0911b03" ed="R088"/>新霁淸旸，喩法空无漏智现前。光入隙中，发明空 <lb n="0913b04" ed="X"/><lb n="0911b04" ed="R088"/>中诸有尘相，喩第八识中生、住、异、灭、细四相。此四 <lb n="0913b05" ed="X"/><lb n="0911b05" ed="R088"/>相念念不停，如空中隙驹。尘若是空，祇寂然不动， <lb n="0913b06" ed="X"/><lb n="0911b06" ed="R088"/>喩大乘真空之理。无来无去下，双叙。</p></cb:div> <lb n="0913b07" ed="X"/><lb n="0911b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b0701">如是思惟，澄寂名空。</p></cb:div> <lb n="0913b08" ed="X"/><lb n="0911b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b0801">後审甄尘理。</p><p xml:id="pX11p0913b0806" cb:place="inline">笺云：是真。</p></cb:div> <lb n="0913b09" ed="X"/><lb n="0911b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b0901">摇动名尘。</p></cb:div> <lb n="0913b10" ed="X"/><lb n="0911b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b1001">笺云：是妄。</p></cb:div> <lb n="0913b11" ed="X"/><lb n="0911b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b1101">以摇动者，名为尘義。</p></cb:div> <lb n="0913b12" ed="X"/><lb n="0911b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b1201">笺云：影取以不动者，名为空義。</p></cb:div> <lb n="0913b13" ed="X"/><lb n="0911b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913b1301"><persName>佛</persName>言：如是！</p></cb:div> <lb n="0913b14" ed="X"/><lb n="0911b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913b1401">四，<persName>佛</persName>印证。</p> <lb n="0913b15" ed="X"/><lb n="0911b15" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0913b1501">第四，兜罗开合指。</p><p xml:id="pX11p0913b1508" cb:place="inline">笺云：此指来□□阿难前□ <lb n="0913b16" ed="X"/><lb n="0911b16" ed="R088"/>去留动寂，指中与诸大众口<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1601" n="0913b1601"/><anchor xml:id="beg0913b1601" n="0913b1601"/>已<anchor xml:id="end0913b1601"/>默然，心未开悟。于 <lb n="0913b17" ed="X"/><lb n="0911b17" ed="R088"/>是<persName>世尊</persName>向此中开，屈五轮之指，引试阿难，方睹尘 <lb n="0913b18" ed="X"/><lb n="0911b18" ed="R088"/>摇之妄习。即时<persName>如来</persName>于大众中屈五轮指，屈<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1801" n="0913b1801"/><anchor xml:id="beg0913b1801" n="0913b1801"/>已<anchor xml:id="end0913b1801"/>复 <lb n="0913b19" ed="X"/><lb n="0912a01" ed="R088"/>开，开<anchor xml:id="nkr_note_add_0913b1901" n="0913b1901"/><anchor xml:id="beg0913b1901" n="0913b1901"/>已<anchor xml:id="end0913b1901"/>又屈，谓阿难言：汝今何见？阿难言：我见如 <lb n="0913b20" ed="X"/><lb n="0912a02" ed="R088"/>来百宝轮掌众中开合。<persName>佛</persName>告阿难：汝见我手众中 <lb n="0913b21" ed="X"/><lb n="0912a03" ed="R088"/>开合，为是我手有开有合？为复汝见有开有合？双 <lb n="0913b22" ed="X"/><lb n="0912a04" ed="R088"/>征开合。阿难言：<persName>世尊</persName>宝手众中开合，非我见性有 <lb n="0913b23" ed="X"/><lb n="0912a05" ed="R088"/>开有合。答：心无展合，显境自摇。<persName>佛</persName>言：谁动谁静？阿 <lb n="0913b24" ed="X"/><lb n="0912a06" ed="R088"/>难言：<persName>佛</persName>手不住，而我见性尙无有静，谁为无住？答： <pb n="0913c" ed="X" xml:id="X11.0271.0913c"/> <lb n="0913c01" ed="X"/><lb n="0912a07" ed="R088"/>双超动静。<persName>佛</persName>言：如是。且泛印之。此表外四大生灭 <lb n="0913c02" ed="X"/><lb n="0912a08" ed="R088"/>也。上叙兜罗开合，指</p></cb:div> <lb n="0913c03" ed="X"/><lb n="0912a09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c0301">即时，<persName>如来</persName>于大众中屈五轮指，屈<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0301" n="0913c0301"/><anchor xml:id="beg0913c0301" n="0913c0301"/>已<anchor xml:id="end0913c0301"/>复开，开<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0302" n="0913c0302"/><anchor xml:id="beg0913c0302" n="0913c0302"/>已<anchor xml:id="end0913c0302"/>又屈， <lb n="0913c04" ed="X"/><lb n="0912a10" ed="R088"/>谓阿难言：汝今何见？</p></cb:div> <lb n="0913c05" ed="X"/><lb n="0912a11" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c0501">四、兜罗开合指。文五：初、标相问酬。文二：初、五轮开 <lb n="0913c06" ed="X"/><lb n="0912a12" ed="R088"/>屈试睹尘摇。</p><p xml:id="pX11p0913c0606" cb:place="inline">笺云：开<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0601" n="0913c0601"/><anchor xml:id="beg0913c0601" n="0913c0601"/>已<anchor xml:id="end0913c0601"/>，又屈意表外四大山河 <lb n="0913c07" ed="X"/><lb n="0912a13" ed="R088"/>大地诸有为法，恒常生灭，无有停住。</p></cb:div> <lb n="0913c08" ed="X"/><lb n="0912a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c0801">阿难言：我见<persName>如来</persName>百宝轮掌众中开合。</p></cb:div> <lb n="0913c09" ed="X"/><lb n="0912a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c0901">後酬百宝卷，舒述心能见。</p></cb:div> <lb n="0913c10" ed="X"/><lb n="0912a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c1001"><persName>佛</persName>告阿难：汝见我手众中开合。</p></cb:div> <lb n="0913c11" ed="X"/><lb n="0912a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c1101">二、征答动理。文二：初、心境双标，别征开合。</p><p xml:id="pX11p0913c1117" cb:place="inline">笺云： <lb n="0913c12" ed="X"/><lb n="0912a18" ed="R088"/>此牒他前言。</p></cb:div> <lb n="0913c13" ed="X"/><lb n="0912b01" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c1301">为是我手有开有合？为复汝见有开有合？</p></cb:div> <lb n="0913c14" ed="X"/><lb n="0912b02" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c1401">笺云：意问他为复外四大有生灭？为复是汝缘尘 <lb n="0913c15" ed="X"/><lb n="0912b03" ed="R088"/>妄心有生有灭？阿难不了心境之文下便云：</p></cb:div> <lb n="0913c16" ed="X"/><lb n="0912b04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c1601">阿难言：<persName>世尊</persName>！宝手众中开合，我见<persName>如来</persName>手自开合，非 <lb n="0913c17" ed="X"/><lb n="0912b05" ed="R088"/>我见性有开有合。</p></cb:div> <lb n="0913c18" ed="X"/><lb n="0912b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c1801">後答：心无展合，显境自摇。</p><p xml:id="pX11p0913c1811" cb:place="inline">笺云：阿难意□，外四 <lb n="0913c19" ed="X"/><lb n="0912b07" ed="R088"/>大自生自灭，我此识心不曾生灭，不知外四大是 <lb n="0913c20" ed="X"/><lb n="0912b08" ed="R088"/>无记，何处有生灭？生灭唯心也。</p></cb:div> <lb n="0913c21" ed="X"/><lb n="0912b09" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c2101"><persName>佛</persName>言：谁动谁静？</p></cb:div> <lb n="0913c22" ed="X"/><lb n="0912b10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0913c2201">三审文</p><p xml:id="pX11p0913c2204" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>再审：为复是境动心动？为复是 <lb n="0913c23" ed="X"/><lb n="0912b11" ed="R088"/>境静心静？</p></cb:div> <lb n="0913c24" ed="X"/><lb n="0912b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0913c2401">阿难言：<persName>佛</persName>手不住，而我见性尙无有静，谁为无住？</p></cb:div> <pb n="0914a" ed="X" xml:id="X11.0271.0914a"/> <lb n="0914a01" ed="X"/><lb n="0912b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a0101">四、认文</p><p xml:id="pX11p0914a0104" cb:place="inline">笺云：尙无有静超静相，谁为无住超动 <lb n="0914a02" ed="X"/><lb n="0912b14" ed="R088"/>相？双超动静。</p></cb:div> <lb n="0914a03" ed="X"/><lb n="0912b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a0301"><persName>佛</persName>言：如是！</p></cb:div> <lb n="0914a04" ed="X"/><lb n="0912b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a0401">五印文</p><p xml:id="pX11p0914a0404" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>见阿难略认得一分，性无动静， <lb n="0914a05" ed="X"/><lb n="0912b17" ed="R088"/>且泛印之。此叙外四大了，下文叙内四大。</p> <lb n="0914a06" ed="X"/><lb n="0912b18" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0914a0601">第五，轮光显耀指。</p><p xml:id="pX11p0914a0608" cb:place="inline">笺云：然谓前来兜罗指中，只 <lb n="0914a07" ed="X"/><lb n="0913a01" ed="R088"/>明得外四大相，未明内四大元由。所以<persName>世尊</persName>别纵 <lb n="0914a08" ed="X"/><lb n="0913a02" ed="R088"/>权方，连祛内执，便乃左右飞光，要除迷习。经云：如 <lb n="0914a09" ed="X"/><lb n="0913a03" ed="R088"/>来于是从轮掌中飞一宝光在阿难右，即时阿难 <lb n="0914a10" ed="X"/><lb n="0913a04" ed="R088"/>迴首右盼。又放一光在阿难左，阿难又则迴首左 <lb n="0914a11" ed="X"/><lb n="0913a05" ed="R088"/>盼。<persName>世尊</persName>便问阿难：汝头今日何因摇动？阿难言：我 <lb n="0914a12" ed="X"/><lb n="0913a06" ed="R088"/>见<persName>如来</persName>出妙宝光来我左右，故左右观，头自动摇。 <lb n="0914a13" ed="X"/><lb n="0913a07" ed="R088"/><persName>世尊</persName>便征阿难：汝盼<persName>佛</persName>光左右动头，为汝头动？为 <lb n="0914a14" ed="X"/><lb n="0913a08" ed="R088"/>复见动？阿难言：<persName>世尊</persName>！我头自动，而我见性尙无有 <lb n="0914a15" ed="X"/><lb n="0913a09" ed="R088"/>止，谁为摇动？答：双超动、静二境。<persName>佛</persName>言：如是。此表内 <lb n="0914a16" ed="X"/><lb n="0913a10" ed="R088"/>四大相生灭。故疏主云：头是无记，由识故摇，何得 <lb n="0914a17" ed="X"/><lb n="0913a11" ed="R088"/>印见？难□□□□□□□□□□□□□：轮光显 <lb n="0914a18" ed="X"/><lb n="0913a12" ed="R088"/>耀指</p></cb:div> <lb n="0914a19" ed="X"/><lb n="0913a13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a1901"><persName>如来</persName>于是从轮掌中飞一宝光，在阿难右。</p></cb:div> <lb n="0914a20" ed="X"/><lb n="0913a14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a2001">五、轮光显耀。指文六：初、飞光问首。文五：初、轮光飞 <lb n="0914a21" ed="X"/><lb n="0913a15" ed="R088"/>右。</p></cb:div> <lb n="0914a22" ed="X"/><lb n="0913a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a2201">即时，阿难迴首右盼。</p></cb:div> <lb n="0914a23" ed="X"/><lb n="0913a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914a2301">三，庆喜迴瞻。</p><p xml:id="pX11p0914a2306" cb:place="inline">笺云：阿难迴头右顾，斜视曰盼。</p></cb:div> <lb n="0914a24" ed="X"/><lb n="0913a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914a2401">又放一光，在阿难左。</p></cb:div> <pb n="0914b" ed="X" xml:id="X11.0271.0914b"/> <lb n="0914b01" ed="X"/><lb n="0913b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0101">三飞左。</p><p xml:id="pX11p0914b0104" cb:place="inline">笺云：左右顾盼，表内四大，地水火风，念 <lb n="0914b02" ed="X"/><lb n="0913b02" ed="R088"/>念生灭。</p></cb:div> <lb n="0914b03" ed="X"/><lb n="0913b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b0301">阿难又则迴首左盼。</p></cb:div> <lb n="0914b04" ed="X"/><lb n="0913b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0401">四左顾。</p></cb:div> <lb n="0914b05" ed="X"/><lb n="0913b05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b0501"><persName>佛</persName>告阿难：汝头今日何因摇动？</p></cb:div> <lb n="0914b06" ed="X"/><lb n="0913b06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0601">五、问动。</p><p xml:id="pX11p0914b0604" cb:place="inline">笺云：因个甚物，头乃摇动？</p></cb:div> <lb n="0914b07" ed="X"/><lb n="0913b07" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b0701">阿难言：我见<persName>如来</persName>出妙宝光，来我左右，故左右观。</p></cb:div> <lb n="0914b08" ed="X"/><lb n="0913b08" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b0801">二、答见随瞻。文二：初、总述随观。</p><p xml:id="pX11p0914b0813" cb:place="inline">笺云：他身征妙 <lb n="0914b09" ed="X"/><lb n="0913b09" ed="R088"/>出光，可贵可重，来在我左边右边，故我向左右观 <lb n="0914b10" ed="X"/><lb n="0913b10" ed="R088"/>瞻。</p></cb:div> <lb n="0914b11" ed="X"/><lb n="0913b11" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1101">头自摇动。</p></cb:div> <lb n="0914b12" ed="X"/><lb n="0913b12" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1201">後自甄头动。</p><p xml:id="pX11p0914b1206" cb:place="inline">笺云：言我头自家摇动。</p></cb:div> <lb n="0914b13" ed="X"/><lb n="0913b13" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1301">阿难！汝盼<persName>佛</persName>光左右动头。</p></cb:div> <lb n="0914b14" ed="X"/><lb n="0913b14" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1401">三、审。二、双征。文二：初、审。</p><p xml:id="pX11p0914b1410" cb:place="inline">笺云：牒他答下，便双问。</p></cb:div> <lb n="0914b15" ed="X"/><lb n="0913b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1501">为汝头动？为复见动？</p></cb:div> <lb n="0914b16" ed="X"/><lb n="0913b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1601">後征。</p><p xml:id="pX11p0914b1603" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>问：为复是内四大生灭？为复汝识 <lb n="0914b17" ed="X"/><lb n="0913b17" ed="R088"/>心有生灭？阿难不悟心境一如，下便答。</p></cb:div> <lb n="0914b18" ed="X"/><lb n="0913b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b1801"><persName>世尊</persName>！我头自动，而我见性尙无有止，谁为摇动？</p></cb:div> <lb n="0914b19" ed="X"/><lb n="0914a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b1901">四见超双迹。</p><p xml:id="pX11p0914b1906" cb:place="inline">笺云：尙无有止超静相，谁为摇动 <lb n="0914b20" ed="X"/><lb n="0914a02" ed="R088"/>超动相？阿难意云：内四大自生灭，我见性无生灭。 <lb n="0914b21" ed="X"/><lb n="0914a03" ed="R088"/>疏云：不知关在戏人，但执木身能动，不知是识性 <lb n="0914b22" ed="X"/><lb n="0914a04" ed="R088"/>生灭。四大身乃无记，何有生灭？</p></cb:div> <lb n="0914b23" ed="X"/><lb n="0914a05" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914b2301"><persName>佛</persName>言：如是！</p></cb:div> <lb n="0914b24" ed="X"/><lb n="0914a06" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914b2401">五，<persName>佛</persName>印诠成。</p><p xml:id="pX11p0914b2406" cb:place="inline">笺云：<persName>佛</persName>见他略认得一分性，识得 <pb n="0914c" ed="X" xml:id="X11.0271.0914c"/> <lb n="0914c01" ed="X"/><lb n="0914a07" ed="R088"/>一分真妄，且泛印如是，要向下都责。</p></cb:div> <lb n="0914c02" ed="X"/><lb n="0914a08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c0201">于是<persName>如来</persName>普告大众：若复众生，以摇动者名之为尘， <lb n="0914c03" ed="X"/><lb n="0914a09" ed="R088"/>以不住者名之为客。</p></cb:div> <lb n="0914c04" ed="X"/><lb n="0914a10" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c0401">六、<persName>如来</persName>叙责。文二：初、叙。文三：初、叙憍陈。</p><p xml:id="pX11p0914c0416" cb:place="inline">笺云：总 <lb n="0914c05" ed="X"/><lb n="0914a11" ed="R088"/>叙迷真偝觉等辈。用摇动者，名之为尘，是细四相。 <lb n="0914c06" ed="X"/><lb n="0914a12" ed="R088"/>用不住者，名之为客，是第六□心。来来往往，似客 <lb n="0914c07" ed="X"/><lb n="0914a13" ed="R088"/>一□□□。牒前，去留动寂。指</p></cb:div> <lb n="0914c08" ed="X"/><lb n="0914a14" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c0801">汝观阿难，头自动摇，见无所动。</p></cb:div> <lb n="0914c09" ed="X"/><lb n="0914a15" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c0901">次飞光</p><p xml:id="pX11p0914c0904" cb:place="inline">笺云：牒轮光显耀。指文。</p></cb:div> <lb n="0914c10" ed="X"/><lb n="0914a16" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c1001">又汝观我，手自开合，见无舒捲。</p></cb:div> <lb n="0914c11" ed="X"/><lb n="0914a17" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c1101">後开合。</p><p xml:id="pX11p0914c1104" cb:place="inline">笺云：牒兜罗，开合指文。</p></cb:div> <lb n="0914c12" ed="X"/><lb n="0914a18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c1201">云何汝今以动为身？</p></cb:div> <lb n="0914c13" ed="X"/><lb n="0914b01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c1301">後、责。文二：初、别。文二：初、牒；第三、立责。</p><p xml:id="pX11p0914c1315" cb:place="inline">笺云：责阿 <lb n="0914c14" ed="X"/><lb n="0914b02" ed="R088"/>难用身解动，身是无记，动唯是心，则轮光显耀指。</p></cb:div> <lb n="0914c15" ed="X"/><lb n="0914b03" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c1501">以动为境。</p></cb:div> <lb n="0914c16" ed="X"/><lb n="0914b04" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c1601">後牒。第二立责。</p><p xml:id="pX11p0914c1607" cb:place="inline">笺云：境不解动，动唯是心。此责 <lb n="0914c17" ed="X"/><lb n="0914b05" ed="R088"/>境动，是兜罗开合，指缘外四大是境，此中责之不 <lb n="0914c18" ed="X"/><lb n="0914b06" ed="R088"/>伦次。盖是<persName>佛</persName>责时便责，不拘前後，或外四大从内 <lb n="0914c19" ed="X"/><lb n="0914b07" ed="R088"/>四大变，所以先责内，後方责外也。</p></cb:div> <lb n="0914c20" ed="X"/><lb n="0914b08" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c2001">从始洎终，念念生灭。</p></cb:div> <lb n="0914c21" ed="X"/><lb n="0914b09" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0914c2101">後总文五：初、责不息妄。</p><p xml:id="pX11p0914c2110" cb:place="inline">笺云：从始一念违如，及 <lb n="0914c22" ed="X"/><lb n="0914b10" ed="R088"/>至六道轮迴，前念新新而起，名生。後念念念落谢， <lb n="0914c23" ed="X"/><lb n="0914b11" ed="R088"/>名灭。</p></cb:div> <lb n="0914c24" ed="X"/><lb n="0914b12" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0914c2401">遗失真性。</p></cb:div> <pb n="0915a" ed="X" xml:id="X11.0271.0915a"/> <lb n="0915a01" ed="X"/><lb n="0914b13" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a0101">二、责遗真体。</p><p xml:id="pX11p0915a0106" cb:place="inline">笺云：遗亦失也，又训落。既流浪生 <lb n="0915a02" ed="X"/><lb n="0914b14" ed="R088"/>死，便失却本来真性。</p></cb:div> <lb n="0915a03" ed="X"/><lb n="0914b15" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0915a0301">顚倒行事。</p></cb:div> <lb n="0915a04" ed="X"/><lb n="0914b16" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a0401">三，责心外见缘。</p><p xml:id="pX11p0915a0407" cb:place="inline">笺云：顚倒，不正義。动是心执身 <lb n="0915a05" ed="X"/><lb n="0914b17" ed="R088"/>与境，动则顚倒行事。以不动言动，以动言不动。</p></cb:div> <lb n="0915a06" ed="X"/><lb n="0914b18" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0915a0601">性心失真，认物为<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0601" n="0915a0601"/><anchor xml:id="beg0915a0601" n="0915a0601"/>己<anchor xml:id="end0915a0601"/>。</p></cb:div> <lb n="0915a07" ed="X"/><lb n="0915a01" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a0701">四，责认妄为性。</p><p xml:id="pX11p0915a0707" cb:place="inline">笺云：性心是妄，失却真如之性， <lb n="0915a08" ed="X"/><lb n="0915a02" ed="R088"/>认生灭妄心为自<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0801" n="0915a0801"/><anchor xml:id="beg0915a0801" n="0915a0801"/>己<anchor xml:id="end0915a0801"/>。问：何故言心为物？答：为向真 <lb n="0915a09" ed="X"/><lb n="0915a03" ed="R088"/>性上看来，妄心亦似物也。</p></cb:div> <lb n="0915a10" ed="X"/><lb n="0915a04" ed="R088"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX11p0915a1001">轮迴是中，自取流转。</p></cb:div> <lb n="0915a11" ed="X"/><lb n="0915a05" ed="R088"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX11p0915a1101">五，责迷中受转。</p><p xml:id="pX11p0915a1107" cb:place="inline">笺云：向生死中流浪，如旋火轮， <lb n="0915a12" ed="X"/><lb n="0915a06" ed="R088"/>无有停息。集谛名流，苦谛名转。由集谛招三界身 <lb n="0915a13" ed="X"/><lb n="0915a07" ed="R088"/>有漂溺之義名流，苦果身于三界受生名转。</p> <lb n="0915a14" ed="X"/><lb n="0915a08" ed="R088"/><p xml:id="pX11p0915a1401">第六，观河匪变指。</p><p xml:id="pX11p0915a1408" cb:place="inline">笺云：观是能缘见分，河是所 <lb n="0915a15" ed="X"/><lb n="0915a09" ed="R088"/>缘相分。匪变者，不变也。此指然。谓波斯匿王问<persName>佛</persName> <lb n="0915a16" ed="X"/><lb n="0915a10" ed="R088"/>云：我昔未承诸<persName>佛</persName>诲敕，见迦旃延、毘罗胝子，咸言 <lb n="0915a17" ed="X"/><lb n="0915a11" ed="R088"/>此身死後断灭，名为涅槃。我虽値<persName>佛</persName>，今犹狐疑，云 <lb n="0915a18" ed="X"/><lb n="0915a12" ed="R088"/>何发挥证知此心不生灭地？于是<persName>世尊</persName>便且权时 <lb n="0915a19" ed="X"/><lb n="0915a13" ed="R088"/>就匿王现量身见分，指示真性。问云：大王！汝年幾 <lb n="0915a20" ed="X"/><lb n="0915a14" ed="R088"/>时见恒河水？答：我生三岁，慈母<g ref="#CB06078">携</g>我谒耆婆天，经 <lb n="0915a21" ed="X"/><lb n="0915a15" ed="R088"/>过此流，尔时即知是恒河水。<persName>佛</persName>征大王：如汝所说， <lb n="0915a22" ed="X"/><lb n="0915a16" ed="R088"/>二十之时，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915001" n="0915001"/>哀于十岁，乃至六十，日月岁时，念念迁 <lb n="0915a23" ed="X"/><lb n="0915a17" ed="R088"/>变，则汝三岁见此河时，至年十三，其水云何？王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915002" n="0915002"/>□： <lb n="0915a24" ed="X"/><lb n="0915a18" ed="R088"/>如三岁时，宛然无异，乃至于今年六十二，亦无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915003" n="0915003"/>□ <pb n="0915b" ed="X" xml:id="X11.0271.0915b"/> <lb n="0915b01" ed="X"/><lb n="0915b01" ed="R088"/>异。<persName>世尊</persName>便就波斯匿王显指心常不皱变云：大王！ <lb n="0915b02" ed="X"/><lb n="0915b02" ed="R088"/>汝面虽皱，而此见精性未曾皱，皱者为变，不皱非 <lb n="0915b03" ed="X"/><lb n="0915b03" ed="R088"/>变，变者受灭，彼不变者，元无生灭。上叙观河指竟。 <lb n="0915b04" ed="X"/><lb n="0915b04" ed="R088"/>上来有六：初、手见相例指；二、灯光显耀指；三、去留 <lb n="0915b05" ed="X"/><lb n="0915b05" ed="R088"/>动寂指；四、兜罗开合指；五、轮光显耀指；六、观河匪 <lb n="0915b06" ed="X"/><lb n="0915b06" ed="R088"/>变指。六段不同，总是通指密因竟。上来有二：初、破 <lb n="0915b07" ed="X"/><lb n="0915b07" ed="R088"/>妄识处；後、通指密因。两段不同，总是第一、简妄明 <lb n="0915b08" ed="X"/><lb n="0915b08" ed="R088"/>真指密因竟。</p></cb:div> <lb n="0915b09" ed="X"/><lb n="0915b09" ed="R088"/> <lb n="0915b10" ed="X"/><lb n="0915b10" ed="R088"/><cb:juan n="1b" fun="close"><cb:jhead>大<persName>佛</persName>顶首楞严经卷第一下</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0886c1001" to="#end0886c1001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0887a2001" to="#end0887a2001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0887c0301" to="#end0887c0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0888a0101" to="#end0888a0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0888b2401" to="#end0888b2401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0889b1801" to="#end0889b1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0889c0101" to="#end0889c0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0890b0101" to="#end0890b0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0890c1401" to="#end0890c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0891b0301" to="#end0891b0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0891c1301" to="#end0891c1301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0891c1401" to="#end0891c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0892005" to="#end0892005"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="azurer (2019-04-15)">百</lem><rdg wit="#wit.orig">万</rdg></app> <app from="#beg0892c1101" to="#end0892c1101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0893a1201" to="#end0893a1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0894a1701" to="#end0894a1701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0894002" to="#end0894002"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta">慄</lem><rdg wit="#wit.orig">慓</rdg></app> <app from="#beg0896a2201" to="#end0896a2201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0896b0601" to="#end0896b0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0896c2201" to="#end0896c2201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0897b0901" to="#end0897b0901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0898a1901" to="#end0898a1901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0898c0501" to="#end0898c0501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0898c2301" to="#end0898c2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899a1201" to="#end0899a1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899a1301" to="#end0899a1301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899a1501" to="#end0899a1501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899a1601" to="#end0899a1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899a1801" to="#end0899a1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899a2001" to="#end0899a2001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899b1101" to="#end0899b1101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899c0101" to="#end0899c0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0900c0501" to="#end0900c0501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0900c2001" to="#end0900c2001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0901a2101" to="#end0901a2101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0901c0601" to="#end0901c0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="azurer (2019-04-15)">普<note type="cf1">X12n0281_p0828a09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">晋</rdg></app> <app from="#beg0903a1001" to="#end0903a1001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0903c0601" to="#end0903c0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0904b0301" to="#end0904b0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0904c1601" to="#end0904c1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905a1001" to="#end0905a1001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0905c1201" to="#end0905c1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0905c1401" to="#end0905c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="azurer (2019-04-15)">此<note type="cf1">T19n0945_p0108c07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">比</rdg></app> <app from="#beg0905c2201" to="#end0905c2201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">肓</lem><rdg wit="#wit.orig">盲</rdg></app> <app from="#beg0906a0701" to="#end0906a0701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">肓</lem><rdg wit="#wit.orig">盲</rdg></app> <app from="#beg0906c2301" to="#end0906c2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0907a2101" to="#end0907a2101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907a2102" to="#end0907a2102"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0908b0701" to="#end0908b0701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0908c1401" to="#end0908c1401"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0909b1101" to="#end0909b1101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0909b1201" to="#end0909b1201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910a1501" to="#end0910a1501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910c0901" to="#end0910c0901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0911b1601" to="#end0911b1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0911c1801" to="#end0911c1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">睛</lem><rdg wit="#wit.orig">晴</rdg></app> <app from="#beg0912a2301" to="#end0912a2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913b1601" to="#end0913b1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913b1801" to="#end0913b1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913b1901" to="#end0913b1901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913c0301" to="#end0913c0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913c0302" to="#end0913c0302"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913c0601" to="#end0913c0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915a0601" to="#end0915a0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915a0801" to="#end0915a0801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0892005" resp="#resp3" type="mod" cb:note_key="X11.0892b23.08" target="#nkr_note_mod_0892005">百【CB】，万【卍续】，万疑百</note> <note n="0894002" resp="#resp3" type="mod" cb:note_key="X11.0894a20.09" target="#nkr_note_mod_0894002">慄【CB】，慓【卍续】，慓疑慄</note> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0886001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0886001 #note_star_1 #note_star_2">尙及百下原本共佚失十数字</note> <note n="0886002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0886002">姑疑始</note> <note n="0887001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0887001">跨疑路</note> <note n="0887002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0887002">欲或似歎原本书体不明</note> <note n="0888001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888001">後疑从</note> <note n="0888002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888002">□疑教</note> <note n="0888003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888003">一疑言</note> <note n="0888004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0888004">侧疑倾</note> <note n="0889001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0889001">无上疑脱色字</note> <note n="0890001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0890001">後字原本书体不明</note> <note n="0890002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0890002">故疑放</note> <note n="0891001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891001">谓疑请</note> <note n="0891002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891002">越疑赴</note> <note n="0891003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891003">尖疑维</note> <note n="0891004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0891004">偏疑遍</note> <note n="0892001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892001">实两疑宝雨</note> <note n="0892002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892002">东疑束</note> <note n="0892003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892003">衣疑表</note> <note n="0892004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892004">五疑其</note> <note n="0892005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892005">万疑百</note> <note n="0892006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892006">间疑闻</note> <note n="0892007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0892007">尼疑屈</note> <note n="0893001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893001">位字原本不明或住字欤</note> <note n="0893002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893002">披字原本字体不明</note> <note n="0893003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893003">员通圆欤下同</note> <note n="0893004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0893004">云疑七</note> <note n="0894001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0894001">□疑光</note> <note n="0894002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0894002">慓疑慄</note> <note n="0895001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0895001">万疑方</note> <note n="0895002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0895002">诚疑识</note> <note n="0896001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896001">负疑圆</note> <note n="0896002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896002">光疑先</note> <note n="0896003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896003">谏疑拣</note> <note n="0896004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0896004">通疑适</note> <note n="0897001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0897001">令疑今下同</note> <note n="0898001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0898001">目疑耳</note> <note n="0898002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0898002">室暗疑倒</note> <note n="0899001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0899001">□疑亦</note> <note n="0900001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0900001">愧疑悕</note> <note n="0901001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0901001">经疑挃</note> <note n="0901002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0901002">兴疑与</note> <note n="0905001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0905001">如疑知</note> <note n="0906001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0906001">余疑金</note> <note n="0907001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0907001">□疑我</note> <note n="0908001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0908001">□疑云</note> <note n="0908002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0908002">□疑二</note> <note n="0908003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0908003">□□疑成我</note> <note n="0913001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0913001"><g ref="#CB17542">径</g>疑往</note> <note n="0913002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0913002">上疑止</note> <note n="0915001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0915001">哀疑衰</note> <note n="0915002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0915002">□疑言</note> <note n="0915003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0915003">□疑有</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0886c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0886c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0887a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0887a2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0887c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0887c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0888a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0888a0101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0888b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0888b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0889b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0889b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0889c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0889c0101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0890b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0890b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0890c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0890c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0891b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0891b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0891c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0891c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0891c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0891c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0892c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0892c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0893a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0893a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0894a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0894a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0896a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0896a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0896b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0896b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0896c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0896c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0897b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0897b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0898a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0898a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0898c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0898c0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0898c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0898c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0899c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0900c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0900c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0900c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0900c2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0901a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0901a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0901c0601" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X11.0901c06.09" target="#nkr_note_add_0901c0601">普【CB】，晋【卍续】</note> <note n="0903a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0903a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0903c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0903c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0904b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0904b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0904c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0904c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0905a1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0905c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0905c1201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0905c1401" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X11.0905c14.06" target="#nkr_note_add_0905c1401">此【CB】，比【卍续】</note> <note n="0905c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0905c2201">肓【CB】，盲【卍续】</note> <note n="0906a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0906a0701">肓【CB】，盲【卍续】</note> <note n="0906c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0906c2301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0907a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0907a2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907a2102" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0907a2102">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0908b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0908b0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0908c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0908c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0909b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0909b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0909b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0909b1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0910a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0910c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0911b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0911b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0911c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0911c1801">睛【CB】，晴【卍续】</note> <note n="0912a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0912a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913c0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0801">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>